12 ŞUBAT 2009 PERŞEMBE

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Meğer kamu uyumamış!

Bugün 2008 yılı üçüncü çeyrek reel büyümesinin detaylarına bakacağız. Aşağıdaki tablolarda büyüme verilerinin detaylarına, pay çarpı artış hızı yani katkı olarak bakıyoruz. Ekonominin talep yönüne baktığımızda (yani harcamalar) ilk dikkat çeken durum, özel tüketimin sadece yüzde 0.3 oranında büyüyerek 2001 krizinden bu yana en zayıf görünüme sahip olması. Özel yatırımlarda yüzde 10 oranında daralma gerçekleşmiş. Makine teçhizat yatırımları yüzde 8.4 oranında azalırken, inşaat yatırımları yüzde 12.8 oranında azalmış. Toplamda özel tüketim yüzde 65.7 payla büyümeye 0.2 puan katkı yaparken özel yatırım harcamaları büyüme rakamını 2.1 puan aşağıya çekmiş. Özel yatırımlar 2001 krizinden bu yana ilk kez büyüme rakamına negatif katkı yapıyor.

2008 üçüncü çeyrek verilerinin en ilginç kısmı kamu tüketimi ve kamu yatırımı ile ilişkili. GSYH harcama verilerinin detayında özel kesimde görülen daralmanın kısmen kamu tüketim ve yatırım harcamalarında artış ile telafi edilmeye çalışıldığı görülüyor. Kamunun tüketim harcamaları üçüncü çeyrekte yüzde 7.7, yatırım harcamaları da yüzde 22 oranında artmış. Bunun sonucunda GSYH büyümesine kamu tüketimi 0.7 puan, kamu yatırım harcamaları da 0.8 puan katkı yapmış gözüküyor. Yani kamu yüzde 0.5 puan reel büyüme gerçekleşen bu çeyrekte kamu harcamaları 1.5 puan pozitif katkı yapmasa, büyüme eksi yüzde 1 olarak gerçekleşecek. Özetle üçüncü çeyreği oluşturan ve IMF ile programın bittiği Temmuz-Ağustos-Eylül aylarında, özel tüketim ve özel yatırım dramatik oranda daralırken, kamu hem tüketimde hem de yatırımda hamle yaparak büyümenin negatife düşmesini engellemiş. Bu arada da medya ve yorumcular devletin uyuduğunu ve hiç bir şey yapmadığını vurguluyorlardı! Tabii elde sadece merkezi hükümet bütçe verileri elde olduğu zaman kamunun diğer birimlerindeki harcamaları görmek de mümkün değil.

Üretim yani arz tarafına dönülürse tarım sektörünün bu kez pozitif katkı yaptığı görülüyor. Üretimde üçüncü çeyrekte yüzde 15 kadar payı olan tarım üretimindeki artış GSYH büyüme oranını 0.3 puan yukarıya çekmiş. Ancak yüzde 24.4 payı olan sanayi sektörü ve yüzde 5.8 payı olan inşaat sektörü daralarak büyümeyi toplam 0.4 puan aşağıya çekmişler. Ekonomide yüzde 15 civarında paya sahip olan ticaret sektörü de daralarak GSYH büyüme oranını 0.3 puan aşağıya çekmiş. Ticaret dışındaki hizmet sektörlerinin 0.9 puanlık pozitif katkısı var.

Peki, 2008 son çeyreği negatif büyüme sergileyecek ama, bu yıl sonunda 2008 yılı bütünü için reel büyüme ne olur? Bu konuda Yapı Kredi Bankası ekonomik araştırmacıları tarafından 15 Aralık günü dağıtılan 'Turkey Weekly Macro Comment' adlı ekonomi raporunda yayınlanan bir tabloda tarım sektörü dördüncü çeyrek büyümesinin çeşitli alternatifleri ile sanayi sektörü büyümesinin çeşitli alternatifleri bir matrix olarak sunulmuş. Hizmet sektörü büyümesi ile tarım ve sanayi arasındaki ilişkiden türetilen tablo varsayımlara şartlı olarak yıllık büyüme matriksini sunuyor. Matrikse göre, en kötümser varsayımlar ele alınarak , tarım dördüncü çeyrekte sıfır büyüse, ve sanayi üretimi eksi yüzde 10 ile daralsa da, yıllık reel büyüme (varsayımlara bağlı olarak tabii) yüzde 0.87 artış olarak gerçekleşiyor. Tersine bu sefer en iyimser varsayımlar ele alınsa, yani dördüncü çeyrekte tarım yüzde 10 büyüse ve sanayi de sıfır büyüme sergilese, 2008 bütününde reel büyüme % 2.93 oluyor. Araştırmacıların kendi yıllık tahmin aralığı ise % 1.3-1.8 arasında! Tabii kamu ne yapacak bilinmez!

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.