AKŞAM GAZETESİ | Nagehan Alçı | 2009-03-14

Kirlenmek de güzeldir

Bilmem benim gibi düşünen var mı? Son günlerde ne zaman gazetede kadınların ev işlerine yardımcı olmak için hazırlanan yaşam sayfalarına göz atsam ya da  televizyonda reality show izlesem kendimi 'pis' hissediyorum. Sanki bütün ülkenin üzerinden bir 'hijyen dalgası' esmiş, bu dalga bir tek beni teğet geçmiş. Herkeste öyle bir 'temiz-pak' olma takıntısı. Yüzlerce kez sabunlanma hastalığı. Buram buram temiz kokma, bucak bucak mikroptan kaçma hali.
***
Temizlikten ne anladığımızın değiştiğine dair en açık seçik kanıt 'Yemekteyiz' programı.
Programa katılanların yemek yapmaya meyilli olmalarının yanı sıra dikkat çekici bir özellikleri daha var: Hepsi aşırı titizler ya da öyle görünmek istiyorlar. Yemek pişirirken defalarca etrafı siliyorlar, kafalarına bone takıyorlar ve ağızlarından 'hijyen' kelimesini düşürmüyorlar.
***
Bu 'temiz-pak'ım mesajını abartanlar da var. Geçtiğimiz haftalarda bir yarışmacı evine gelen konukların üzerinde büyüteçle saç-kıl araması yaptı! Temizlik takıntısı nezaket kurallarını bile yeniden yaratacak kadar kuvvetli herhalde.
***
Biz Türkler, daha doğrusu Osmanlılar, Batı pislikten kırılırken tuvaletler, hamamlar yapmışız. Bununla hep övünürüz. Haklıyızdır da. Ne de olsa Avrupa tuvalet kokularını parfümü icat ederek bastırmaya çalışırken bizimkiler suyu, sabunu yaşantılarından eksik etmezlermiş.
***
Ancak kabul edelim ki zamanla temizlik meselesinde roller değişmiş. Gelişmişliğin, altyapının rolünden de olsa gerek Batı bu konuda almış başını gitmiş. Şimdi İsviçre'nin fayans kaplı pırıl pırıl sokakları ile bizim Mecidiyeköy'ün  çöplü caddeleri temizlik konusunda yarışabilir mi?
***
Yarışamaz ama buna rağmen son zamanlarda insanlar o sokaklarda değil de İsviçre'de yaşıyorlarmış gibi bir tavır sergiliyorlar. En azından evlerinde küçük birer İsviçre yaratmaya çalışıyorlar. Zannedersiniz sokakta hiç pislik görmemişler, Türkiye'de bir umumi tuvalete girmemişler.
***
Acaba bu, Batı'ya öykünme ve gelişmenin bir yolu olarak mı görülüyor? Yıllarca Batılı olmayı salt dış görünüşle bir tuttuğumuz gibi şimdi de temiz olmakla mı eşdeğer görmeye başladık? Temizliği abartırsak Batılı'dan da Batılı olacağımızı mı sanıyoruz?
***
Sanırım öyle. Son dönemde temizlik kavramına adeta bir 'medeniyet göstergesi' olarak sımsıkı sarılmanın altında değişim isteği var. Bu ülkede değerler ve tabular yavaş yavaş tartışmaya açılıyor. O nedenle insanlar kendilerini daha özgür hissediyor. Bu, onlara değişme cesareti veriyor. Değişimin yolunun da 'temiz görünmek'ten geçtiğini düşünüyorlar.
***
Doğru, gelişme ve temizlik arasında bir paralellik var. Ancak aralarındaki tek yönlü bir ilişki değil. Bu kavramlar birbirini besliyor. Temizlik saplantısı toplumdaki değişim ve gelişim arzusuna işaret ediyor olabilir ama 'ne kadar temiz olursak o kadar gelişiriz' mantığı yanlış. Bunu birilerinin gelişmek için titizlik hastası olma yolunda ilerleyen insanlara anlatması lazım.
***
Arkadaşlar, kirlenmek de güzeldir...