Dedektifler artık, çapkın değil borçlu avında

Küresel kriz dedektife yaradı. Bir zamanlar çapkın peşinde, ihanete delil arayan firmalar artık alacaklının umudu. Dedektifler, bankalara borç takıp kaçanların izini sürüyor

Bülent ŞANLIKAN / İSTANBUL
Dünyayı sarsan küresel krizin sosyal yansımaları gün geçtikçe ortaya çıkıyor. Kriz nedeniyle borçlu sayısındaki artış özel dedektiflik firmalarına olan ilgiyi artırdı. Eskiden ihanet edilenlerin kapısını çaldığı dedektifler, şimdi finans kuruluşlarına borçlanıp adres değişikliği ile kaçanların bulunması için umut oldu. Türkiye'de 20'ye yakın resmi dedektiflik şirketi, yüzlerce elemanı ile borçlu avında. Adres ve mal takibi, verilen hizmetlerin başında geliyor. Dedektiflik hizmeti almanın maliyeti ise araştırma konusunun zorluk derecesine göre 1000 TL ila 30 bin TL arasında değişiyor.

Talep patlaması yaşıyoruz
Maviay Dedektiflik Şirketi'nin sahibi İsmail Yetimoğlu: Kanunların verdiği yetkiler ışığında borçluların adreslerini tespit ederek kişilerin ve kurumların kanuni haklarının korunmasına yardımcı oluyoruz. Şirketler artık acente denetimlerini dedektif şirketleri aracılığı ile yapıyor. Piyasaya borçlanıp kaçmış kişilerin icra işlerinin yürütülmesine yardımcı oluyoruz. Bu alanda ciddi talep patlaması yaşanıyor.

Aldatmanın önüne geçti
Metkan Dedektiflik Şirketi İzmir Sorumlusu Aylin Uzun-oğlu: Daha önce firmamızı aldatılan eşler arardı. Artık, alacaklarını tahsil edemeyenler arıyor. Tabii ki kanuni olarak böyle bir yasa olmadığı için kabul edemiyoruz. Eşlerle ilgili ayda 10 -15 kişi gelirken krizle ilgili 30 kişi geldi. Kriz aldatma olaylarının önüne geçti.

İki haftada ulaşırız
M&B Özel Dedektiflik'ten Mehmet Uzuner: Şirketler özellikle bayi denetimlerini artırdı. Eskiden bu denetimleri kendi bünyelerindeki birimlerle yapıyorlardı, artık dedektifleri tercih ediyorlar. Bankalar ve finans kuruluşları özellikle araç kredisi aldıktan sonra adres değişikliği bildirimi yapmayan kişilerin bulunması için dedektiflik şirketlerini tercih ediyor. İşin içinde profesyonel dolandırıcılık yoksa 2 hafta içinde aranan kişilerin bilgilerine ulaşabiliyoruz.

Kriz ihtiyacı körükledi
Akçayel Özel Dedektiflik Şirketi'nden Hakan Kara: Bankaların piyasadan alacaklı olduğu yani haciz işlemine tabi tuttuğu para 17 milyon TL'ye yaklaşıyor. Ulaşılması zor bilgi ve kişilere karşı bizden yardım istiyorlar. Kriz dedektif ihtiyacını körükledi. Krizde büyüyen tek sektör diyebiliriz. Boşanma davalarına delil toplarken, kendimizi bir anda ticari alacaklarla ilgili taleplerin odağında bulduk. Mal varlığı ve adres tespitleri konusunda patlama yaşanıyor.

400 bin $ kaptırmıştı
METKAN Dedektiflik'ten Aylin Uzunoğlu, yaşadığı birkaç olayı şöyle anlattı: 'İzmir'de çok büyük bir firmanın sahibi arayıp, 400 bin dolarını iş yaptığı firmaya kaptırdığını anlattı. Firma iflas ettiği için sahibi kayıplara karışmış. Bulunmasını istedi. Nereden olduğunu bulabileceğimizi ancak tahsil edemeyeceğimizi söyledi. Yine mal aldığı ayakkabı firmasına borcunu ödemeyen, iflas edip kaçan kişinin izini memleketinde bulduk.'

1994'te tanıştık
Türkİye 'dedektiflik' kavramı ile 1994'te tanıştı. ANAP Milletvekili Orhan Ergüder'in hazırladığı yasa taslağını dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel veto etmişti. O günden sonra ilgi giderek arttı. Dedektifler Ticaret Kanunu'na göre çalışıyor. Interpol Dairesi eski Başkanı emekli Emniyet Müdürü Yusuf Vehbi Dalda'nın hazırladığı yasa taslağı ise halen İçişleri Bakanlığı ve Anayasa Komisyonu'nda inceleniyor.

Üniversitelilerden yoğun ilgi
Dedektifler artık kurumsal çalışmalara ağırlık veriyor. Özel Dedektifler Derneği Türkiye'de ilk kez Milli Eğitim Bakanlığı Kadıköy Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü işbirliği ile 30 Ocak'a kadar sürecek '1. Özel Dedektifler ve Araştırmacılar Eğitim Semineri' düzenledi. Seminerde, İngiltere'de kullanılan müfredattan esinlenilerek 'Eğitim müfredatı ve ders notu' hazırlanması çalışmaları yapıldı. Artık dedektif olmak isteyenler uluslararası bu müfredata göre eğitim alabilecek. Genel Başkan İsmail Yetimoğlu dedektif olmak isteyenlerin sayısındaki artışa dikkat çekerek, 'Özellikle üniversite mezunları bu dönemde dedektif olmayı tercih ediyor. Seminerimize 300 kadar kişi müracaat etti. Eleminasyon yapılarak bu sayıya ulaşıldı. Gelen talepler ise bu rakamın çok çok üzerinde' dedi.