Ankara toz duman, iki gündür baÅŸdöndürücü bir trafik yaÅŸanıyor. Ergenekon soruÅŸturması birbuçuk yıldır sürüyor, önceki gün itibarıyla yeni bir dönemece girdi. Son dalga gözaltıların yarattığı infialin arka planını anlamalıyız. Öncelikle, Sabih KanadoÄŸlu ile ilgili geliÅŸmeler ÅŸok etkisi yarattı.
Ardından, 'Ergenekon'da artık sona gelindi, olay yargı aÅŸamasında. Hakimler karar verecekler' ÅŸeklindeki kanaatin boÅŸ çıktığı anlaşıldı.
GeçtiÄŸimiz haftaki sohbetimizde CHP lideri Baykal, kendisi için 'Bakın o bile sustu, Ergenekon'un ne kadar ciddi olduÄŸunu gördü' ÅŸeklindeki yorumlara karşılık, 'Ergenekon'u konuÅŸmuyorum çünkü artık söz hakimde' diyordu.
Objektif bir gözle yaÅŸananları ortaya koymaya çalışmak lazım. Böylece, 'Ergenekon nedir, ne deÄŸildir?' sorusunun yanıtını arayalım.
'Ergenekon' diye adlandırılan soruÅŸturmanın ana omurgasını, '2003 ve 2004 tarihlerindeki darbe giriÅŸimi' iddiaları oluÅŸturuyor. Emekli orgeneraller Åžener Eruygur ve HurÅŸit Tolon resmin bu kısmında bulunuyor. Mahkeme karar verecek. Burada unutulmaması gereken unsur ÅŸudur: Böyle darbe giriÅŸimleri varsa bunu kim ve nasıl önlemiÅŸtir, buna dikkat edilsin ki ona göre sorumlular bulunsun. Buradaki kritik isim Hilmi Özkök'tür.
Bana kalırsa en önemli olay, benim de en çok merak ettiÄŸim konu, Danıştay saldırısı. Danıştay cinayetini kim iÅŸledi, kim organize etti ve bu olayı kimler biliyordu? Bu soruların yanıtı her ÅŸeyin anahtarıdır.
İki gün önceki dalgada, toplumsal ve kurumsal tepkileri doruÄŸa çıkaran geliÅŸme Ergenekon'un 'DerinleÅŸme yerine geniÅŸleme' temayülüne sokulmasıdır. Konunun, finale erdirilebilecek 2003-04 döneminin dışında, bir ucuyla 28 Åžubat'a, diÄŸer ucuyla Susurluk'a uzatılması bazı kesimlerde, 'Burada baÅŸka bir amaç var' kuÅŸkularını tetikledi. Hatta dün, Ankara'da görüÅŸtüÄŸüm bazı kaynaklar, 'Niyetin ne olduÄŸu önemli. Savcılık makamı belki de biraz daha zorlasa, 1960'lı yılları, çok partili hayata geçiÅŸ dönemini ve belki de Cumhuriyet'in kuruluÅŸ günlerini soruÅŸturma kapsamına alabilir' ÅŸeklindeki kara mizahla olaya yaklaşıyordu. Öyle ya Ergenekon Agarta'ya kadar uzanmamış mıydı?
Gerçekten de bir konuyu 'geniÅŸletiyorsanız, derinliÄŸi kaybedersiniz.' Ne kadar geçmiÅŸe giderseniz görüntü o kadar flulaşır.
Bu psikoloji, başından beri 'hukuki ve siyasi' olmak üzere ikili bir iÅŸleyiÅŸe tanıklık eden Ergenekon soruÅŸturmasına dönük kuÅŸkuları artırdı. Meselenin hukuksal boyutu yerine siyaset boyutunun ön plana çıktığı, siyasi niteliÄŸinin dominant hale geldiÄŸi iddialarını çoÄŸalttı. Böyle bir geliÅŸme Ergenekon kadar hassas bir sorgulamayı fazlasıyla 'yoruma açık bir hale' getirdi. Bu gidiÅŸ Ergenekon'u kendi istikametinden uzaklaÅŸtırabilir, devlet içindeki temizlik yerine, toplumsal ayrıştırıcı iÅŸlevine sokabilir.
YaÅŸananlara bakın, adete iki karşıt kampanya yürütülüyor. İki taraflı mühendislik çalışmaları gerçekleÅŸtiriliyor. Dün itibarıyla soruÅŸturma makamı da yıpranmaya baÅŸlamıştır. Oysa en başından beri Ergenekon'un Türkiye adına bir fırsata dönüÅŸtürülme ihtimali var.
BAZEN SUSARAK KONUÅžURSUNUZ
İlker BaÅŸbuÄŸ'un en belirgin özelliÄŸi iletiÅŸime verdiÄŸi önemde yatar. 'Bazen susmak en etkili konuÅŸma biçimidir.' Gözaltıların yaÅŸandığı gün, meslektaşımız Murat Çelik'in çok baÅŸarılı gazeteciliÄŸi ile ortaya çıkardığı 'karargahtaki toplantı' sonrasında herkes bir açıklama bekledi, bu boÅŸuna bir beklentiydi. İlker BaÅŸbuÄŸ, kamuoyuna açıklama yaparak, bildiri yayımlayarak deÄŸil, muhataplarıyla açık ve yüz yüze görüÅŸmelerle iletiÅŸim kurmayi tecrih ediyor. Çok da iyi yapıyor. Böylesine üç kritik görüÅŸme vardı. YaÅŸar Büyükanıt ve ErdoÄŸan, Åžemdinli konusunda, ErdoÄŸan ve BaÅŸbuÄŸ, atama öncesindeki karalama kampanyasında, yine ErdoÄŸan ve BaÅŸbuÄŸ Ergenekon'la ilgili cezaevi ziyaretine dair görüÅŸmeler yapmışlardı. Üçünün de çok faydalı geçtiÄŸine ve sonuç ürettiÄŸine kuÅŸku yok. Her ikisi de bire bir iletiÅŸimde etkili insanlar. İşte bu nedenle, dün gerçekleÅŸen son zirveyi adeta bir milat olarak görmek istiyorum. Hem söylemde hem eylemde birtakım deÄŸiÅŸiklikler olabileceÄŸi inancındayım.
Gelen tepkileri deÄŸerlendirdiÄŸimde, toplumun Ergenekon'la ilgili ikiye bölündüÄŸünü net olarak görüyorum. 'Darbe yapmak isteyenler var, devlet çetelerden temizlensin' diyenlerle, 'İktidar bütün muhalifleri susturmak istiyor. Ergenekon'u bu amaçla kullanıyor' diyenler karşı karşıya. Milletimizin bir kesimi de olup bitenleri anlamaya çalışıyor. Adı ne olursa olsun, bir yapılanma olduÄŸu ortada. Ama büyük fotoÄŸrafa bakınca birbiriyle asla uyumlu olmayacak görüntülerin yanyana konulduÄŸu da kesin. Operasyon zamanları her defasında çok ilginç tesadüfleri beraberinde getirdi. Bakalım yargı bu karmaşık iÅŸin içinden nasıl çıkacak? Hepimiz Danıştay'a bakalım. O cinayeti kim iÅŸledi, kimler biliyordu? YaÅŸadıklarımızın 'tasfiye amaçlı bir geniÅŸletme' deÄŸil de 'temizlik amaçlı derinleÅŸme' olduÄŸunu kanıtlayın.