12 ŞUBAT 2009 PERŞEMBE

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

İstihdam verileri de 'büyüme kötümseri'!

Bilindiği gibi Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi 'betam' kurulduğundan beri istihdam gelişmelerine bakarak geleceğe dönük GSYİH (ve dolayısıyla büyüme) tahminleri üretme çabası içindedir. Betam kurumun tüm akademik, araştırmacı ve asistan personelin katkısı ile araştırma ve bilgi üretir.

Betam bu çabadadır, çünkü ülkemizde GSYİH verileri oldukça geç yayınlanır, istihdam verileri ise daha erken! Yani istihdam verileri adeta öncü gösterge durumundadırlar. Bu nedenle aylık istihdam verilerinin içeriği, bir gelecek tahmin aracı olarak kullanılabilir düşüncesinden hareket edilir.

Bu hafta ilan edilen istihdam verilerine göre ortaya çıkan geleceğe dönük beklentileri anlamak için betam tarafından yayınlanan ve merkezin direktörü Dr. Seyfettin Gürsel ve araştırmacı M.A.Dinçer tarafından özetlenen araştırma notunu aşağıya alıyoruz.

Betam özetle aşağıdaki sonuca varıyor.

'Mevsimsel düzeltilmiş verilere göre tarım dışı GSYH Mart-Eylül arasındaki altı aylık dönemde yüzde 1,1'lik gerileme gösterdi. 2008'in ilk çeyreğinde ancak yüzde 0,2 yükselen tarım dışı GSYH, ikinci ve üçüncü çeyreklerde sırası ile yüzde 0,5 ve 0,6 küçülmüş bulunuyor.

Tarım dışı istihdam, ağustosta olduğu gibi eylülde de gerilerken, ekonomik aktiviteyi daha yakından izlediğini tahmin ettiğimiz mevsimsel düzeltilmiş ücretli çalışan sayısı ise, son üç aydır herhangi bir artış göstermedi. İşgücü piyasasına girişler devam ettiği, ancak ücretli çalışanların sayısında bir değişiklik olmadığı için işsizlik oranı kaçınılmaz olarak artıyor. Büyümedeki ve işgücü piyasasındaki olumsuz görüntünün 2008'in son çeyreğinde şiddetleneceğini öngörüyoruz.'

Aşağıda betam'ın bulgularının detaylarını da veriyoruz.

Birincisi, ekonomi durgunlaşırken tarım dışı istihdam daralıyor. Mevsimsel düzeltilmiş tarım dışı istihdam haziran sonrası 85 bin kişi, oransal olarak da yüzde 0,5 gerilemiş bulunuyor. Ham verilere göre yıllık bazda tarım dışı istihdam eylülde 190 bin ile çok sınırlı bir artış gösterdi. Ancak mevsimsel düzeltme yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamalar tarım dışı istihdam artışının temmuzda durduğunu, ağustos ve eylülde ise negatif olduğunu ortaya koyuyor. Tarım dışı istihdamın, 2008'in ilk yarısındaki sınırlı yükselişini devam ettiremediği ve haziranı izleyen dönemde düşüş trendine girdiği netlik kazanmış bulunuyor.

İkincisi, tarım dışı işsizlik yükseliyor. Tarım dışı işsiz sayısı son bir yılda 300 bin kişi artmış bulunuyor. Mevsimsel düzeltilmiş tarım dışı işsizliği yüzde 13,5 olarak tahmin ediyoruz. Buna göre mevsimsel düzeltilmiş tarım dışı işsizlik oranı temmuzda yüzde 12,7'den eylülde yüzde 13,5'e zıplayarak 0,8 puan yükselmiş oluyor.

Üçüncüsü, ücretliler istihdamında gerileme ekimde bekleniyor. Mevsimsel düzeltilmiş seride, ücretli çalışanların sayısının 2008'in ilk altı ayında yüzde 2,5 yükseldiği, ancak son üç aylık dönemde artışın durma noktasına ulaşmış olduğu görünüyor. Kasım ayında, ağustos verilerine dayanarak ücretliler için üçüncü çeyrekteki artışı yüzde 0,6 olarak tahmin etmiştik. Şimdi ise eylül ayı verilerine dayanarak son üç aylık artışın yüzde 0'a gerilediği tahmin ediliyor. Bu da büyümedeki olumsuz görüntünün ücretlilere hızla yansıdığını ortaya koyuyor. Ücretli çalışanların işgücü piyasasındaki durumu ve tarım dışı GSYH arasındaki yakın ilişki, ekonomide reel büyüme için olumsuz görünümün şiddetleneceğine işaret ediyor.

Dördüncüsü, büyüme tahmini kötüleşiyor. Betam, büyüme ve istihdam arasındaki ilişkiye odaklanarak tarım dışı istihdam ve ücretlilerin büyüme için önemli bir öncü gösterge olup olmadığını takip ediyor. Tahminler tarım dışı istihdamdaki düşüşün eylülde devam ettiğini ortaya koyuyor. GSYH ile daha yakından ilişkili olduğu düşünülen tarım dışı ücretlilerde haziran sonrası iyiden iyiye yavaşlayan artış son bulmuş bulunuyor. Bu gelişmeler tarım dışı büyümede yavaşlamanın şiddetleneceğine işaret ediyor. Mevsimsel düzeltilmiş verilere göre 2008'in üçüncü çeyreğinde yüzde 0,6 yavaşlayan tarım dışı büyümenin, gerileme trendine devam edeceğini ve son altı aydır gözlemlenen küçülme eğiliminin kuvvetleneceğini öngörüyoruz.

Mevsimsel düzeltmenin GSYH için 43, işgücü göstergeleri için 45 gözlem ile gerçekleştirildiği de hatırlanmak zorunda. Veri kısıtı sebebiyle mevsimsel düzeltme yöntemiyle elde edilen bulgulara temkinli yaklaşmak gerekmekte. Ancak eldeki zaman serisi uzadıkça tahminlerdeki hata payının azalması da beklenilmelidir.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.