Kriz moda dünyasını nasıl etkiledi?

İki kişi bir araya gelince konuşulan tek konu 'kriz'. Her ne kadar kriz konusunu dillendirmek istemesek de günlük yaşantımızda krizin etkilerini hissettikçe konuşmadan duramıyoruz.

Krizin en çok etkilediği sektörlerden biri kuşkusuz tekstil ve perakende sektörü hatta dolaylı olarak moda trendleri... Daha kış gelmeden büyük kış indirimine giren markalar bir kriz yaşandığının en önemli göstergesiydi. Zira satışların düşmesiyle birlikte çarkın dönmesi için önlem almak, tüketicinin alışverişe devam etmesi ve sıcak para girdisini sağlamak amacıyla indirime gitmek kaçınılmaz olmuştu.

Krizin etkilerini hafifletmek için kar marjlarını yok sayarak müşterilerine indirim, hediye çekileri gibi çeşitli kampanyalarla destek verdiklerini açıklayan Demsa Group Marka Direktörü Seçilay Yıldız, bu şartlarda yabancı markalara karşı bir talep artışı yaşandığını söylüyor: 'Kalitesini ispatlamış markalar, verilen bu avantajlı alışveriş imkanlarıyla daha da ulaşılabilir oldu.'

Aydınlı Grup İcra Krulu Üyesi ve Cacharel ile US Polo Assn. Genel Müdürü Levent Özkan da krizin perakende sektörüne en büyük etkisini, 'Karlılık oranının düşmesi' olarak açıklıyor.

Ancak firmalar karlılık oranlarını düşürüp yüzde 70'lere varan indirimler yapsa da satışlarda belli bir oranda düşüş yaşanmasını engelleyemedi. Marka City Alışveriş Merkezi Kurumsal İletişim Müdürü Gaye Şahin, tüm bu indirimlere rağmen alışverişlerin yüzde 20-25 oranında düştüğünü açıklıyor.
İndirimlerle birlikte bir anlamda kardan zarar eden firmalar, diğer ülkelere bakarak bu düşüşleri pek önemsemiyor. Her sektörün olduğu gibi hazır giyim sektörünün de krizin olumsuz etkilerini yaşadığını belirten Koton Genel Direktörü İbrahim Kanburoğlu, 'Koton olarak bu döneme kadar krizden fazla etkilenmediğimizi söyleyebilirim. Yılbaşında yapmış olduğumuz satış tahminlerimizi yılsonu itibarıyla tutturduk, genel anlamda da önemli oranda düşüş yaşamadık' diyor.

Krizle birlikte, özellikle Avrupalı markalar için önemli bir üretim yeri olan Türkiye'nin müşterilerini Çin'e kaptırıp kaptırmayacağı sorusu da akla geliyor; zira son yıllarda Çin'le rekabet edebilmek mümkün görünmüyordu. Cacharel ve US Polo Assn. Genel Müdürü Levent Özkan yaşanan ekonomik krizin Çin'le rekabet konusunda avantaj sağladığını söylüyor: 'Sanılanın aksine firmalar, Türkiye'deki üretimlerini artırma yoluna gidiyor. Bizim de en önemli avantajlarımızdan birisi bu. Türkiye'deki üretimlerimizi artırıyoruz. Böylesi bir ortamda en doğru yatırım.' Özkan, krizin yerli markalar için yarattığı avantajları ise şöyle sıralıyor: 'İthalata dayalı markaları kriz daha çok etkiledi, çünkü kurlardaki yükselme doğrudan onları etkiliyor. Ancak Türk markaları burada üretim yaptıkları, pazara yakın oldukları ve duyarlı olup hızlı hareket ettikleri için daha avantajlı durumdalar. Yabancı markalar fiyatlandırma konusunda ciddi sıkıntılar yaşıyor.'

KRİZE KARŞI CANLI RENKLER
Koton Genel Direktörü İbrahim Kanburoğlu da Türk konfeksiyon sektörünün krizle birlikte Çin'e karşı avantaj sağladığı konusunda Özkan'la hemfikir: 'Türk hazır giyim sektörü, Çin'e kaptırdığı Avrupalı müşterilerini 3-6 ay içinde geri kazanacak. Çünkü kur farkından dolayı Türk tedarikçilerin fiyatları Çin'dekilerle aynı oldu. Ayrıca Türkiye coğrafi konum açısından Çin'den çok daha avantajlı. Hazır giyimde tedarik süresi çok önemli olduğu için biz de daha çok yurtiçi tedarik kanallarını kullanıyoruz.'

Krizin ekonomik boyutu olduğu gibi bir de moda boyutu var. Tüm sosyal olaylardan etkilenen moda trendleri, doğal olarak dünyayı sarsan bu ekonomik krizden de nasibini alıyor. Uluslararası moda tasarıcımız Bora Aksu 'Yaşanan global krizin farklı açılardan yansımaları olacak ama bunun negatif bir etkiden ziyade pozitif bir etki olacağına inanıyorum' diyor. Aksu, krizin modaya etkisini özetliyor: 'Tarihe bakarsak krizlere moda ile verilen reaksiyonun farklı boyutlarını görebiliriz. Moda, yaşanan sosyal değişimlere bir uyumdan ziyade tepki vermiştir ki, 2009'da da bunun yaşanacağına inanıyorum.'

2009 yılında modada iyimser bir havanın hüküm süreceğine inanan tasarımcı, 2009 yaz koleksiyonlarında da görülen, pastel renklerden canlı renklere geçişin bunun bir göstergesi olduğunu söylüyor ve krizin etkisi altında oluşan 2009 trendlerini şöyle açıklıyor: 'Renkler, kumaşlar, kesimler dünyadaki karamsar havanın aksine iyimserlik aşılayacak. Alışılmadık renk kombinasyonlarının yanında cesur ve canlı renkler de modayı etkileyecek. Kesimlerde vücudu gizleyen katlardan ziyade hafiflik önemli olacak. Tabii ki farklı olmanın sonucu olan bireysellik ivmesindeki artış da modayı etkileyecek.'

AYSUN ÖZ KAŞİ