AKÅžAM | CUMARTESI | 04 NÄ°SAN 2009, CUMARTESÄ°

Beslenme hatalarına düşmeyin!

Balık yağı ÅŸiÅŸmanlatır mı? Peki, gerekli midir? Vitaminler iÅŸtah açar mı? En zoru da ıspanakta demir var mı; varsa yoÄŸurtla birlikte zararlı mı deÄŸil mi? Tüm bu beslenme efsanelerinin doÄŸru yanıtları bu yazıda...

Biz anneler, çocuklarımızı büyütürken elimizden gelenin en iyisini yapsak da özellikle beslenme konusunda kafamız çok karışık. Çünkü doÄŸru bildiklerimiz yanlış, yanlış bildiklerimiz ise doÄŸru! En çok tartışılan doÄŸru ve yanlış beslenme uygulamalarıyla ilgili olarak son noktayı, Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz'in verdiÄŸi bilgiler ışığında koyuyoruz.

BALIK YAĞI ŞİŞMANLATMAZ
Balık yağının önemi içerdiÄŸi Omega-3 yaÄŸ asitleridir. Bir miktar enerji içerir ancak bu çocuÄŸa kilo aldıracak düzeyde deÄŸildir. Bir ölçeÄŸi iki tatlı kaşığı bal kadar enerji içerir. Bazı çalışmalarda balık yağının çocuklardaki anksiyete ve depresyonu da hafiflettiÄŸi iddia edilir. Bu durum çocuÄŸun iÅŸtahsızlık olarak algılanan ve yaÅŸanan 'yemek yeme konusundaki tepkisi'ni de olumlu etkileyebilir. Bir süre çocuk daha iyi yiyebilir. Ancak bu deÄŸiÅŸim, balık yağının iÅŸtahı açtığını ispatlamaz. Ayrıca, bu etki her çocukta da fark edilir düzeyde geliÅŸmez. Bu nedenlerle 'balık yağı ÅŸiÅŸmanlatır' diye genelleme yapılması imkansızdır. Çocuk saÄŸlığı ve beslenmesiyle ilgili uluslararası komisyonlar ve kurumların kanıta dayalı olarak ispatlanmış önerileri arasında 'rutin balık yağı' takviyesi yer almaz. Bu nedenle Omega-3 yaÄŸ asitlerinin, baÅŸta balık olmak üzere doÄŸal besinlerle karşılanması yeterlidir. YeÅŸil yapraklı bitkiler, deniz yosunları, deniz börülcesi, ceviz, keten tohumu, kabak çekirdeÄŸi, soya fasulyesi, kuru fasulyede de Omega-3 yaÄŸ asitleri bulunur.

VÄ°TAMÄ°NLER Ä°ÅžTAH AÇMAZ, KÄ°LO ALDIRMAZ
Evet, vitaminler iÅŸtah açmaz. Bu nedenle de kilo aldırmaz. Amerikan Pediatri Akademisi baÅŸta olmak üzere pek çok uluslararası beslenme komisyonu 1 yaşından sonra rutin vitamin takviyesini önermiyor. Çocuk detaylı olarak deÄŸerlendirilip ihtiyaç duyulursa vitamin desteÄŸi yapılmalıdır.                                   Ä°ÅžTAH ÅžURUBUNU DOKTOR VERMELÄ°
Ä°ÅŸtahsızlık çok görecelidir. ÇoÄŸunlukla anneler istedikleri kadar veya uygun gördükleri besinlerden yemeyen çocuklarını iÅŸtahsız olarak deÄŸerlendirir. BebeÄŸin boy ve kilosu normal sınırlarda sürekli ve düzenli olarak artıyorsa, bu ilaçların kullanılmasına gerek yoktur. Ancak bebek veya çocukta iÅŸtahsızlık olarak belirlenen sorun, 'yemek yemeÄŸi reddetmek' ise ve çocuk yemek yemeÄŸe tepki geliÅŸtirmiÅŸse kısa bir süre söz konusu direnci kırmada yardımcı olması amacıyla kullanılması söz konusu olabilir. Buna hekim karar vermelidir. Rutin ve yaygın bir uygulama olarak her çocukta kullanılmaları söz konusu deÄŸildir. Ayrıca beslenme sorununun düzelmesinde tek başına yeterli de olmaz. Bu süre içinde 'anne-çocuk-beslenme-yemek yeme iliÅŸkisi' düzenlenmelidir. Anne-babanın da ilacın etkisini, uygun davranış modelleri ile desteklemesi gerekir. 

DÖNERÄ° YOÄžURTLA YERSENÄ°Z DEMÄ°RDEN FAYDALANAMAZSINIZ
Bu da yoÄŸurdun içindeki kalsiyumun et içindeki demirin emilimine engel olacağı görüÅŸünden kaynaklanmaktadır. Oysa hayvansal kaynaklı demirin emilimi kalsiyumdan etkilenmez. Ayrıca kırmızı eti sadece demir kaynağı olarak görmemek gerekir. Protein ve çinko baÅŸta olmak üzere çok zengin ve deÄŸerli bir besindir. Ä°nsanlar gelenekleri, yemek kültürleri içinde ağız tadıyla mutfağımızın zenginliklerini yaÅŸamalıdır. EndiÅŸe etmeden... Suçluluk duymadan...

SÜT VE YOÄžURT, PEKMEZLE KARIÅžTIRILMAMALIDIR
Pekmez, zengin bir demir kaynağı olması nedeniyle demirden zengin bir besin olarak kullanıldığı düÅŸünülür. 1 tatlı kaşığında 1,16 mg demir bulunur. Oysaki pekmez, üzümden yapılır ve satın alabileceÄŸimiz en besleyici ÅŸeker kaynağıdır. Bu doÄŸrudur. Ä°çinde karbonhidrat dışında çok sayıda mineral bulunur. Ä°ki tatlı kaşığı pekmez içinde günlük manganez, bakır, demir, kalsiyum ve potasyum ihtiyacımızın yüzde 10'u bulunur. Daha az miktarda da magnezyum, vitamin B 6 ve selenyum vardır. Kısaca boÅŸ kalori deÄŸildir. Bir tatlı kaşığı 16-20 kcal enerji içerir. Bu nedenle pekmezin önemi zengin demir kaynağı olmasından kaynaklanmamaktadır. Demir içeriÄŸi zengin olsa da kalsiyumla birlikte emilimi azalır. Kalsiyum ve magnezyum içeriÄŸi daha önemlidir. Sütü zenginleÅŸtirmek amacıyla içine bir iki kaşık pekmez ilavesi çok pratik bir yaklaşımdır. Hem de süt basit ÅŸeker yerine çok daha deÄŸerli ve mineral içeriÄŸi zengin bir tatlandırıcı ile tatlandırılmış olur.

Ispanak efsaneleri
ISPANAK DEMÄ°RDEN ZENGÄ°NDÄ°R, KAN YAPAR
Yarım kilo çiÄŸ ıspanak içinde 13,5 mg demir vardır. 6 aylık bir bebeÄŸin günlük demir ihtiyacı yaklaşık         10 mg'dır. Oysa yarım kilo ıspanak yemek pek de mümkün deÄŸildir. Ayrıca, ıspanağın içindeki bu demirin emilimi de çok düÅŸüktür. Çünkü ıspanak aynı zamanda oksalat adını verdiÄŸimiz bir bileÅŸikten de zengindir. Ve oksalat demirin emilimini engeller. Ispanak bu nedenle kullanılabilir demir kaynağı olarak zengin deÄŸildir.

YOÄžURTLA ISPANAK YENMEMELÄ°
Ispanağın içindeki demirin emilimini engelleyen yoÄŸurt veya süt deÄŸildir. Kalsiyum demir emilimini azaltır ancak tam aksine ıspanağın içindeki oksalat da kalsiyum emilimini engeller. Ancak engellenmesi demek hiç emilmemesi anlamını taşımaz. Bir miktar demir ve bir miktar kalsiyum yine de emilir. Ispanak, zengin bir kalsiyum kaynağıdır. YoÄŸurtlu ıspanak ile beslenmede kalsiyum alımı arttırılmış olur. Biz besin çeÅŸitlemelerimizi arttırdıkça, yeterli ve dengeli beslendikçe ihtiyacımız olan her besin öÄŸesini ihtiyacımızı karşılayacak kadar alırız. DoÄŸanın zenginliÄŸinin sırrı budur.

HÜLYA YILDIRIM

• • PaylaÅŸ |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• DiÄŸer Haberler