12 ŞUBAT 2009 PERŞEMBE

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Muhasebe deyip geçme bil altında yatanı!

Geçtiğimiz günlerde 'ABD Hükümeti FED, FDIC ve Treasury ortak operasyonu ile Citi'ye 306 milyar dolarlık kıyak yaptı ve kurtardı, ayrıca Citi hisseleri alarak da ortak oldu, böylece vergi ödeyenlerin paraları Citi'yi kurtarmış oldu' şeklinde haberler bizim medyamıza aksetti.

Ancak ülkemizdeki muhasebe, vergi, mali müşavirlik, finans ve bankacılık sektöründen uzman bir kimse çıkıp da olayın esasını anlatmadı. Halbuki ortada çok önemli bir durum var ve devletin Citi müdahalesinin gerçek anlamının ne olduğunu iyi anlamak gerekiyor.

Bilindiği gibi bir kurumun, şirketin veya bankanın elinde tuttuğu mali varlıkların bir nominal değeri vardır, bir de o günkü piyasa değeri. Mali varlıkları nominal değil kayıtlarda o andaki piyasa fiyatında gösterme FASB denen ABD Muhasebe Standartları kurumunun tavsiye ettiği ve devletin de zorladığı standarttır. Adına da 'mark to market accounting' denir! Normal zamanlarda bu muhasebe yaklaşımı üçüncü şahıslara doğru bilgi verir. Ama 'ekonomik yangın' ortamında kurumların elindeki varlıkları değeri ve teminat tutarları düşer ve kurumların hisse senetleri de değer kaybederken, kurumlar iflasın eşiğine itilmiş olur. Bu nedenle ABD ve Avrupa'da birçok finansçı 'mark to market accounting'in durdurulmasını' krizin temel çözümü olarak tavsiye etmişti. Çünkü kurumlar mahvolurken bir de hedge fonları 'short selling ' veya açığa satış ile zorlanan kurumların kanını emmekte idiler.

ABD hükümeti 'mark to market' muhasebe yaklaşımının kaldırılmasını önce kabul etmedi ama sonunda Citi uygulaması bu yaklaşımı kısmen kabul anlamına geliyor. Çünkü devlet her ne kadar 'mark to market' yaklaşımını kaldırmadı ise de, bu kuralın sonuçlarının etrafından dolaşarak büyük ölçüde etkiyi ortadan kaldıran bir bir yaklaşıma girdi. Bu ABD'de hükümet ve Hazine'nin yeni bir yaklaşıma girmesi anlamına geliyor.

Citi'de ne yapıldı?

Birincisi, Citi, 306 milyar dolarlık sorunlu mali varlığın üzerinden 29 milyar dolara yakın bir ziyanı peşinen kabullenecek. Geriye 277 milyar dolarlık mali varlık değeri kalıyor. İkincisi, kabaca 277 milyar dolarlık varlık değeri üzerinden ileride ortaya çıkabilecek değer kaybının yüzde 10'luk kısmını Citi kendi karşılayacak. Bu da 27.7 milyar dolar kadar eder.

Böylece 29 ile 27.7 toplandığı zaman kabaca maksimum 56.7 milyar dolar potansiyel ziyan Citi tarafından göğüslenecek. Bu bir potansiyel ziyan toplamı! Bunun anlamı Citi elindeki varlıklar üzerinden (306 milyar dolar) yüzde 18.5 kadar ziyanı, eğer gerçekleşirse, kendi karşılayacak, ama varlıklarını kendi bilançosunda dolar başına 81.5 cent değerle taşımasına izin verilecek, garanti verilecek.

Devlet de bunun karşılığında, yani 29 milyar doların üstündeki olası ziyanların yüzde 90 kadarını sigorta etmek karşılığında Citi hissesi almış olacak.

Başka bir deyişle de Citi varlıklarını yüzde 18.5 oranından daha fazla değer düşürmesine tabi olmayacak, çünkü devlet garanti veriyor.

Bu nedenle devlet 306 milyar dolarlık kurtarma operasyonu yapmadı. Pratik olarak Citi'nin 'mark to market' muhasebe kuralından biraz kurtulmasını sağladı.

Bu bütün sistemi değil Citi'yi rahatlatacak bir önlem.

Uzmanlar, eğer 'mark to market' kuralı tamamen ve bir süre için kaldırılmış olsa idi, finans sistemi ve reel sistem çok çok rahatlamış olurdu diyor.

Muhasebe deyip geçme, bil altında yatanı!

'Mark to market' ne demek biliyor musunuz? Bir yangın sizin evinizin olduğu yerin yakınına geldiğinde evin değerini derhal düşüreceksiniz ve fakirleşeceksiniz.

Muhasebe, yangın gelirken, peşinen sizi yakabilir!

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.