28 NİSAN 2009 SALI

İ.Hüseyin Yıldız huseyin.yildiz@aksam.com.tr

Küresel krize ulusal tedbirler

Son yedi gün içinde ekonominin üretim, istihdam ve tüketim yönüyle ilgili önemli veriler açıklandı. Türkiye'de neler oluyor?
Önce işin üretim (arz) yanından başlayalım. Mart ayında kurulan şirket ve kooperatif sayısı geçen yıla göre yüzde 25,5, kurulan ticari işyeri sayısı ise yüzde 15,3 azalmış. Bir önceki ayda aynı istatistikler geçen yıla göre sırasıyla yüzde 31 ve yüzde 14 azalmayı işaret ediyordu. Arz yönüyle ilgili açıklanan bir diğer veri ise şubat ayına ilişkin aylık sanayi ciro ve sipariş endeksleri oldu. Geçen yıla göre sanayi cirosu yüzde15,5 azalmış. Endeksin ayrıntılarına bakıldığında; en yüksek düşüş %31 ile sermaye malı imalatında gerçekleşmiş. Bunu, %25,8 ile dayanıklı tüketim malı imalatı takip ediyor. Sipariş endeksindeki düşüş ise yüzde 20.
TÜİK'in açıkladığı Ocak 2009 hanehalkı işgücü araştırmasına göre; Türkiye genelinde işsiz sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla, 1 milyon 59 bin kişi artarak, 3 milyon 650 bin kişiye yükselmiş, işsizlik oranı da yüzde 3,9 artarak yüzde 15,5 seviyesinde gerçekleşmiş durumda. Tabii bunlar resmi işsizlik rakamlarıdır. İş aramaktan umudunu kesenleri ve tarımdaki gizli işsizleri bu hesaba kattığımızda, açıklanan rakamları yaklaşık ikiyle çarpmak gerekiyor. Sonuç olarak işsizlikte üst üste rekorlar kırıyoruz. Açıklanan resmi işsizlik verilerine göre; kentsel işsizlik oranı yüzde 17,2, tarım dışı işsizlik oranı yüzde 17,8'dir. İşgücüne katılım oranının yüzde 46 olduğu bir ülkede bu işsizlik rakamları birçok açıdan ürkütücüdür. Özetlemek gerekirse, ekonominin arz yönünde işler kötü gittiği sürece işsizlik artmaya devam edecek, talep olmadan da üretimde işler iyi gitmeyecektir.
Talep yanında ise ufak da olsa iyi bir haberler var; aralık ayından beri tüketici güven endeksinde iyileşmeler görünüyor. Son olarak mart ayında da, şubat ayına göre tüketici güven endeksinde yüzde 1'lik artış gerçekleşmiş. Ancak bu arada hatırlatmak gerekir ki, endeksin değeri halen 74,77'dir. Bu endeksin 100'den küçük olması tüketicide kötümserliğin hakim olduğunu gösterir. Yani aslında olan şey kötümserlikte azalmadır. Endeksteki pozitif yönelimin en önemli nedeni, tüketicilerin dayanıklı tüketim malı almak için uygun zaman olduğu yönündeki kanısı olsa gerek. Dikkatinizi çekmiştir, şubat ayında dayanıklı tüketim malı imalatı açısından arz yönünde haberler kötü iken mart ayına gelindiğinde talep cephesinden iyi haberler gelmiştir. Demek ki bir sonraki sanayi ciro endeksine dayanıklı tüketim malları imalatı olumlu etki yapacaktır. Talepteki bu olumlu gelişme, uygulanan vergi indirimlerinin etkilerini göstermeye başladığına işaret ediyor.
Kriz dönemlerinde küçücük iyi haberler bile insanların kafasında 'acaba dibi gördük mü, düzelme başlıyor mu' sorusunu uyandırıyor. Verilere bakılırsa çok marjinal de olsa iyileşmeler var. En azından talep yönünde bir kıpırdama olduğunu söyleyebiliriz. Fakat gözden kaçırılmaması gereken nokta şudur: Evet bu bir küresel krizdir ve dünya artık eski dünya değildir. Teknolojik gelişmenin itici gücüyle ekonominin kazandığı yeni fotoğraf nettir: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomileri birbirlerine göbeklerinden bağlanmış durumdadırlar. Hal böyle olunca özellikle de büyük gelişmiş ekonomilerden gelen ufak bir kötü haber, adeta domino etkisiyle en ücra köşedeki ekonomiyi vuruyor. Sözün kısası; çöküş, toparlanmadan çok daha kısa süre içerisinde ve daha şiddetli oluyor. İşte bu nedenle ekonomi yönetimi daha fazla geç kalmadan gerekli kriz tedbirlerini almalıdır. İşte bu nedenle ekonomik istikrarsızlığı körükleyecek politik gerginlikler mümkün olduğunca engellenmelidir. İktidar 'efendim bu bir küresel kriz, bizden kaynaklanan bir şey yok' demek hakkına ve kolaycılığına sahip değildir. Çünkü kriz küresel de olsa, her ülkede olduğu gibi tedbirler ulusaldır.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.