12 OCAK 2009 PAZARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Merkez dalgalı kuru savunuyor!

Bu konuşmanın metni Merkez Bankası tarafından yayınlandı, TCMB sitesinden elde edilebilir.
Türkiye'de uzun zamandan beri Ege Cansen ve müritleri ve TİM ve 'TİM Bakanı' tarafından pazarlanan 'Ülkemizde yüksek faiz, düşük kur politikası var!' ve 'Dalgalı kur bize zarar veriyor!' tezlerinin neden geçerli olmadığı bu konuşmada açıkça ortaya konuyor. Para politikası eleştirisi ülkemizde en yaygın spor da tezler doğru mu? Bu konuşma metninin dikkatle okunmasını her kişiye tavsiye ediyorum.
TCMB Başkanı ne diyor?
Durmuş Yılmaz geçmişte çok kullanılan 'ayrışma' kelimesinin aslında gelişmiş ülkeler ile gelişen ülkeler arasında değil, sabit kur uygulayan ekonomiler ile dalgalı kur uygulayan ekonomiler arasında kullanılması gerektiğini vurgulamış. Çünkü geçmiş likidite bolluğu ve şimdiki likidite daralması dönemlerinde ülkeler döviz kuru rejimine göre ayrışmışlar şekilde etkilenmişler.
Likidite bol olan 2007 öncesi dönemde sabit kur ülkeleri yurt içine gelen dövizi almış ve piyasaya yerel para aktarmış. Döviz rezervleri de artarken, para arzı da hızla büyümüş. Merkez Bankaları da giren likiditenin sterilizasyonunu gerçekleştirmekte oldukça başarısız olmuş. Faiz oranları düşerken iç tüketim ve yatırım hızla artmış, ücret, mal ve hizmet fiyatlarında yükselme olmuş. Yani bu dönemde sabit kur ülkelerinde hem büyüme hem de enflasyonda artış gerçekleşmiş.
Ancak dalgalı kur rejimi uygulayan ülkelerde kurun seviyesini etkilemek için kura yani döviz piyasasına müdahale edilmediğinden para arzındaki artış sınırlı olmuş, faiz politikası ile iç talebin artışı, dolayısıyla enflasyon daha çok kontrol edilebilmiş. Dolayısıyla hem büyüme hem de enflasyon artışı sabit kur ülkelerine göre daha küçük kalmış.
Rakam verilirse para birimleri euroya sabitlenmiş ülkelerde enflasyon oranları 2007 başında yüzde 5 seviyesinden 2008 yılının ortasında yüzde 14 seviyesine yükselmiş.
Para birimlerini ABD dolarına karşı sabit tutan Ortadoğu ülkelerinde ise benzer şekilde enflasyon oranı dört misli artmış.
Aynı dönemde dalgalı kur rejimi uygulanan ülkelerde enflasyon oranındaki artış ise sabit kur rejimi uygulanan ülkelerdeki artışa oranla daha sınırlı kalmış ve ortalama yüzde 3 seviyesinden yüzde 7 seviyesine yükselmiş.
Bu verilen sayılar, likidite bolluğu dönemi sayıları!
Likidite daralması döneminde de döviz kuru rejimine göre ayrışma var. Likidite kıtlığı döneminde sabit veya yönetilen kur uygulaması yapan ülkeler sermaye çıkışı karşısında kurun seviyesini korumak veya bir bant içinde tutmak çabası içinde rezerv kaybı artışı ve risk primi artışı yaşamışlardır.
Örnek vermek gerekirse Rusya, ağustos ayından bu yana 110 milyar dolar rezerv kaybına uğramış, Merkez Bankaları'nın döviz satışı da içerde para arzının sert bir şekilde daralmasına, piyasa faizlerinin yükselmesine ve böylece likidite koşullarının öngörülenin ötesinde sıkılaşmasına yol açmış. Bu nedenle de hem büyümede sert düşüş hem de enflasyonda sert düşüş yaşanmış bulunuyor.
Halbuki dalgalı kur rejimi para politikası otoritesine bir esneklik kazandırmakta.
Likidite bol iken faiz oranları Merkez Bankası'nın kontrolunda kalmakta, yerel paranın değer kazanması da iktisadi faaliyete ısınmayı önlemekte. Likiditenin daraldığı dönemlerde ise faiz oranlarının kotrollü olarak gevşetilmesi ve para biriminin değer kaybetmesi, iktisadi faaliyetteki daralmanın boyutunu sınırlamaktadır.
Yani dalgalı kur sermaye akışının serbest olduğu ortamda ekonominin uluslararası likidite koşullarına karşı her iki yönde de aşırı sert tepkiler vermesini engelleyen bir emniyet subabı görevi görmekte.
Bugün likidite daralması ortamında dalgalı kur rejimi uygulayan ülkeler hem büyüme hem de enflasyonda daha ılımlı azalış yaşamakta.
Yarın Merkez Bankası Başkanı'nın, şoklar karşısında para politikasında ne yapıldığını anlatan ve 'Yüksek kur, düşük faiz!' politikası olmadığını belirten açıklamaları ile devam edeceğiz!

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.