AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-02-16

ABD için kristal küre!

Bir kere daha vurgulayalım. ABD toparlanmadan, Avrupa toparlanmaz, Avrupa toparlanmadan da Türkiye toparlanmaz. Bu nedenle ABD ve Avrupa ile ilişkili geleceğe dönük resmi ve ciddi tahminler, son derece yakından izlememiz gereken tahminlerdir.
13 Şubat 2009 günü ABD Merkez Bankası FED'in Philadelphia Şubesi her üç ayda bir yaptığı gibi geleceğe dönük tahminlerini açıkladı. Bu tahminler 1968 yılından itibaren ABD İstatistik Kurumu ve  NBER tarafından yapılmakta idi. 1990 yılından itibaren de ABD resmi tahminleri Philadelphia FED tarafından üç ayda bir ve geleceğe dönük dört çeyreklik tahmin olarak gerçekleştirilmekte. Tahminin esasını Merkez Bankası ile sürekli çalışan ve her üç ayda bir tahmin veren profesyonel 50 kadar kurumsal ve bireysel tahmincinin tahminlerinden çıkarılan konsensus oluşturuyor!
Aşağıdaki tabloda 12 Ağustos 2008, 17 Kasım 2008 ve 13 Şubat 2009 tarihlerinde peş peşe yapılan tahminler var. Türkiye'de tahmin dendi mi, 'bildi'  ve 'bilemedi' etiketleri yapıştırılır. Halbuki tahmin, tahminci ile model arasında subjektif bir ilişkidir ve o anda eldeki verilere dayanarak yapılır. Veriler değiştikçe, yeni veriler gündeme geldikçe de tahmin değiştirilir. Şimdi aşağıdaki tabloya bakalım.
 Dünya 2008 yılı eylül ve ekim aylarında ABD'deki finansal çöküş ortaya çıkınca darmadağın olmuş ve tahminler birdenbire değişmişti.
12 Ağustos 2008 tarihinde finansal çöküşten önce yapılmış olan tahminlere baktığınız zaman ortada negatif büyüme tahmini yok (birinci sütun bu tahminleri içeriyor). Ancak şimdi biliyoruz ki aslında 2008 üçüncü çeyreği eksi 0.5 reel büyüme ile gerçekleşti.
İkinci sütun ise eylül-Ekim 2008 finansal çöküşünden sonra yeni veri ler ışığında 17 Kasım 2008 tarihinde yapılmış bir tahmin ve tabloda ikinci sütunu oluşturuyor. 2008 dördüncü çeyreği için eksi 2.9 tahmini vardı. Gerçekleşme ise, şimdi biliyoruz ki tahminden daha kötü yani eksi 3.8 oldu (bu sayı revize edilecek ve büyük olasılıkla daha da kötü bir eksi sayı olacak). 17 Kasım tahminine bakıldığında ABD ekonomisi 2009 birinci çeyreğinden sonra eksi büyümeden kurtuluyor.
Ancak 13 Şubat 2009 tarihinde yapılan ve üçüncü sütunda gösterdiğimiz en son tahmin ise 2009 birinci çeyreği tahminini çok kötüye çeviriyor ve eksi 5.2 ile dip noktası olarak gösteriyor. 2009 ikinci çeyreği de eksi 1.8 ile negatif büyüme sergiliyor. Bu tahmin gerçekleşirse ABD 2008 son iki çeyreğinde ve 2009 ilk iki çeyreğinde eksi büyüme yaşayacak (tam bir yıl) ama sonra hızla pozitif büyümeye geçecek.
Görüldüğü gibi tahminler üç çeyrektir kötüleşiyor. Peki kendimizi yerden yere atıp kara lar mı bağlamalıyız? Bu tahmin gerçekleşirse, ABD 2009 ikinci çeyreğinden sonra toparlıyor, Avrupa 2009 ikinci yarısında onun peşine takılabilir ve biz de 2009 sonunda Avrupa'nın peşinden toparlanmaya geçebiliriz.
Peki iyimser bakmamız için elde bazı yeni veriler var mı? Onlar da yarın!