AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-02-16

Küçük çiftçi tasfiye, ortalama çiftlik büyüyor!

Önce kötümserlere özel bir duyuru: Dünyanın en büyük bilgisayar çipi üreticisi Intel, küresel mali krizin tam ortasında 7 milyar dolarlık yatırım yapıyor. Dün şirketten yapılan açıklamaya göre, 'ileri üretim' planları çerçevesinde, 7 milyar dolar yatırımla yeni fabrika kurulacak. Intel CEO'su Paul Otellini, yeni yatırımlarla ilgili yaptığı açıklamada, 'Yeni fabrikamızda hem daha hızlı üretim yapacağız hem de çevreye daha az zarar vereceğiz' dedi. Şirket tarihinin en büyük yatırımı olacak olan yeni fabrikada, yeni nesil çiplerin üretimi yapılacak. Intel'in yeni fabrikası ABD  Arizona'da kurulacak, yatırım iki yıl içinde bitecek.

Şimdi gelelim kendi ülkemize!
Bahçeşehir Üniversitesi'nin  'Betam' adlı Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi araştırmacıları Dr. Seyfettin Gürsel ve Ulaş Karakoç tarım sektöründe yeni gelişmeler ile ilgili bir araştırma notu yayınladılar.
Bilindiği gibi TÜİK geçtiğimiz aralıkta Tarımsal İşletme Yapı Araştırması 2006'nın ön sonuçlarını açıklamıştı. Betam bu araştırma notunda, TÜİK'in açıkladığı bu sonuçları 1991 ve 2001 yıllarında yapılan tarım sayımlarının sonuçları ile kıyaslıyor. Böylece, 1991-2006 döneminde Türkiye tarımında işletme bazında yaşanan dönüşümleri ana hatları ile izlemek mümkün oluyor.

Aşağıda bu araştırmanın küçük bir özeti var. Betam araştırmacılarının verdiği bilgilerin özeti  şöyle: 
'Türkiye'de tarımsal yapı 1991 ila 2001 arasında fazla değişiklik göstermemesine rağmen, 2001 sonrası hızlı bir değişim sürecine girdi. 20 dekara kadar toprak işleyen işletmelerin sayıları toplamda, %33,4'ten
%24.8'e azalırken, 20 dekardan fazla toprak işleyen işletme sayıları arttı.
Bu durum, en küçük ölçekli çiftçilerin üretimden kısmen çekildiğini, orta ve büyük ölçekli çiftçiliğin ise yaygınlaştığını gösteriyor.
İşletme ölçeğinin büyümesinin yollarından biri kiracılığın yaygınlaşması olarak görülüyor. Öte yandan bu olgu arazi parçalanmasının artması pahasına gerçekleşiyor.
Ürün deseninde de kısmi bir değişme gözlemleniyor. En küçük ve en büyük işletmelerin arasında meyve yetiştiriciliği yaygınlaşıyor ve tarla ürünlerinin yerini alıyor.
Aynı zamanda, özellikle ekili tarla alanlarında sulamanın neredeyse iki katına çıkması, tarımda verimliliğin arttığını ve bütün yapısal sorunlara rağmen tarımda teknolojik gelişmenin sürdüğünü gösteriyor.
Bu durumun iktisadi açıklamasını yapmak daha ayrıntılı bilgiler gerektiriyor. Ancak şu tahminler yapılabilir:
Birincisi, miras hukuku nedeniyle her yeni kuşakla birlikte araziler parçalanmaya devam ediyor.
İkincisi, yine toprakların hisseli tapularının yaygınlığı arazi alım satımlarını zorlaştırıyor.
Üçüncüsü, bu yapısal nedenlerden bağımsız olarak, 2001'den sonra orta-büyük ölçekli işletmelerin kiralama yoluyla daha küçük toprakları işletmeleri parçalanmayı daha da artırmış bulunuyor.
Burada şunu da eklemek gerekir: Tarımda artan maliyetler küçük çiftçileri tarımın dışına itmektedir. Ancak, toprak sahipliğinin hala bir tür sosyal güvenlik kaynağı olarak görülmesi, üretimden ayrılan küçük çiftçilerin topraklarını satmak yerine kiralamalarına neden olmaktadır. '
Araştırmanın tümüne ve verilere ulaşmak için 'betam@bahcesehir.edu.tr adresine müracaat edilebilir.
Bu arada İzmir Ticaret Borsası dergisinin 2008 güz sayısında, yukarıdaki sonuçlara paralel olarak, ülkemizin pamuk üretiminden nasıl ve neden vazgeçtiği konusunda Dr. İ.Pınar Nacak tarafından yazılmış bir inceleme var. Yarın pamuk konusunu ve İzmir Ticaret Borsası'nın görüşlerini gündeme getireceğiz.