AKŞAM GAZETESİ | Dr. Murat Kınıkoğlu | 2009-04-13
Neden bayıldım?
Ani ve kısa süreli bilinç kaybına 'bayılma' (senkop) diyoruz. Düşmeye bağlı yaralanmalar bazen hastaya bayılmanın nedeninden daha çok zarar verir. Acil servise gelen her 30 hastadan birinin şikayeti bayılmadır.
Bayılmaların çoğunda hastanın yere düşmesiyle beyne giden kan miktarı artar ve hasta kısa sürede kendine gelir. Gene de bayılma olayı, sebebi ne olursa olsun insanları endişeye sevk eden rahatsız edici bir durumdur.
BUNLARI
CİDDİYE ALIN
Kalp hastalığına ait bayılmalar hiçbir haberci belirti vermeden aniden gelişir. Bayılma sırasında göğüste ağrı hissetmeniz, bayılma öncesi veya sonrasında çarpıntı olması, kalp ritminde bozukluk hissedilmesi akla kalp hastalığı getirir.
Ailede ani ölüm hikayesi olanların bayılma olayını ciddiye alması gerekir. (Rahmetli amcanız hiçbir şikayeti yokken küt diye gittiyse dikkat!)
Epilepsi veya sara hastalığında bayılma olabilir. Hastanın bayılma sırasında altına idrar kaçırması, vücutta kasılmalar olması, dişlerin kenetlenmesi, ağızdan köpük gelmesi 'epilepsi nöbeti'ni düşündürür.
Beyin damarlarında tıkanma ya da beyin kanaması. Bayılmayla birlikte elde, kolda ve yüzde uyuşma, hissizlik olması, kuvvet kaybı hissedilmesi, konuşmada bozukluk olması beyin kaynaklı bir bayılma düşündürür.
Zehirlenen de bayılır, çişini çok tutan da
VAZOMOTOR: En sık gördüğümüz bayılma nedenlerinden birisidir. 10 bayılmanın 8'inin vagotonik bayılma olduğunu söyleyebiliriz. Ani üzüntü, aşırı ve rahatsız edici bir yemek, vücudun susuz kalması, korku, basık ve kapalı ortamlar vagovasal refleksi tetikleyerek ani bayılmaya neden olabilir. Bayılma esnasında bulantı olabilir, nabız yavaşlar, tansiyon düşer. Bayılacaklarını anlayan hastalar bir sandalyeye ilişmeye, yere oturmaya çalışır yere yatırıldıktan sonra birkaç dakika içinde kendilerine gelerek ayılır.
n GIDA ZEHİRLENMESİ: Bozulmuş, özellikle temiz olmayan deniz mahsulleri, bayat tavuk, soğuk zincirden çıkmış dondurma gibi yiyecekleri yiyenlerde bayılma görülebilir.
n TANSİYON: Ortostatik hipotansiyon daha çok düşük tansiyonlularda görülen bir bayılma nedenidir. Hastanın oturduğu veya yattığı yerden birden ayağa kalkması tansiyonu birkaç puan daha düşürerek başının dönmesine ve hastanın bayılacak gibi olmasına neden olur veya gerçekten bayılır.
n İŞEME SONRASI: Daha çok erkek hastalarda görülür. Aşırı dolu idrar torbası boşalırken veya işeme olayı bittikten hemen sonra hasta bayılır.
n İLAÇLARA BAĞLI: Alfabloker grubundan bazı tansiyon ilaçları ile prostat küçültücü ilaçlar alan kişilerde 'ilk doz senkopu' adını verdiğimiz bayılma olayı görülebilir.
n HAMİLELERDE: Bir taraftan bir tarafa ani dönmeler, iyi beslenmeme, susuz kalma, özellikle 4'üncü aydan sonra sırt üstü yatma hamilelerde bayılır gibi olmaya veya bayılmaya neden olabilir.
n İĞNE VE AŞI SIRASINDA: İğnenin damara değdiği anda damar cidarındaki refleks mekanizma tansiyonun birden düşmesi ile bayılmaya neden olabilir.
n KORKUDAN: Oldukça sık görülür ve aslında bir savunma mekanizmasıdır. Evrimsel süreçte vahşi bir hayvan veya korkunç bir düşmanla karşılaşanların bir kısmı bayıldılar. Bayılmayanlar savaşıp düşmana karşı hayatlarını tehlikeye atarken bayılanlar aktif savaşın dışında kalarak yaşama şanslarını artırdılar.