AKŞAM | CUMARTESI | 04 NİSAN 2009, CUMARTESİ

Beslenme hatalarına düşmeyin!

Balık yağı şişmanlatır mı? Peki, gerekli midir? Vitaminler iştah açar mı? En zoru da ıspanakta demir var mı; varsa yoğurtla birlikte zararlı mı değil mi? Tüm bu beslenme efsanelerinin doğru yanıtları bu yazıda...

1
Biz anneler, çocuklarımızı büyütürken elimizden gelenin en iyisini yapsak da özellikle beslenme konusunda kafamız çok karışık. Çünkü doğru bildiklerimiz yanlış, yanlış bildiklerimiz ise doğru! En çok tartışılan doğru ve yanlış beslenme uygulamalarıyla ilgili olarak son noktayı, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz'in verdiği bilgiler ışığında koyuyoruz.

BALIK YAĞI ŞİŞMANLATMAZ
Balık yağının önemi içerdiği Omega-3 yağ asitleridir. Bir miktar enerji içerir ancak bu çocuğa kilo aldıracak düzeyde değildir. Bir ölçeği iki tatlı kaşığı bal kadar enerji içerir. Bazı çalışmalarda balık yağının çocuklardaki anksiyete ve depresyonu da hafiflettiği iddia edilir. Bu durum çocuğun iştahsızlık olarak algılanan ve yaşanan 'yemek yeme konusundaki tepkisi'ni de olumlu etkileyebilir. Bir süre çocuk daha iyi yiyebilir. Ancak bu değişim, balık yağının iştahı açtığını ispatlamaz. Ayrıca, bu etki her çocukta da fark edilir düzeyde gelişmez. Bu nedenlerle 'balık yağı şişmanlatır' diye genelleme yapılması imkansızdır. Çocuk sağlığı ve beslenmesiyle ilgili uluslararası komisyonlar ve kurumların kanıta dayalı olarak ispatlanmış önerileri arasında 'rutin balık yağı' takviyesi yer almaz. Bu nedenle Omega-3 yağ asitlerinin, başta balık olmak üzere doğal besinlerle karşılanması yeterlidir. Yeşil yapraklı bitkiler, deniz yosunları, deniz börülcesi, ceviz, keten tohumu, kabak çekirdeği, soya fasulyesi, kuru fasulyede de Omega-3 yağ asitleri bulunur.

VİTAMİNLER İŞTAH AÇMAZ, KİLO ALDIRMAZ

Evet, vitaminler iştah açmaz. Bu nedenle de kilo aldırmaz. Amerikan Pediatri Akademisi başta olmak üzere pek çok uluslararası beslenme komisyonu 1 yaşından sonra rutin vitamin takviyesini önermiyor. Çocuk detaylı olarak değerlendirilip ihtiyaç duyulursa vitamin desteği yapılmalıdır.                                   İŞTAH ŞURUBUNU DOKTOR VERMELİ
İştahsızlık çok görecelidir. Çoğunlukla anneler istedikleri kadar veya uygun gördükleri besinlerden yemeyen çocuklarını iştahsız olarak değerlendirir. Bebeğin boy ve kilosu normal sınırlarda sürekli ve düzenli olarak artıyorsa, bu ilaçların kullanılmasına gerek yoktur. Ancak bebek veya çocukta iştahsızlık olarak belirlenen sorun, 'yemek yemeği reddetmek' ise ve çocuk yemek yemeğe tepki geliştirmişse kısa bir süre söz konusu direnci kırmada yardımcı olması amacıyla kullanılması söz konusu olabilir. Buna hekim karar vermelidir. Rutin ve yaygın bir uygulama olarak her çocukta kullanılmaları söz konusu değildir. Ayrıca beslenme sorununun düzelmesinde tek başına yeterli de olmaz. Bu süre içinde 'anne-çocuk-beslenme-yemek yeme ilişkisi' düzenlenmelidir. Anne-babanın da ilacın etkisini, uygun davranış modelleri ile desteklemesi gerekir. 

DÖNERİ YOĞURTLA YERSENİZ DEMİRDEN FAYDALANAMAZSINIZ
Bu da yoğurdun içindeki kalsiyumun et içindeki demirin emilimine engel olacağı görüşünden kaynaklanmaktadır. Oysa hayvansal kaynaklı demirin emilimi kalsiyumdan etkilenmez. Ayrıca kırmızı eti sadece demir kaynağı olarak görmemek gerekir. Protein ve çinko başta olmak üzere çok zengin ve değerli bir besindir. İnsanlar gelenekleri, yemek kültürleri içinde ağız tadıyla mutfağımızın zenginliklerini yaşamalıdır. Endişe etmeden... Suçluluk duymadan...

SÜT VE YOĞURT, PEKMEZLE KARIŞTIRILMAMALIDIR
Pekmez, zengin bir demir kaynağı olması nedeniyle demirden zengin bir besin olarak kullanıldığı düşünülür. 1 tatlı kaşığında 1,16 mg demir bulunur. Oysaki pekmez, üzümden yapılır ve satın alabileceğimiz en besleyici şeker kaynağıdır. Bu doğrudur. İçinde karbonhidrat dışında çok sayıda mineral bulunur. İki tatlı kaşığı pekmez içinde günlük manganez, bakır, demir, kalsiyum ve potasyum ihtiyacımızın yüzde 10'u bulunur. Daha az miktarda da magnezyum, vitamin B 6 ve selenyum vardır. Kısaca boş kalori değildir. Bir tatlı kaşığı 16-20 kcal enerji içerir. Bu nedenle pekmezin önemi zengin demir kaynağı olmasından kaynaklanmamaktadır. Demir içeriği zengin olsa da kalsiyumla birlikte emilimi azalır. Kalsiyum ve magnezyum içeriği daha önemlidir. Sütü zenginleştirmek amacıyla içine bir iki kaşık pekmez ilavesi çok pratik bir yaklaşımdır. Hem de süt basit şeker yerine çok daha değerli ve mineral içeriği zengin bir tatlandırıcı ile tatlandırılmış olur.

Ispanak efsaneleri
ISPANAK DEMİRDEN ZENGİNDİR, KAN YAPAR
Yarım kilo çiğ ıspanak içinde 13,5 mg demir vardır. 6 aylık bir bebeğin günlük demir ihtiyacı yaklaşık         10 mg'dır. Oysa yarım kilo ıspanak yemek pek de mümkün değildir. Ayrıca, ıspanağın içindeki bu demirin emilimi de çok düşüktür. Çünkü ıspanak aynı zamanda oksalat adını verdiğimiz bir bileşikten de zengindir. Ve oksalat demirin emilimini engeller. Ispanak bu nedenle kullanılabilir demir kaynağı olarak zengin değildir.

YOĞURTLA ISPANAK YENMEMELİ
Ispanağın içindeki demirin emilimini engelleyen yoğurt veya süt değildir. Kalsiyum demir emilimini azaltır ancak tam aksine ıspanağın içindeki oksalat da kalsiyum emilimini engeller. Ancak engellenmesi demek hiç emilmemesi anlamını taşımaz. Bir miktar demir ve bir miktar kalsiyum yine de emilir. Ispanak, zengin bir kalsiyum kaynağıdır. Yoğurtlu ıspanak ile beslenmede kalsiyum alımı arttırılmış olur. Biz besin çeşitlemelerimizi arttırdıkça, yeterli ve dengeli beslendikçe ihtiyacımız olan her besin öğesini ihtiyacımızı karşılayacak kadar alırız. Doğanın zenginliğinin sırrı budur.

HÜLYA YILDIRIM

İletişim |  Künye | 
Copyright Türkmedya A.Ş. Akşam Gazetesi Güneş Gazetesi Tercüman Gazetesi Autocar Dergisi Alem Dergisi FourFourTwo Dergisi Eve Dergisi Platin Dergisi Stuff Dergisi Maxim Dergisi Alem FM 89.2 Lig Radyo 92.3