23 ŞUBAT 2009 PAZARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Almanya'dan iyi haber! Almanya'dan iyi haber!

Hayat sürprizlerle dolu. Daha geçen haftaya kadar medyada Almanya'dan kötü ekonomik veriler ve yorumlar gelmekte idi. Ama bir haftada farklı mesajlar ve yorumlar ortaya çıkmış bulunuyor.
Almanya tam bir ani trend değişikliği yaşayacak gibi duruyor. Almanya'da, Alman ekonomisi için, bugün kötümserlik ama gelecek için iyimserlik ortaya çıktı.

Medya haberlerine göre Euro Bölgesi'nde kriz epeydir tırmanmaya devam ediyordu. 2008 yılı sonunda, sanayi üretimi bugüne kadar hiç görülmemiş şekilde düşmekte idi. AB komisyonu adeta kötüleşmenin hızı karşısında dehşete kapılmış durumdaydı. AB'de, sanayi üretimindeki kayıplar cidden göze batmaktaydı. Eurostat son raporunda, aralık ayında AB sanayi üretimindeki düşüşün, kasım ayına göre, % 2,6 olduğunu açıklamıştı. Geçen yılın aralık rakamlarıyla karşılaştırıldığında görülen % 12 düşüş 1990 yılında başlanan Eurostat kayıtlarının bugüne kadarki en kötü düşüş rakamı olmuştu. Revize edilmiş en son rakamlara bakılırsa kasım ayında sanayi üretimi bir önceki aya göre % 2,2 ve bir yıl öncenin kasım ayına göre % 8,4 düşmüştü. Ekonomistler 2009 yılı başında adeta canlanmadan ümit kesmiş bulunuyordu.

Avrupa genelinde kamu maliyesi de sorun oluyordu. Avrupa Komisyonu'nun en son açıklanan mali beklentilerine göre, AB'nin 'istikrar ve büyüme paktı' gereği tespit edilen, bütçe açığının GSMH'nın oranı olarak azami % 3 olması ilkesinin, bu yıl Euro bölgesindeki tam 7 ülke tarafından aşılacağı şeklinde idi.
Kaldı ki, bu hafta Moody's tarafından yayınlanan bir rapor Batı Avrupa bankalarının çok büyük oranda Doğu Avrupa bankaları riski taşıdıkları yönünde idi. Rusya, Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti gibi ülkelerin paraları her an herhangi bir günde, Euro karşısında yüzde bir değer kaybedebiliyorlardı. Borsalar bu haberi ciddiye almıştı, borsa endeksleri de her yerde düşüyordu.

Birçok AB ülkesinde vatandaşların canı ise iyice yanmakta idi. Mesela son günlerde İspanya da resesyona girmiş durumdaydı. Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün açıkladığına göre, İspanya'da büyüme, bir önceki çeyrekte eksi % 0,3 düşüşten sonra, 2008 yılı son çeyreğinde de % 1 azalmış oldu. Böylece medyada resmi resesyon için gerekli, birbirini izleyen iki çeyrekte düşüş şartı gerçekleşmiş bulunuyordu. İspanyol ekonomisi yıllar boyunca inşaat sektöründeki patlamadan faydalanarak büyümüştü ama şimdi sefilleri oynuyordu.
Benzer şekilde, tüm Avrupa ekonomilerini dışardan etkileyebilecek bir ülke olan Rusya da, ciddi sorunlar yaşamakta idi. Rusya'da sanayi üretimi Ocak 2009 tarihinde yüzde 20 düşmüştü. Rus sanayi 2008 yılı bütününde de yüzde 16 düşüş yaşamış, işsizlik yüzde 7.7 düzeyine yükselmişti. Petrol fiyatlarında düşme de beklendiğinden 2008 yılında yüzde 6.3 reel büyüme yaşayan Rusya'nın 2009 için reel büyümesinin eksi yüzde 10 değerine bile düşebileceği hesaplanıyordu. Petrole tamamen endeksli olan Rusya kamu maliyesinde, hatırlanırsa 1998 yılında benzer sorunlar borç moratoryumuna yol açmış ve çıkan krizde Rus GSYİH sayısı Türkiye'nin GSYİH sayısının altına düşmüştü.

Ancak tüm alem biliyor ki, Türkiye, AB ve Avrupa geneli için en önemli ve kritik olan veriler, tabii ki, Alman ekonomisinin verileri. 13 Şubat 2009 tarihinde Federal İstatistik Merkezi tarafından açıklandığına göre 2008 yılı son çeyreğinde Almanya, aynı yılın üçüncü çeyreğine göre % 2,1 küçülmüş durumdaydı. Bu rakam 1990 yılından beri gerçekleşmiş en büyük düşüş idi. 2009 yılı için ise ekonomistler GSMH'da 1949 yılından beri en yüksek düşüşü bekliyorlardı, yani ortalama reel büyüme öngörüsü eksi % 2,25 civarındaydı.

Durum böyle iken ZEW adlı ve çok prestijli Avrupa Ekonomik Araştırma Enstitüsü'nün şubat ayı Almanya raporu ve Alman ekonomisi için beklenti endeksinin son verileri gündeme geldi ve yorumlar birden değişti.
ZEW adına konuşma yapan iktisatçı Mathias Kohler, salı günü açıklanan son verilere bakarak, yapılan hesaplarda ve analizlerde şubat ayında beklentilerin değiştiğini, Alman ekonomisinde morallerin düzeldiğini ve Alman ekonomisinin yılın ilk çeyreğinin sonrasında, yeniden pozitif büyüme yaşamaya başlayacağının altını çiziyordu.
Almanya'da tüketim verileri ve beklenti anketleri son derece iyi gelmişti, enflasyon da yükselme olasılığı sergilemiyordu, yani düşük fiyatlar tüketimin artışını sürdürecekti. Aynı zamanda bu veriler ışığında Avrupa Merkez Bankası'nın biraz daha faiz indirme marjı olabileceği de ortaya çıkıyordu.

ZEW verilerine bakanlar, geçmişte, 2009 yılının ilk altı ayında endeks değeri eksi 5.8 düzeyinde gerçekleşecek tahmini yapılmıştı. Ancak endeks ocak ayına kadarki eksi değerlerinden, şubat ayında önemli ölçüde yükselerek peş peşe dört ay yükselmiş oldu. Ve geleceğe dönük kötümser tahminleri değiştirdi. Şubattaki beklenti ve tüketim yaklaşımı değişmesi birkaç ay daha devam ederse Almanya da 2009 yılının ortasında toparlanma sürecine girmiş olur diye düşünüyoruz. Tabii henüz konuşmak için erken ama şu anda tüm dünyaya iyi haber gerekli.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.