12 ŞUBAT 2009 PERŞEMBE

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

2009 sonu için dua edelim!

Dünya ekonomisi bu seferki 'global krizden' sonra çok önemli değişikliklere uğrayacak. Dünyada ekonomi teorileri ve ekonomi yorumculuğu da değişecek. Olaylar o kadar hızla değişiyor ki değişimin kimse tarafından kolayca hazmedilmesi mümkün değil. Gerçek olan bir tek şey var. Her taraf, artık, diğer taraflara, kim olursa olsun bağımlı olduğunu biliyor.

2008 kötü bir yıl oldu, 2009 ise gene ortalamada çok kötü olmayabilir. 2009 başı çok zor geçecek, belki 2009 sonunda toparlanma gerçekleşebilir.

Kim derdi ki, cari denge fazlası olan ve vatandaşları büyük ölçüde tasarruf eden Almanya ve Japonya gibi teknoloji ve sanayide ileri ülkeler, birden kendilerini resesyon içinde bulacaklar, birden dünyanın geri kalanından gelen talebe bağımlı, hatta 'esir' olduklarını ve bu talep düştüğü zaman, kendilerinin de sürünmeye başlayacaklarını?

Dünyanın ikinci büyük ekonomisi Japonya geçen hafta açıklanan verilerde kasım ayı sanayi üretiminde bir evvelki aya oranla yüzde 8.1 daralma olduğunu dünyaya duyurdu. 1963 yılında yayınlanmaya başlanan sanayi üretimi endeksinde bu aylık yüzde 8.1 düşüş gelmiş geçmiş en büyük aylık daralma. Japonya kamu harcamalarını artırırken, faizi de yüzde 0.1 düzeyine indirmişti. Japonya Çin'in durgunlaşmasından da önemli boyutta etkileniyor. Daha altı ay evvel Çin'in dünyatı taşıması bekleniyordu.

Kim bilebilirdi ki geleceğe dönük beklentilerin bozulmasının gelecekteki gerçekleşmeyi bu kadar etkileyeceğini? Rusya 1998 yılında çökmüştü, ama o çöküş petrolün varili 10 dolara indiği ve Rusya'nın eski Sovyetler Birliği yaklaşımından, oldukça kapitalist bir döneme geçiş sürecinde gerçekleşmişti. Bugünkü gibi, dev gelir kaynağı, yüksek fiyatlı enerji varken ve Rusya'nın dev döviz rezervinin tepesinde oturduğu ekonomik ortamda Rusya'nın birkaç ayda çöküşü beklenir mi idi?

Ama Rusya büyük bir hata yaptı, ortalık zaten ekonomik karmaşa içinde iken, siyaseti ekonominin üstüne çıkardı ve Gürcistan'a askeri güçle girdi, gerilimi ateşledi, yabancı sermaye kaçmaya başladı ve Rus firmalarına banka kredileri kesildi. O gün bu gündür, hem de geçmiş dönemde dünyaya aşırı doz fiyattan enerji satıp, 450- 500 milyar dolara yaklaşan döviz rezervi biriktirmiş olmalarına rağmen, Rusya'dan kaçan dış sermaye ortamında, Rusya ağustos ayından bu yana sekizinci devalüasyonu yaptı, ruble dolara karşı değerinin yüzde yirmisini kaybetti. Rusya şimdi ciddi resesyon karşısında ve mesela Vladivostok'ta Kremlin'e karşı isyan çıkmış durumda. Hükümet de 265 şirkete 200 milyar dolarlık destek programı açıklamak zorunda kaldı. Bugün ruble devalüasyonların durmayacağı ve değer kaybının daha devam edeceği düşünülüyor.

Tabii çok kötümserliğin faydası yok.

Önce bir iyi haber verelim. Noel esnasında Almanya'da perakende satışlar, pazartesi günü Alman Perakendeciler Derneği tarafından yayınlanan sayılara göre geçen yıla oranla çok küçük de olsa bir artış sergiledi. Böylece Almanya'da aralık ayı perakende satışları 2007 yılını aşmış olacak. Yılbaşından sonraki ucuzluk döneminde satışların daha da artması bekleniyor.

Kötü bir haber ise İtalya'dan geliyor. İtalya'da iş çevresinin güven endeksi araştırma kurumu ISSE tarafından yayınlanmakta ve Avrupa'nın dördüncü büyük ekonomisinde güvenin 1991 yılından bu yana en düşük düzeyde olduğu ortaya çıktı. 2009 yılında İtalya'nın GSYİH büyümesinin yüzde 2.4 daralma olarak gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Bilindiği gibi İtalya aslında bir euro ülkesi olarak ciddi kur dalgalanması kökenli sorun yaşamamış bir ekonomi idi.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.