17 NİSAN 2009 CUMA

Ali Ulusoy ali.ulusoy@aksam.com.tr

Devletin din ile hukuku (2)

Din eğitiminin anayasal çerçevesi Anayasa, özel kişi ve kurumların dinsel eğitim vermesini yasaklıyor mu?
İlk ve orta öğretimde zorunlu din dersi öngörülmesi doğru mu? Anayasa dinsel eğitim konusunda devlete nasıl bir konum belirlemiş?
Öncelikle dikkat çeken husus, Anayasa'nın (m.24) din eğitimini, 'genel din kültürü eğitimi' ve 'belli bir dinin esaslarının ve ibadetinin öğretimi' olarak ikiye ayırdığı. İlki, belli başlı dinler hakkında genel kültür düzeyinde bilgi verilmesini öngörüyor. Din eğitiminin bu boyutu ilk ve orta öğretimde zorunlu ders olara okutulmak zorunda. Din eğitiminin ikinci boyutu, yani belli bir dinin esaslarının ve ibadetinin öğretimi ('spesifik din bilgisi') konusunda ise Anayasa'nın yaklaşımı daha liberal. Din eğitiminin bu aşamasını bireylere bizzat devletin vermesini şart koşmuyor. Bu konuda devlet için öngördüğü tek yükümlülük, bu eğitimin laiklik sınırları dışına taşmamasını kontrol yükümlülüğü. O halde Anayasa'ya göre herhangi bir özel kişi veya kurum bireylere ve yasal temsilcilerinin izniyle çocuklara belli bir dini her yönüyle öğretmeyi hedefleyen dinsel eğitim verebilir. Öte yandan, aynı eğitimin belli başlı dinler hatta mezhepler yönünden, bizzat devlet tarafından verilmesine de herhangi bir engel yok. Üstelik bunun, seçimlik dersler veya normal ders saatleri dışında ya da yaz tatillerinde isteğe bağlı ek dersler şeklinde okullarda yapılması da hukuken mümkün.
Uygulamada din eğitiminin çok önemli bir toplumsal hatta siyasi sorun olmasının temel nedeni şu: Toplumdaki çoğunluk din ve mezhebe mensup ortalama bir vatandaş, kendisinin beş vakit namaz kılma gibi dini hassasiyeti ileri derecede olmasa bile, çocuğunun İslam'ın başlıca esaslarını ve özellikle de, namaz kılmayı ve temel sure ve duaları öğrenmesini arzu ediyor. Çocuğuna bu tarz bir temel dinsel eğitim vermeyi bir ebeveyn yükümlülüğü olarak görüyor. Ancak bu şekilde belirttiğimiz bu dinsel eğitim, ilk ve orta öğretimde zorunlu olarak okutulan 'genel din kültürü' dersi boyutlarını aşıyor. Aslında ikinci gruba giren, 'spesifik din bilgisi' eğitimi niteliğinde.
Fakat ne yazık ki ülkemizde 'spesifik din bilgisi' eğitimi verebilecek, kurumsallaşmış ve ortalama bilinç sahibi vatandaşa güven veren bir özel kişi veya kurum bulunmuyor. Bu tür bir eğitimin devlet tarafından da gereği gibi ve kurumsal şekilde yapılabildiğini söylemek zor. Kur'an kursları bu işlevi yerine getiremiyor.
Sonuçta bu tür dinsel eğitimin verilmesi konusunda önemli bir boşluk var. Bu boşluk ise, okullarda zorunlu ders olarak okutulan 'genel din kültürü' derslerinin içeriği kasaba kurnazlığıyla başkalaştırılarak ve fiilen 'spesifik İslam bilgisi' formatına sokularak doldurulmaya çalışılıyor. Bu yanlış hesap AİHM'den dönünce de apışıp kalınıyor. Üstelik bu 'emrivaki' ile Alevi vatandaşların rencide edilmesi de cabası.
Bu önemli sorunun en rasyonel çözüm perspektifi, anılan 'spesifik din bilgisi' eğitiminin, zorunlu din kültürü dersi yanında, seçimlik dersler veya normal ders saatleri dışında ya da yaz tatillerinde isteğe bağlı ek dersler şeklinde okullarda yapılması. Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı din görevlilerinden yararlanılması da mümkün. Tabii bunun alt yapısının ve denetim mekanizmalarının çok iyi kurulması kaydıyla.
Görüldüğü üzere, ne siyaset ne de hukuk boşluk kaldırıyor. Hele din eğitimi gibi çok hassas toplumsal konulardaki boşlukların, başlar devekuşu gibi kuma gömülerek, doldurulmaktan kaçınılması topluma rahip öldüren, zavallı misyonerleri boğazlayan kuşaklar şeklinde faturalar çıkarıyor.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.