04 ŞUBAT 2009 ÇARŞAMBA

Nagehan Alçı nagehan@nagehanalci.com

Zeitgeist

ABD'den dünyaya yayılan 'umut' dalgasını en iyi anlatan kavram bu: Zeitgeist. Yeni Başkan Obama'nın sırrı da bu kavramda gizli, Amerika'nın vaat ettiği değişimin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin cevabı da...
***
Zeitgeist, Almanca bir terim. 'Zamanın ruhu' anlamına geliyor. Her ne kadar Hegel'ın kullanıma soktuğu düşünülse de kavramın yaratıcısını bulmak için biraz daha geriye, Johann Gottfried Herder'e gitmek gerek.
***
Bir dönemin değerleri, değişimi ve prensiplerine işaret ediyor zeitgeist. İçinde zamandan yola çıkan farklılaşma ve dönüşüm anlamları var. Kısaca bir dönemin genel nitelikleri olarak tanımlansa da bence 'nitelik' kelimesinin yerine 'hava' kelimesinin kullanılması daha doğru.
***
Bu kavramı son dönemlerde en iyi yorumlayan isim Obama. O, değişimi, içinde yaşadığı dünyanın dönüşüm arzusunu gözlemledi ve bunu dile getirerek toplumun dinamiğinin şifresini çözdü.
***
İnsanlar mevcut sistemde umutlarını yitirmek üzereydiler. Tutku kavramı neredeyse eski Hollywood filmlerinde kalmıştı. Kapitalizmin getirdiği görünmez ama kalın duvarlar herkesi büyük bir çarkın değişmesi zor bir parçası haline getirmişti. Üstüne bir de global politik sistemin güçsüzü ezdiği resim eklenmişti. Kısacası romantik hayallerin hayal olarak kalacağına dair yaygın bir inanç dört bir yanda yeşermişti.
***
Obama bunu gördü ve insanlardaki tutkuyu yeniden yeşertmek için 'değişim' kavramının vazgeçilmez olduğu tespitinde bulundu. Bu tespitle birlikte gelecek vaadini 'farklı bir dünya' olarak inşa etti.
***
Böyle bir vaat doğası gereği romantik özellikler taşıyor. Hayal kurma ve arzulama kavramlarını içeriyor. ABD'nin yeni başkanı işte bu kavramların canlandırılmasının ürünü. O, romantizmi dünyaya yeniden getirerek insanların hayal kurmasını hedefliyor.
***
Bu hedef için de vaatleri kadar çizdiği resmin de önemli olduğunu biliyor. Bu yüzden romantizmin tüm ögelerini görsel olarak kitlelere sunuyor. Karısı Michelle'in beyaz tüllü tuvaleti bu akımın geri döndüğünün en güzel işareti.
***
Sanırım önümüzdeki dönemde dünya yeniden duyguları hatırlayacak. İnsan ilişkilerinde hislerin önemi tekrar ön plana çıkacak. Ve aşk yeniden keşfedilecek.
Hem filmlerde hem de hayallerde...

Amerikalı kimdir sayın Yılmaz Özdil?
Dün Yılmaz Özdil, Obama'nın kabinesini anlatan bir yazı yazdı Hürriyet'teki köşesinde. Yeni başkanın seçtiği isimlerin önemli bir bölümünün farklı etnik kökenlerine işaret etti ve geri kalanlar için 'bir iki tane de Amerikalı var' dedi.
***
Bu sonuca varmak için de Dışişleri Bakanı Hillary Clinton'ın İrlanda, Sağlık Bakanı Tom Daschle'ın Alman, birkaç ismin Afro-Amerikan, bazılarının İtalyan, bazılarının da Macar asıllı olduğunu yazdı. (Bu arada Clinton İrlanda değil Galler asıllı)
***
Sanırım sayın Özdil 'safkan Amerikalı bir ırk'ın hayalini kuruyor. Oysa ABD'yi oluşturanlar tüm bu karışık kökenli insanlar zaten. Eğer WASP (White-Anglosakson-Protestan)'ları ima etmeye çalışıyorsa saydığı isimlerin arasında onlardan da var.
***
Özdil 'Obama'ya ABD Başkanı denemez, o dünyanın ilk küresel başkanı' diyor. Sanırım ABD'nin küreselliğinden dolayı en büyük güç olduğunu atladığı için böyle bir tespit yapıyor. Çünkü saydığı tüm isimler Amerikalı. Öyle oldukları için de ABD dünyanın bir numaralı devleti.

Borusan hatasıBorusan hatası
Çarşamba günkü yazımda önemli bir hata yapmışım. Taraf Gazetesi'ne ortak olan Mehmet Betil'i Borusan Holding'in İcra Kurulu üyesi Mehmet Betil ile karıştırmışım. Özür diliyorum.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.