Dünyanın ekonomisi

Geçen hafta dünyanın en çok tartıştığı konu ABD'nin yeni ekonomi paketinde Amerikan mallarının kullanımını özendiren (Buy American provisions) madde oldu. İşten çıkarmalar ve şirket zararlarının gölgesinde, dünyanın çeşitli yerlerinde göçmen işçilere tepkiler de yükselmeye başladı. Avrupa'nın en liberal göçmen işçi politikasına sahip İngiltere ise kuşkusuz bu tepkinin en sert görüldüğü ülke. Neredeyse durma noktasına gelen otomotiv sektöründe ise, satılamayan arabalar nedeniyle konteyner gemileri 'sıfır araba çöplüklerine' dönüşmeye başladı.

'Ulusalcılık' tartışmaları
ABD Başkanı Barack Obama'nın 820 milyar dolarlık ekonomi paketinde yer alan Amerikan mallarının kullanımını özendirmeyi hedefleyen tartışmalı bir madde tartışmalara neden oldu. Avrupa Birliği, Washington'a bunun bir ticaret tıkanması ve davasına yol açabileceği uyarısında bulundu. Söz konusu maddede, paketten ayrılacak parayla yapılacak okul, yol ve demiryolu inşaatı gibi altyapı yatırımlarında kullanılacak demir, çelik gibi malzemelerin Amerikan yapımı olması şartı getiriliyordu. Amerikalı senatörler, gördükleri baskı üzerine maddeyi biraz yumuşatsalar da, paketten tamamen çıkartmadılar. Ancak dünyada korumacı ekonomik politikalara kayan sadece ABD değil. Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan Rusya da korumacı önlemleri artırırken, Hindistan çelik kotalarını artırma konusunu değerlendirmeye başladı. Ekonomide ulusalcılığın yeniden hortlamasının, krizi daha da derinleştireceği uyarıları yapılıyor.

Otolar gemilerden taştı
Küresel krizin en derinden vurduğu sektörlerin başına kuşkusuz otomotiv geliyor. Otomotiv firmaları birbirleri ardına zarar ve satışlarda düşüş açıklayadursunlar, Avrupa'daki büyük gemiler son birkaç ay içinde satılmamış arabalarla dolup taştı. Eskiden fabrikalardan çıkan sıfır arabaları yüklenerek başka ülkelere taşıyan gemiler, şimdi alıcı olmadığı için yerlerinde sabit birer 'araba çöplüğü' görünümünde. Avrupa limanlarında durum o kadar ileri boyutlara ulaştı ki, bazı limanlarda 'artık arabaları depolayacak gemi kalmadığı' belirtiliyor.

Göçmen işçiler hedefte
Dünya genelindeki işten çıkarma dalgaları göçmen işçileri hedefe oturttu. Kalifiye işgücü bakımından ABD'nin gerisinde kalmamak için yıllardır Green Card benzeri vizelerle her yıl dünyadan 10-18 bin dolayında beyin göçü alan İngiltere, ülkede işsizliğin artması ile beraber haziran ayında üniversitelerden yeni mezun olacak 400 bin mezunun ne yapacağını tartışmaya başladı. Geçtiğimiz hafta sokaklara dökülen halk 'İngiliz işleri İngilizlere' sloganı ile hükümetin -kalifiye işçiler de dahil olmak üzere- göçmen işçi kabul etmemesini istedi. İngiliz İçişleri Bakanlığı (Home Office) de kalifiye işçilerin çalışma vizesi almasının koşullarını daha da zorlaştırıyor. Böylece daha önceki yıllarda İngiltere'de çalışma hakkı elde edebilen milyonlarca kalifiye göçmen işçi ülkeyi terk ederek evine dönmek zorunda bırakılacak.

Kriz orduları da vurdu
Ekonomik kriz nedeniyle Polonya savunma harcamalarını 56 milyon dolar kısma kararı aldı. Polonya Savunma Bakanı Bogdan Klich Lübnan, Golan Tepeleri ve Çad'daki askeri misyonlarını sona erdireceğini açıkladı. Çad ve Orta Afrika'da toplam 400 askeri bulunan Polonya'nın Lübnan-İsrail sınırında ateşkesi korumakla görevli 500, Golan Tepeleri'nde ise 360 askeri bulunuyor.

Asya'da oyuncak savaşları
Hİndİstan, geçtiğimiz hafta Çin üretimi oyuncakları 'zararlı kimyasallar içerdiği' gerekçesiyle yasakladı. Bu her ne kadar uzun süredir devam eden bir sağlık davasının sonucu gibi görünse de, Hindistan'ın oyuncak pazarının yüzde 60'ını Çin'in elinde bulundurmasından hoşnut olmadığı ve kendi oyuncak endüstrisine istihdam imkanı yol açmak için bu yola başvurduğu belirtiliyor.

Geçtiğimiz haftadan notlar:

l Obama'nın şirket CEO'larının 18.4 milyar dolara dek varan paralar almalarının 'utanç verici' olduğu yönündeki açıklamasının ardından, Fransa ve İngiltere de şirket CEO'larına tavan maaşı sınırlaması getirilmesi konusunda çalışmalara başladı.

l İngiltere'de geçen hafta son 18 yılın en büyük kar yağışı görüldü. İngilizler kar nedeniyle işlerine ve okullara gitmeyince, karın maliyeti 1 milyar sterlin oldu.

l Fransa'da aralık ayında 45 bin kişinin daha işsiz kaldığı açıklandı.

l Ekonomik çöküşün eşiğindeki Zimbabve, geçtiğimiz hafta ulusal para birimi olan Zimbabve Doları'ndan 12 sıfır attı.

l Çin'de araba satışları ilk kez Amerika'yı geçti. Ocak ayında Çin'de 790 bin
araba satılırken, ABD'de satışlar 657 binde kaldı.

l Amerikan Çalışma Bakanlığı, ocak ayında ülkede yaklaşık 600 bin kişinin işten çıkarıldığını açıkladı. Bu son 34 yılda, aylık bazda görülen en yüksek rakam. ABD'de işsizlik yüzde 7,6 düzeyinde.

Şenay Yıldız