Bu kış için risk sürüyor!

Necdet Pamir - Stratejik Enerji Uzmanı

Türkiye'nin kış aylarında günlük tüketimi yaklaşık 130 milyon metreküp düzeyinde. Kış aylarında biliyorsunuz tüketim artar, bir taraftan da gaz fiyatlarının aşırı yüksek seyri nedeniyle talepte de daralma var. Bunların sonucunda 130 milyon metreküp tüketiyoruz. Şimdi Türkiye bildiğiniz gibi Rusya'dan, Azerbaycan'dan, İran'dan bunun yanı sıra da sıvılaştırılmış gaz biçiminde Cezayir ve Nijerya'dan gaz alıyor. En fazla gaz aldığımız yer Rusya. Bu ülkeden iki ayrı hattan gaz geliyor. Batı Hattı Ukrayna, Moldova ve Bulgaristan üzerinden geliyor. Dolayısıyla bu hatta bir sorun var. Onun dışında Mavi Akım'da direkt Rusya'dan gelen hatta bir sorun yok. İran'dan günde 15 milyon metreküp civarında bir geliş var; burada da sıkıntı yok ancak olabilir. 'Her şey yolunda' demek doğru değil. Doğalgaza bağımlılığımızı azaltmak, depo kapasitemizi maksimize etmek, yerli kaynaklara dönmek durumundasınız. Mavi Akım'dan gelen gaz miktarı birkaç milyon artırılabilir. Azerbaycan'dan 17 milyon metreküp geliyor; bunda bir sorun yok. Depo kapasitemizi günde 16 milyon metreküpe kadar günde çekebiliyoruz. Sıvılaştırılmış gaz da yine 15 milyon metreküp civarında.

SORUNUN KAYNAĞI UKRAYNA
Ukrayna'dan gelen hatta günde 42-45 milyon metreküplük bir kesinti söz konusu. Rusya'nın, Makedonya'ya, Yunanistan'a, Bulgaristan'a, Romanya'ya ve Türkiye'ye gelen gazı herhangi bir nedenle kesmesi için bir gerekçesi yok. Onun için burada kesintinin temel kaynağı Ukrayna'dır. Yani Ukrayna, Rusya ile arasındaki sorunu öyle halleder, böyle halleder ya da halledemez ama bize gelen gazı kesme hakkı yok. Maalesef kendi ihtiyacı olan 90 milyon metreküplük gaz kesildiği için Türkiye'ye gelen gazda da kesinti olduğu anlaşılıyor. Ukrayna üzerinden Avrupa'ya ve Türkiye'ye gelen gaz 326 milyon metreküplük bir geçiş var. Burada Ukrayna'nın ikna edilmesi lazım. Sayın büyükelçi ile sayın Güler'in yapacağı görüşme nereye kadar etkili olur onu bilemem ama sorunun temelinde Ukrayna var. 40 milyon veya 45 milyon metreküplük kesinti diğer hatlarla ve depodan karşılamakta güçlük çekeceğiniz bir kesintidir. Kaldı ki, deponuz da sonsuz bir depo değildir. 16 milyon metreküplük bir depo 45 milyon metreküplük açığınızı kapatmaz. Mavi Akım'dan alabileceğiniz ek gaz da sınırlıdır. LNG ile bunu bir yere kadar kapatırsınız; o piyasa hem pahalıdır hem bulmakta zorluğunuz söz konusudur. Önemli olan doğalgaza bağımlılığınızı azaltmak ve Ukrayna'ya da aşırı baskı yaparak haksız çektiği bu gazın kesintisinin bir an önce durmasını sağlamak durumundayız. Bu kış için tek tesellimiz -ne kadar teselli trajikomik bir şey ama- talebin düşmüş olması. Dolayısıyla ancak bizi rahatlatabilen hadise bu. Uzun vadeli olduğunu biliyorum ama hükümetler 8 sene -10 sene hükümet ediyorlar. İlk günle bugün arasında hiçbir fark olmayınca o zaman bu uzun erimli çözümlerden de bahsetmenin alemi yok. 6-7 yıldır aynı laflar söylenip hiç tedbir alınmıyorsa o zaman bu faturanın altına birilerinin elini sokması lazım.