AKŞAM | CUMARTESI | 07 ŞUBAT 2009, CUMARTESİ

Çocuğum sağlıklı büyüsün! Ama nasıl?

Her anne-baba çocuğunun büyümesini diğer çocuklarla karşılaştırır ve en iyi beslenip büyüyen çocuğun kendisininki olmasını ister. Bu kaçınılmazdır. Fakat         0-18 yaş diliminde hangi faktörler büyümeyi etkiler bunu çok iyi bilmek ve takip etmek gerekir.

Çocuk Hastalıkları ve Gastroenterolojisi Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz ile Çocuk Sağlığı ve Endokrinolojisi Uzmanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz çocukların büyümesini her yönüyle takip eden 0-18 Klinik'i açtılar. Hal böyle olunca Büyükgebizler'le büyüme kavramını tartışmak kaçınılmaz oldu. Büyüme nasıl bir süreç ve hangi değişkenlere sahip, merak ediyorsanız, Büyükgebizler'le yaptığım röportaja buyrun...

Büyüme nedir?
Büyüme anne karnında başlayan, doğduktan sonra da erişkin yaş grubuna kadar devam eden bir süreçtir. Büyümenin durduğu 18 yaştan sonra birey erişkin yaş grubuna geçmiş olur. Çocukluk yaş grubunu karakterize eden en önemli fizyolojik özellik büyüme ve ona eşlik eden gelişme sürecidir. Genetik potansiyelinin belirlediği büyüme sürecindeki her çocuğun büyüme ve gelişmesi, beslenme ve hormonlarla doğrudan ya da dolaylı ilişkili etkiler altında şekillenir. Bu nedenle, 0-18 yaş grubundaki her  bebek, çocuk ve ergen büyüme ile ilgili az ya da çok sorun yaşar.

Büyüme nasıl izlenir?
Büyüme, vücut ağırlığının ve boy uzunluğunun ölçülmesiyle izlenir. Eğer çocuk kendi yaş grubuna uygun (normal) sınırlarda büyüyor ise, bu durum onun sağlıklı olduğunu düşündürür. İlk yıllarda ve ergenlikte büyüme hızlı olmakla birlikte tüm çocukluk yaş grubunda büyüme devam eder. Büyümenin yavaşlaması veya durması ise, çocuğun sağlıksız olduğunun göstergesidir.
Bazı durumlarda, çocuğun hem boy uzunluğu hem de vücut ağırlığı geri kalır. Başka bazı durumlarda ise, çocuğun boyu geri kalsa da boya göre vücut ağırlığı normal sınırlarda büyümeye devam edebilir. Kısaca değişik nedenlerle hem boy uzaması hem de kilo artışında sorunlar yaşanabilir. Önemli olan sorunun nedeninin kısa zamanda belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması, gerekiyorsa tedavisinin yapılmasıdır.

ÇOCUK BÜYÜYORSA SAĞLIKLIDIR

Büyümenin izlenmesi, yani sağlıklı çocuğun takibi neden çok önemli?
Çünkü, çocukların sağlık durumunu değerlendirmede kullanılabilecek en iyi gösterge büyümedir. Eğer bir çocuk büyüyorsa, sağlıklıdır. Eğer bir çocuk büyümüyorsa, çocuğun sağlığı ile ilgili iyi gitmeyen bir şeyler mutlaka vardır. Büyümenin izlenmesi günümüzde çocukluk yaş grubunda beslenme bozuklukları ile mücadelede ilk ve temel adım olarak kabul edilir. Büyümenin izlenmesi yani çocukların düzenli olarak boy ve vücut ağırlıklarının ölçülmesi ve zaman içinde gösterdikleri değişimin değerlendirilmesi gerekir.  Bebekler ilk yıl içinde çok hızlı büyüdükleri için, büyüme izlemleri de sık yapılmalıdır. İkinci yıldan sonra bu izlem 3-6 ay aralarla yapılabilir. Büyüme izlemi, doğumdan sonra en kısa zamanda başlamalı, mümkün olan en sık şekilde de sürdürülmelidir.

Büyümeyi etkileyen en önemli faktörler hangileri?
Büyüme, beslenme ve hormonların etkisiyle, genetik potansiyel doğrultusunda şekillenir. Hayatın ilk 5 yılı içinde büyümeyi etkileyen en önemli faktör beslenmedir. Büyümenin ilk koşulu yeterli beslenmedir. Çünkü beslenme, ağız yoluyla alınan yiyeceklerin, vücut tarafından kullanılmasıdır. Daha sonra hormonlar da etkili olmaya başlar. Genetik potansiyel ve geçirilen hastalıklar da büyüme üzerinde etkili olduğunu bildiğimiz diğer faktörlerdir. Beslenme-büyüme arasındaki bu gerçek ve önemli ilişki nedeniyle yetersiz beslenme durumunda büyüme geriliği ortaya çıkar. Yani çocuk zayıf ve/veya kısa boylu olur.

Çocuğun herhangi bir nedenle iştahsız olması mutlaka büyümesini engeller mi?
Büyümenin normal sınırlarda devam etmesi durumunda, iştahsızlık çocuk için önemli bir sorun oluşturmaz. Ama büyüme geri kalıyorsa konu mutlaka uzmana danışılmalıdır. İştahsızlığın nedeni ne olursa olsun, hekim olarak dikkat etmemiz gereken gerçek, iştahsız çocuğun risk altında oluşudur. Bu nedenle her iştahsız çocuk, önce vücut ağırlığı ve boy uzunluğu dikkate alınarak değerlendirilmeli; beslenme yetersizliği/büyüme geriliği araştırılmalıdır. Merkezimizde her çocuğa, özel bir bilgisayar programı ile büyüme analizi yapılır. Çocuğun adale kitlesi ve yağ dokusu da dahil olmak üzere beslenmesi detaylı incelenir. Yine bilgisayarlı diyet analizi ile beslenmesi sorgulanır. Yeterli olup olmadığı araştırılır. Sonuçlara göre tedavisi planlanır.

GENETİK VE ÇEVRE DE ETKİLİ

Genetik ve çevre faktörleri büyüme üzerinde ne kadar etkili?
Genetik faktörler sabittir. Bireyin büyüme kapasitesini belirlerler. Bebek, anne karnında gelişmeye başladığı andan itibaren erişkin yaş grubuna kadar etkileri devam eder. Her bebek sahip olduğu bu genetik potansiyel ile büyümeye çalışır. Ancak organizmanın sahip olduğu bu genetik potansiyele ulaşıp ulaşamayacağı çevre faktörleri tarafından belirlenir. Çevre faktörlerinin en önemlilerini, beslenme, ateşli hastalıklar (enfeksiyonlar), karaciğer, böbrek ve kalp hastalıkları gibi uzun kronik hastalıklar, emilim bozuklukları-sık dışkılama, hormon hastalıkları olmak üzere, basitleştirerek gruplandırmak mümkün. Büyümenin hızlı olduğu ilk aylarda ve  yıllarda geçirilen hastalıklar, büyümeyi olumsuz yönde etkiler. Hastalıklar sırasında çocuğun besin ihtiyaçları artar. Eğer hasta olduğu dönemlerde çocuğun artan besin ihtiyaçları karşılanmışsa, çocuk normal olarak büyür. Ancak bunu başarmak her zaman kolay değildir. Çocuklar hasta olduklarında iştahları azalır. Bu durum, ateşli hastalıklarda daha belirgindir. Doğal olarak çocuğun aldığı besin miktarı azalır. Bazı hastalıklarda ise, kusma ve/veya ishal çok belirgindir. Kusan bebek, aldığı besin maddelerini kullanamadan dışarı atar. İshalde de benzer durum olur. Geçirilen hastalıklar nedeniyle çocuğun besin alım ve besin ihtiyaç dengesi ileri derecede bozulursa büyüme geri kalır.

Çocuğunuzun büyümesini takip eden merkez
ÇOCUK Hastalıkları ve Gastroenterolojisi Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz ile Çocuk Sağlığı ve Endokrinolojisi Uzmanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz uzmanlıklarını birleştirerek Türkiye'de bir ilk olan '0-18 Klinik'i açtılar. Büyüme ve gelişimi, beslenme ve hormonal olarak iki yönlü inceleyen merkez, anne babaların aklına en çok takılan sorulara en doğru yanıtı vermeyi amaçlıyor.
Türkiye'de büyüme ve büyüme ile ilgili faktörler veya büyümeyi etkileyen hastalıklar konularında özelleşmiş, beslenme ve emilim bozuklukları, iştahsızlık, büyüme-gelişme farklılıkları, büyümeyi etkileyen hormon hastalıkları ve büyüme gerilikleri, ergenlik ve ergenlikte büyüme farklılıkları konularında özelleşerek multidisipliner yaklaşımla hizmet sunan tek 'merkez' iddiasındaki 0-18 Klinik, bütüncül bir yaklaşımla sağlık hizmeti sunmayı hedefliyor.
Adres: Valikonağı Cad. Sezai Selek Sk. Hak Apt. No: 21/4, Kat: 4, Daire: 4 Nişantaşı-İstanbul
Telefon: (0212) 231 48 50 Ayrıntılı bilgi için: www.0-18klinik.com

Kız ve erkeklerde büyüme hızı
- İlk 1 yaşta:  Yılda 25 cm.
- 1-2 yaş arası:  Yılda 10-12 cm.
- 2-4 yaş arası:  Yılda 10-12 cm.
- 4-12 yaş arası:  Yılda 5 cm.

Büyüme ve gelişme aynı şey değil
Büyüme ve gelişme sıklıkla aynı anlamda kullanılır. Oysa ifade edilen biyolojik özellikler farklıdır. Büyüme, çocuğun vücut ölçülerinde ortaya çıkan değişikliklerle ifade edilir. Gelişme ise, bebeğin daha önce sahip olmadığı biyolojik fonksiyonları kazanmasıdır. Gülümsemesi, diş çıkarması, destekli ve daha sonra desteksiz oturması, emeklemesi, yürümesi gibi daha önceden yapamadığı pek çok şeyi yapabilir hale gelmesi geliştiğini gösterir.

HÜLYA YILDIRIM

• • Paylaş |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• Diğer Haberler