13 NİSAN 2009 PAZARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

İyimserlik dozu artıyor!

Mart ayında ve nisan ayı başından bu yana hem Türkiye hem de yurtdışında alınan maliye ve para politikası tedbirlerinin olumlu etkisi verilerde görülmeye başlandı. Şu anda Avrupa hala tekliyor olsa da, beklentilerdeki iyimserlik dozu her yerde artmakta.
Toplumumuz genelde muhafazakar ve oldukça kötümserdir ama, en muhafazakar yorumcular bile beklentilerdeki değişmenin altını çizmekteler.
Aşağıda önce CNBC-e tarafından üretilen Tüketim Endeksi'nin 10 Nisan tarihinde yayınlanan mart ayı sonuçlarını aynen aktarıyoruz. Sonra da İş Yatırım'ın otomotiv sektörü gelişmeleri için yazdığı
9 Mart tarihli değerlendirmeyi aynen aktarıyoruz.
Aynen aktarmamızın nedeni, bizim genelde iyimser olan bakış açımızın, başka kişi ve kurumlar tarafından da paylaşıldığının altını çizmektir.
'CNBC-e Tüketim Endeksi mart ayında bir önceki aya göre yüzde 16,69 artarak 168,12 değerini almıştır. Aynı dönemde mevsimsel olarak düzeltilmiş seri de yüzde 8,86 artarak 127,16 değerine yükselmiştir. Her iki endeks de bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla yüzde 5,99 ve yüzde 4,27 artış göstermiş bulunuyor. Geçtiğimiz eylül ayından bu yana genelde düşüş gösteren, artsa bile sınırlı oranda yükselen endeks mart ayında oldukça sert bir yükseliş göstermiş oldu. Tahmin edilebileceği gibi bu artışın en büyük nedeni, hükümetin özellikle otomobil ve beyaz eşya sektörlerinde uygulamaya koyduğu vergi indirimleridir. Her iki sektör de bu endeksin önemli sektörleridir. Örneğin, beyaz eşya sektörünü de içeren ev eşyası sektöründe mevsimsel olarak düzeltilmiş endeks aylık yüzde 49,7 artış gösteriyor. Diğer taraftan, şubat ayında 14.000 civarında olan otomobil satışları 40.000 civarına yükseliyor. Yaratılan talebin bir özelliği de harcamanın daha çok nakit bazda olmasıdır. Mart ayında tüketici kredilerinde önemli bir artış görmüyoruz. Bunlar dışındaki sektörlere baktığımızda, mobilya, giyim sektörlerinde de artış gözlemliyoruz. Konut, eğlence, otel, lokanta, sağlık sektörleri ise bir önceki aya göre çok bir değişiklik göstermiyor. Tapu harçlarındaki indirim konut sektöründe bu ay bir hareket getirebilir. Gıda sektörü ise bir önceki aya göre düşüş gösteriyor. Sonuç olarak, mart ayında hızlanan aynı zamanda öne alınan bir talep görüyoruz. Bu hareketin devam edip etmeyeceği ya da hangi hızda kalacağı önümüzdeki dönemde son derece önemli olacaktır. Üretici tarafından bu talep artışı geçici olarak algılanırsa bunun üretime yansıması sınırlı olur. Aynı hızda olmasa bile iç ve dış talebin artma eğiliminde olacağı yönünde bir beklenti oluşursa, CNBC-e Tüketim Endeksi de dipten dönüş için bir sinyal olarak algılanabilir.'
' Otomotiv Sanayi Derneği mart ayı verilerine göre, toplam yurtiçi otomotiv piyasası hükümetin iç piyasayı canlandırmak amacıyla geçici süreyle otomotivde ÖTV indirimi sayesinde yıllık bazda sadece % 0,5 daralmayla 56,541 adede ulaştı. Söz konusu ÖTV indiriminden en çok etkilenen otomobil segmenti oldu. 1600cc motor hacminin altındaki otomobillerdeki yüksek ÖTV indirimleri (% 37'ye karşılık % 18) sonucunda mart ayı yurtiçi otomobil satışlarında yıllık %19 artış kaydedildi. Mart ayında otomobil satışları önceki aya kıyasla iki katından fazla artarak 40,622 adede ulaştı. Vergi indirimi aynı zamanda hafif ticari araçları da olumlu etkiledi, ancak otomobil segmentindeki yıllık büyümeye yaklaşmaya yetmedi. Nitekim ekonomik aktivitedeki daralma ve düşen yatırım harcamaları, ticari araç satışlarını daha çok etkiliyor. Mart ayında hafif ticari araç satışları aylık bazda iki katına çıkarak 14,489 adet olurken, yıllık bazda % 26 düşüş kaydedildi. Yılın ilk iki ayında yurtiçi piyasadaki keskin daralma ile yurtiçin otomotiv piyasası ilk çeyrekte yıllık % 22,3 daralma ile 100,014 adede geriledi. Ayrıca Avrupa Birliği ülkelerinde hükümetlerin talebi canlandırmak için yaptığı teşvikler sayesinde ihracat aylık bazda % 34 artarak 50,010 adede yükseldi. Ancak Mart 2009 seviyesi halen bir önceki seviyesinin % 47.4 altında bulunuyor. Ocak-mart dönemi boyunca otomotiv ihracatında yıllık daralma % 56 olarak gerçekleşti. Hem yurtiçi hem de ihracat satışlarının canlanmasıyla üretim mart ayında yıllık bazda % 52.7 daralarak ama aylık bazda % 31 artarak 58,892 adede ulaştı. 2009 yılının ilk üç ayındaki toplam üretim hacmi geçen senenin aynı dönemine kıyasla % 59.4 oranında daralarak 142,567 ünite olarak gerçekleşti.
Yurtiçi satışlarındaki vergi indiriminin olumlu etkisinin gitgide azalacağını düşünüyoruz. Birçok otomotiv şirketi artan maliyetlerden dolayı, özellikle TL'nin değer kaybetmesinden dolayı, fiyatlarını % 5-6 oranında artırdıklarını açıklamıştı. Hükümetin hurda teşviki veya üretim yardımları gibi sağlayabileceği ekstra teşviklerin 15 Haziran'da vergi indirimin sona ermesinden sonra talebi artırmak adına faydalı olacağını düşünüyoruz.'

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.