Tüm darbeciler aynı gün öldürülünce hayatta kaldım

Gazeteci Ahmet Özay, Hitler'e karşı planlanan suikastlarda görev alan Baron Philipp von Böselager ile geçtiğimiz yıl bir söyleşi gerçekleştirdi. Baron Böselager gerçek hayatta, 'Operasyon: Valkyrie' adıyla beyazperdeye aktarılan, başrolünü Tom Cruise'un oynadığı ve 20 Temmuz 1944 darbesini anlatan filmde, Binbaşı Stauffenberg'e bombaları teslim eden kişiydi. Baron Böselager, iki hafta önce ülkemizde de vizyona giren filmi göremeden geçtiğimiz mayıs ayında yaşamını yitirdi. Baron ile sağlığında yapılan son söyleşi AKŞAM Pazar'da...

Almanya'da aşırı sağcı gençlik arasında moda olan bir söz var: 'Nur die besten sterben jung'... Türkçe, 'Sadece en iyiler genç ölür' anlamına geliyor. Baron Philipp von Böselager öldüğünde 91 yaşındaydı. Genç ölme fırsatını henüz 22 yaşında, teğmen rütbesi ile katıldığı 2. Dünya Savaşı sıralarında hayatta kalarak yitirmişti. Önce Polonya, sonra Sovyetler Birliği cephelerinde savaştı. Ancak, talih hep hayatta kalmasından yanaydı. Savaşın ilk günlerinde yaralanmış olmasına rağmen, sakatlandı ama ölmedi. Sakatlığı onu cephe arkasına yönlendirdi. Ölüme gönderilmek yerine Sovyet birliklerine karşı görev yapan bir ordunun karargahına tayin edildi. Bu görev ona komuta kademelerindeki yüksek rütbeli subaylarla birlikte hareket imkanı tanıdı.

Hitler'e karşı düzenlenen darbe girişimlerinin en önemli tanığıydı Baron Böselager. Alman Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesindeki 'çekirdek suikast timinin' en önemli bağlantı elemanıydı. 20 Temmuz 1944 günü Hitler'e karşı patlatılan iki bombayla başlayan askeri darbenin 'bombacısıydı'. Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı'nın öncülük ettiği suikastta kullanılan iki adet İngiliz yapımı patlayıcıyı temin etmişti. Darbe açığa çıkarılıp, darbeciler idam edilince, hayatta kaldı. Çünkü aynı gün uygulanan idamlar nedeniyle darbedeki rolü yıllarca gizli kaldı.

ŞATOSUNDA İNZİVADAYDI
Bu sırrını, öldükten birkaç ay sonra beyazperdeye aktarılan 'Operasyon: Valkyrie' filmine kadar sadece yakın çevresiyle paylaştı. Hitler diktasının üzerinden 60 yılı aşkın bir süre geçmesine karşın, Alman toplumu için Hitler halen bir tabuydu. Baron, hayatının son günlerini Almanya'da artan Neo-Nazi akımlar nedeniyle şatosuna kapanarak geçirdi. Şatosunda yapılan cenaze törenine ismen davet edilmiş bin dolayında seçkin konuğun katılmasına izin verildi. Alman Silahlı Kuvvetleri, bir devlet töreniyle kendisini ebedi bir kahraman olarak tarihe uğurladı. Bu cenaze töreniyle Alman yakın tarihinin eksik kalan sayfalarından biri daha sonuna kadar yazılabildi.

Alman Ordusu'nda nasıl görev aldınız?
Ren Nehri'nin batısındaki Alman topraklarından Versailles Anlaşması döneminde, bir Alman askerinin üniformalı olarak sokakta bile gezmesi yasaktı. Müttefik devletlerin bu baskıları Hitler'in iktidara yürümesini kolaylaştırdı. Başlangıçta kendisine karşı büyük bir sevgi vardı. Milli marşımızı bile okumamız yasaktı. Hitler'in iktidarı ile 'Aman ne güzel her şey düzeliyor' denirken bir baktık çevremizden Yahudiler kaybolmaya başladı. Devletin böylesi bir caniliğe tenezzül edeceği kimsenin aklına gelmezdi. Okul yıllarında mükemmel Arapça öğrenmiştim. Diplomat olmak istiyordum. Ancak, bu mümkün olmadı. Zira ben ahlaklı biriydim; Nazi rejimi için yalan söyleyemezdim. Ata binmeyi seviyordum. Süvari subaylığını tercih ettim. Başlangıçta cephe gerisindeydim; politika ve savaşla bir ilgim yoktu. Hatta savaşın başladığı 1 Eylül 1939 günü Hava Kuvvetleri'nde pilot olan abimin düğünü vardı.

Hitler'e karşı darbeyi düzenleyen ekibe nasıl katıldınız?
Doğu Cephesi'nde Polonya'da görev yaparken 50 tane Çingene gözaltına alınmıştı. Savaşın ilk günleriydi. Bunların Polonya üniforması giydirildikten sonra kaybolduklarını subay gazinosunda öğrendim. Bu olay benim hayatımı değiştirdi. Polonyalı esirlerin nerede olduğunu sordum. Bazı subaylar bana gülüp onların bir SS tugayına nakledildiğini söyledi. Gerçekte onlar SS'lere infaz edilmek üzere teslim edilmişlerdi. Bunu asla kabul edemedim. Ordu komutanımız bu infaza engel olmak istediği için görevinden alınmıştı; bense sadece bir teğmendim. Fransa seferinin başlaması ile korktum. Bu masum bir savaş değildi. 1941 yılıydı, Rusya'ya doğru hareket halindeydik. Karnımdan 5 kurşunla yaralandım. Bu olaydan sonra beni ordu karargahına aldılar. Topallayarak yürüyordum. Çingenelerin öldürülme olayını belki gençliğin de etkisiyle Ordu Komutanı'na sordum. Bana 'Tüm Yahudiler ve Çingeneler öldürülüyor' cevabını verdi, başka yorum yapmadı. Böylece, ilk ağızdan Yahudi ve Çingenelerin yok edildiğini öğrendim. Bu Lahey Anlaşmalarına aykırıydı. Nazileri artık sevmiyordum; darbeciler safında yer aldım.

'HİTLER'E KARŞI SAVAŞACAĞIZ'
Darbeye katılma emrini kimden aldınız?
Orgeneral Tresckow'un emriyle suikast girişimine başladık. Sık sık karargahımıza gelirdi. Birçok yabancı dil bilen, yabancı ülkelerde görev yapmış tek komutandı. Onun Nazi olmadığına, büyük bir entelektüel olduğuna tanık oldum. Cephede Yunan düşünürü Platon'u okurken gördüm; bunu bir Nazi yapmazdı. Karizmatik bir adamdı. Zamanla onun çevresine girdim. Ekim 1942'de bir gece karargahta General von Tresckow'un ilk kez 'Hitler'e karşı savaşacağız' dediğini kulaklarımla duydum; 'Onu öldüreceğiz' dedi. Beni tetikçi olarak görevlendirdi. Hitler bizim ordu karargahını denetlemeye gelecekti. Burada benim de aralarında bulunduğum 8 subay onu vuracaktı. Ancak, olmadı. Yanına Himmler'i almadan gelince, onu tek başına öldürmenin bir anlamı olmayacağı kararına varıldı.

Hitler'i hiç gördünüz mü?
Herhalde! Beni hiç etkilemedi insan olarak. Bizim karargahımıza sık sık gelirdi. Bu nedenle onu vurmayı kendimize görev edindik. Konyak şişelerine patlayıcı doldurarak uçağına yükledik, Ancak, patlayıcılar infilak etmedi.

STAUFFENBERG YANLIŞ SEÇİMDİ
Hiç korkmadınız mı?
Korkmaz olur muyum? Korktum ama 'Valkyrie Planı' devreye girmişti. Hitler ortadan kaldırılınca yerini alacak sivil bir komite için görev dağılımı bile yapılmıştı. Ben tek başına değildim ki... Bu göreve sakat olduğu için pek dikkat çekmeyen Binbaşı Stauffenberg seçilmişti. Bu bence yanlış karardı, bir gözü yoktu. Bir elini de aldığı yaralar nedeniyle kullanamıyordu. 'Valkyrie Planı'nın başarılı olamayacağı bence başından yapılan hatalı tercih nedeniyle belliydi. Ama ben genç bir subaydım. Sadece verilen emirleri uyguluyordum. Neticede plan başarılı olamadı. Bomba Hitler'in masasının altında patladı ama o hayatta kaldı. Ancak, Berlin'deki Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı'na bağlı birlikler bir kez harekete geçmişti. Onlar Hitler'in öldüğünü sanıyordu. Darbe aynı gece bastırıldı. General Beck ve Binbaşı Stauffenberg'in de aralarında bulunduğu 14 kişi o gece öldürüldü. Cephede bulunan General Tresckow ise intihar etti. Aralarında diplomatların, politikacıların ve yurtseverlerin bulunduğu 450 seçkin şahsiyet ise sözde yargılamalarla idam edildi.

Kendinizi nasıl tanımlıyorsunuz? Bir hain misiniz yoksa bir kahraman mı?
Başkalarının ne dediği benim için önemli değil. Ben adalet ve özgürlük için mücadele ettim. Amacım savaşın bir an önce bitmesi ve daha az insanın ölmesiydi. Bunun için üzerime düşen her şeyi yaptığıma inanıyorum.

Kızı, Binbaşı Stauffenberg'in oğluyla evli
Baron Philipp von Böselager, 1917 yılında Bonn'da doğdu. Cizvit tarikatına mensup bir aileden geliyordu. Süvari teğmeni rütbesi ile 2. Dünya Savaşı'na katıldı. Hitler'e karşı gerçekleşecek 8 suikastta görev aldı. Silah arkadaşlarını ve süvari generali olan kardeşi Tuğgeneral Georg von Böselager'i Hitler diktatörlüğünün yargılamalarında kaybetti. Binbaşı rütbesi ile savaşı tamamladı. Ölümünden bir süre önce kızını Hitler suikastçısı Stauffenberg'in oğlu ile evlendirdi.

AHMET ÖZAY