AKÅžAM

Bono ve tahvil gelirleri nasıl vergilendirilecek

Hazine Bonosu (HB); Devletin mali yıl içinde ihraç ettiÄŸi, vadesi bir yıldan az olan iç borçlanma senedidir. Finansman bonoları gibi iskontolu fiyattan satılır. Vade sonunda iskontolu fiyat ile nominal fiyat arasındaki fark, yatırımcının geliridir.
Devlet Tahvili (DT); Devletin bir yıldan uzun vadeli borçlanma ihtiyacını karşılamak üzere ihraç ettiÄŸi borçlanma senetleridir.
HB ve DT gelirlerinin vergilendirilmesinde iki husus belirleyici oluyor. Bunlar;
1- Hazine bonosu ve Devlet tahvilinin ihraç tarihi,
2- Uygulanacak istisna tutarı ve beyan sınırıdır.

HB VE DT FAÄ°Z GELÄ°RLERÄ°NÄ°N VERGÄ°LENDÄ°RÄ°LMESÄ°
2008 yılında elde edilen HB ve DT faiz gelirinin vergilendirilmesi ve beyanı ihraç tarihine göre deÄŸiÅŸiyor.

1) 1 Ocak 2006'dan Önce Ä°hraç Edilen HB ve DT Faiz Gelirleri
Hazine bonoları, bir yıldan kısa vadeli devlet iç borçlanma senetleri olduÄŸundan, 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilip de vadesi 2008 yılına sarkan Hazine bonosu bulunmamaktadır. Dolayısıyla 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Hazine bonosundan 2008 yılında faiz geliri elde edilmesi söz konusu deÄŸil.
Ancak 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilip de vadesi 2008 yılına sarkan Devlet tahvili ve bu tahvillerden 2008 yılında elde edilen faiz geliri olabilir.
Buna göre, 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Devlet tahvillerinden 2008 yılında elde edilen faiz gelirlerinin beyan edilip edilmeyeceÄŸi ÅŸu ÅŸekilde hesaplanacak:
1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Devlet tahvillerinden 2008 yılında elde edilen faiz geliri önce 'enflasyon indirimi' uygulanarak enflasyon arındırılacak. Enflasyon indirimi düÅŸüldükten sonra kalan tutar 19.800 TL'yi aşıyorsa beyan edilecek. 2008 yılı için enflasyon indirimi oranı yüzde 64,9 olarak ilan edildi. Buna göre enflasyon indirimi uygulanmış 19.800 TL'nin enflasyon indiriminden önceki tutarı 56.410,25 TL oluyor. Bu tutar aynı zamanda beyan sınırıdır.
Buna göre 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Devlet tahvillerinden 2008 yılında elde edilen faiz gelirleri 56.410,25 TL'yi aÅŸmıyorsa beyan edilmeyecek. Aşıyorsa, enflasyondan arındırılmış tutarın tamamı beyan edilecek.

 2) 1 Ocak 2006'dan Ä°tibaren Ä°hraç Edilen HB ve DT Faiz Gelirleri
1 Ocak 2006 ve sonraki tarihlerde ihraç edilen HB ve DT faiz gelirlerinin vergilendirme rejimi 31 Aralık 2015 tarihine kadar uygulanmak üzere 1 Ocak 2006'dan itibaren deÄŸiÅŸtirildi. Buna göre 1 Ocak 2006'dan itibaren ihraç edilen HB ve DT'lerden 2008 yılında elde edilen faiz gelirleri tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek. DiÄŸer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de beyannameye dahil edilmeyecek. Bunların faizleri ödenirken banka tarafından yapılan yüzde 10 oranındaki stopaj nihai vergi olacak.

ENFLASYON Ä°NDÄ°RÄ°MÄ° ORANI
Enflasyon indirimi oranı, Vergi Usul Kanunu'na göre o yıl için belirlenen yeniden deÄŸerleme oranının, aynı dönemde Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili ihalelerinde oluÅŸan bileÅŸik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle bulunuyor. Maliye Bakanlığı'nca 2008 yılı indirim oranı yüzde 64,9 olarak ilan edildi.

Ä°LMÜHABER BASTIRILMASI HÄ°SSE SENEDÄ° AVANTAJI SAÄžLAR
HÄ°sse senedi bastırmayan bir anonim ÅŸirket, herhangi bir kurumdan izin almaksızın, hisse senedinin yerini tutan 'geçici ilmühaber' bastırabilir. Bu durumda, geçici ilmühabere dayalı anonim ÅŸirket hisse satışı, iki yıllık süre geçtikten sonra yapılırsa, bundan doÄŸan kazanç da tutarı ne olursa olsun, gelir vergisine tabi tutulmuyor (232 No.lu Gelir Vergisi Genel TebliÄŸi, Md.5, Bkz. 23.3.2000 Tarihli R.Gazete).

HB VE DT ALIM-SATIM KAZANCININ VERGÄ°SÄ°
HB ve DT alım-satım kazancının vergilendirilmesi ve beyanı da; faiz gelirlerinde olduÄŸu gibi ihraç tarihine göre deÄŸiÅŸiyor.

1) 1 Ocak 2006'dan Önce Ä°hraç Edilen HB ve DT Alım-Satım Kazançları
2008 yılında, 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Hazine bonosu bulunmadığından, ancak 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Devlet tahvili ve bu tahvillerden elde edilen alım-satım kazancı olabilir.
Buna göre, 1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Devlet tahvillerinden 2008 yılında elde edilen alım-satım kazancının beyan edilip edilmeyeceÄŸi ÅŸu ÅŸekilde hesaplanacak:

1 Ocak 2006'dan önce ihraç edilen Devlet tahvilinin alış bedeli, DT'nin elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere ÜFE endeksindeki artış oranında artırılacak. Endeksleme yapılabilmesi için, endeks farkının yüzde 10'u aÅŸması ÅŸartı aranmayacak.
EndekslenmiÅŸ bedel ile satış bedeli arasındaki fark 16.000 TL'yi aÅŸmıyorsa beyan edilmeyecek. Aşıyorsa beyan edilecek ve aÅŸan kısım üzerinden gelir vergisi ödenecek.

2) 1 Ocak 2006'dan Ä°tibaren Ä°hraç Edilen HB ve DT Alım-Satım Kazançları
1 Ocak 2006 ve sonraki tarihlerde ihraç edilen HB ve DT faiz gelirlerinin vergilendirme rejimi 31 Aralık 2015 tarihine kadar uygulanmak üzere 1 Ocak 2006'dan itibaren deÄŸiÅŸtirildi. Buna göre 1 Ocak 2006'dan itibaren ihraç edilen HB ve DT'lerden 2008 yılında elde edilen alım-satım kazancı, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek. DiÄŸer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de beyannameye dahil edilmeyecek.
Alım-satım kazancı üzerinden banka tarafından yapılan yüzde 10 oranındaki stopaj nihai vergi olacak.

Hisse satışından doÄŸan kazançlar ve ince noktalar
Åžirket ya da kooperatif hissesi satışları üzerinde ayrıca durulması gereken özellikli bir konu. Mevzuatı yeterince bilmeyen ve bilen birine de danışmadan hisse satanlar, ciddi sorunlarla karşılaÅŸabiliyorlar.

HİSSE SENEDİ BASTIRILMAMIŞ ANONİM ŞİRKET HİSSESİ SATIŞI
Anonim ÅŸirket hissesi satış kazançlarının vergilendirilmesi, hisse senedi bastırılıp bastırılmamasına göre farklı esaslara tabi. Ülkemizdeki anonim ÅŸirketlerin büyük bir çoÄŸunluÄŸunda hisse senedi bastırılmamıştır. Böyle olunca, anonim ÅŸirket ortağı, hissesini kaç yıl sonra ve kime satarsa satsın, bundan doÄŸan kazanç 'DeÄŸer artışı kazancı' olarak, gelir vergisine tabi tutuluyor (GVK Mükerrer Md.80/4).
Vergilendirme sırasında, iktisap (edinme) bedeli, elden çıkarılan hisselerin, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Türkiye Ä°statistik Kurumu'nca belirlenen TEFE (1.1.2006 tarihinden itibaren ÜFE) endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilir. Ancak endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının yüzde 10 veya üzerinde olması gerekiyor (GVK Mükerrer Md. 81/son).
2008 yılında elde edilen kazancın, 6 bin 800 TL'si gelir vergisinden müstesna oluyor. EndekslenmiÅŸ iktisap bedeli ile satış bedeli arasındaki fark 6 bin 800 TL'yi aÅŸmıyorsa beyan edilmez. Aşıyorsa, aÅŸan kısım gelir vergisine tabi olur.

Yarın: Borsa kazançları nasıl vergilendirilecek kimler ücret gelirlerini
beyan edecek

• DiÄŸer Yazılar

  • Hangi gelirler beyan edilmeyecek | 07-03-2009
  • Borsa kazancları nasıl vergilendirilecek | 06-03-2009
  • Bono ve tahvil gelirleri nasıl vergilendirilecek | 05-03-2009
  • Off-Shore gelirleri stopaja tabi deÄŸil | 04-03-2009
  • 2008'de satılan ev için ne kadar vergi ödenecek | 03-03-2009