'Yen'le konut alanların borcu evin fiyatını geçti

Japon Yeni'nin yüzde 80'e yakın değerlenmesiyle aylık kredi taksitleri ikiye katlandı. Toplam borç ise neredeyse kredili alınan konutun toplam değerinin bile üzerine çıktı

Küresel krizin patlak vermesiyle Japon Yeni'nin değerlenmesi, bu para cinsine endeksli mortgage kredisi alanları tuş etti. 'Dimyat'a pirince giderken, evdeki bulgurdan olmak' gibi, faiz oranı düşük diye Japon Yeni'nden konut kredisi kullananların hevesi kursağında kaldı. Bir taraftan aylık taksitler yüzde 73 oranında artarken, bir taraftan da toplam kredi borcu satın aldıkları konutun toplam değerini aştı. Yani Japon Yeni'nden borçlananlar neredeyse kullandıkları kredi tutarının yüzde 80'i kadar daha ekstra bir ödeme ile karşı karşıya kaldı. Japon Yeni ile borçlanmak geçtiğimiz yıllarda oldukça gözdeydi. Dolara karşı daha stabil ve yıllık faiz maliyetinin yüzde 5 civarında olması yen kredilerinin cazibesini artırmıştı. Gerek bazı bankaların pazarlama hataları, gerekse tüketicinin gelecekteki riskleri hesaba katmadan günün modasına uyarak yeterince bilinçli hareket etmemesi, tıpkı 2001 krizindekine benzer binlerce 'yen'zede yarattı.

'Şube müdürlerimiz bile aldı' diye sattılar
TÜKETİCİLER Derneği (TÜDER) Yönetim Kurulu Üyesi ve Finans Komisyonu Başkanı Sefa Kabaalioğlu, bu kredilerin verilmesinde bankaların ciddi pazarlama hataları yaptığını, vatandaşa 'Şube müdürümüz bile Japon Yeni'ni tercih etti' veya 'Kur artışlarından en az 10 yıl etkilenmeyecek' şeklinde sözler söylediğini anlattı. 18 Eylül 2008'de 5 milyon 700 bin Japon Yeni karşılığı 68 bin 280 lira kredi kullanmış bir tüketicinin, kurdaki artışla birlikte borcunun 92 bin lirayı geçtiğini söyledi. Kabaalioğlu, 'Böylece bu tüketici 31 bin 579 lira kaybetmiş durumdadır. Almadığı, cebine girmeyen bir parayı ödemek durumunda kaldı' dedi.

Bankacılar: Vadeleri uzatıyoruz
ANADOLUBANK Genel Müdür Yardımcısı Recep Atakan: Bankalar bu konuda yeterince sorumlu davranıyor. Döviz geliri olmayanlara hiçbir zaman önermiyoruz. Genelde sepet kredi tavsiye ediyoruz. Yani yarısı Japon Yeni, yarısı TL. Ödemede sıkıntı yaşayanlara her türlü kolaylığı sağlıyoruz. Bu konuda yapılandırdığımız kredilerimiz oldu. Vade uzatarak, ara ödemeler koyarak aylık taksitleri eskisi ödeyebilecekleri gelir seviyelerine çektik. Mağdur olanlar ya işini kaybettiği ya da bankalarıyla temasa geçmediği için sıkıntı yaşıyor.

Başbakan'a gidiyorlar
YEN mağdurları, seslerini duyurmak için internette 'dovizzede.com' adlı site altında birleşti. Taleplerini yazılı olarak BDDK , Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan'a ileten yenzedeler, bu konuda bankaların etik davranmadığını savunuyor.

ERDOĞAN: Paran kadar harca
Bu arada Başbakan Tayyip Erdoğan, dün Eskişehir'de 'kredi kartı mağduru' tartışmalarına ilişkin tavrını açıkladı. 'Kredi kartı mağduru olmaz' diyen Erdoğan şunları söyledi: En akıllısı bile kredi kartı ifadesini kullanıyor. Onlara ben dürüst gözüyle bakmam. Fazlasını kullanma hakkın yok. Paran kadar harcayacaksın. Bize diyorlar ki 'Bunları bağışlayın. Üzerini çizin.' Alnının hakkıyla kazanıp harcayanı ne yapacağız?

Ucuz diye alanın evi 'yen'di
Karı-koca maaşımız taksite ancak yetiyor
Huma Geyik (34) Satın Alma Müdürü: Ev almak için özel bir bankadan Japon Yeni ile kredi aldım, kur bu kadar hızlı yükselmeden önce ayda 3.500 TL taksit ödüyordum. Şu anda 5.700'e ulaştı ve artmaya devam ediyor. Eşimin ve benim maaşımla ancak taksitleri ödeyebiliyoruz. Bakırköy'de bir evim vardı onu satıp krediyi kapatmak istedim ancak onu da satamıyorum. Kredi aldığım dönemde maaşımı da dövizle alıyordum o nedenle rahat ödeyeceğimi düşünüyordum ancak kriz maaşlarımızı da etkiledi. Dolar kurunu 1.2 TL'ye sabitleyip maaşlarımızı TL'ye çevirdiler. Çalıştığım şirket otomotiv sektörüne hizmet veriyor, otomotiv de krizden en çok etkilenen sektörlerin başında geliyor. Geçen hafta bankaya kurun sabitlenmesi için dilekçeyle başvurdum onlardan gelecek yanıtı bekliyorum.

Üç kartım kilitlendi
Numan Varol (35) İşçi: Özel bir bankadan Japon Yeni ile 50 bin liralık kredi kullandım. Kur dalgalanmadan önce aylık taksidim 500 liraydı, ekim 2008 tarihinden sonra şu anda bin lira ödüyorum. Aylık kazancım ise 750 lira. Nasıl olsa Japon Yeni çok fazla artmıyor, faizi düşük diye girmiştim ama şimdi inanın pişman oldum. Sırf aylık kredi taksidimi ödeyebilmek için üç ayrı bankadan kredi kartı çıkarttım. Üç kartım kilitlenmiş durumda. Eşimin, kendimin yüzüklerini satmak zorunda kaldım. Üstelik eşim de kronik böbrek hastası. Çok zor durumdayım.

Ayfer ARSLAN