28 NİSAN 2009 SALI

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Avrupa'da otomotiv sıkıntısı...

Son küresel ekonomik krizin ağırlıklı olarak otomotiv sektöründe ortaya çıkardığı sıkıntılı durum özelikle üç büyük ABD otomobil üreticisinin içine düştüğü zorluklarla kamuoyuna yansımış durumda. Son olarak GM 2008 yılı için 30,9 milyar dolar faaliyet zararı, yıllık cirosunu da % 17 azalmış olarak 149 milyar dolar ilan ermiş durumda. Avrupa'nın tanınmış otomobil üreticilerinden, İsveç'de SAAB ve Almanya'da OPEL ciddi finansal sıkıntı içindeler. Her iki işletmenin ana firmasının Amerikan General Motors (GM) olması, her ne kadar bu firmaların güçlüklerle karşılaşmasını doğal göstermekteyse de, olup bitenleri daha yakından izlemekte fayda var.
1937 yılında askeri uçak üretmek üzere kurulan SAAB 1947 yılında otomobil üretmeye başlamış ve olağanüstü aerodinamik formu ve güvenlik tekniği ile isim yapmıştır. 1989 yılında % 50 hissesi GM tarafından devralınmış, 2000 yılında da GM şirketin tamamına sahip olmuştur. 1990'lı yıllardaki kısa bir dönem dışında firma bilançosu devamlı zarar ile kapanmıştır. SAAB 2007 yılında ürettiği 125.000 araç ile Avrupa'nın en küçük üreticisidir. Çalışan sayısı 4.990 kişidir.
Geçtiğimiz ay içerisinde ödeme güçlüğü içinde olduğunu bildiren SAAB üretimine devam etmektedir. İlk aşamada gerekli olan finansman 460 milyon Euro'dur. İsveç hükümeti herhangi bir yöntemle firmanın devlet tarafından sahiplenilmesi tekliflerini reddetmektedir. Diğer taraftan GM, 2009 yılı sonunda firma ile ilişkisini tümüyle keseceğini bildirmiştir.
SAAB yetkilileri, firmanın GM grubundan tümüyle ayrılarak, yeni bir organizasyonla bağımsız bir hükmi şahsiyet olması için mahkemeye başvurduklarını belirtmişlerdir. Yeni organizasyonun üç ay içerisinde gerçekleşeceği, fakat gerçekleşmesi için 'bağımsız finansman' ihtiyacı olduğu açıklanmıştır.
General Motors (GM)'un SAAB ve İngiliz Vauxhall dışında Avrupa'da % 100 sahip olduğu en büyük otomotiv firması OPEL'dir. 1863 yılında Adam Opel GmbH olarak kurulmuş ve 1899 yılında otomobil üretimine başlamıştır. 1929 yılında şirketin % 80'i, 1931 yılında da bakiyesi GM tarafından satın alınmıştır. 1940 yılında askeri araç üretmek için Nazi rejimi tarafından el konan tesisler ancak 1948 yılında yeniden GM'e devredilmiştir.
Küresel ekonomik krizle birlikte OPEL de ana firma GM ile birlikte ancak acil kredilerle su üzerinde durabilir duruma düştü. Binlerce OPEL çalışanının gerçekleştirdiği gösterilerde bir pankart dikkat çekiyordu, 'Yes we can, GM olmadan daha iyisini yapabiliriz'.
SAAB ve OPEL tesislerinin kapanmasıyla Avrupa'da işsiz kalacak çalışan sayısı 400.000 kişi olarak tahmin edilmekte. AB Komiseri Verheugen'in, 'Uzun yılların yönetici hataları sebebiyle oluşan zararların Avrupalı vergi mükelleflerince karşılanması düşünülemez!' sözleri de son durumu özetlemekte.
OPEL 2008 yılında yaklaşık 1,5 milyon araç üretmesine karşın kapasitesinin ancak % 64'ünü kullanmıştı. Alman hükümetinin kabul ettiği eski araçların kullanılmamasına karşın prim ödeme yöntemi 2009 yılı ilk çeyreğinde OPEL'in satışlarını % 60 oranında artırdı. On yıldır ilk çeyrekte görülmemiş yükseklikte bir satış gerçekleşti. Yeni çıkan 'Insigna' modeli de büyük talep yaratarak Avrupa'da 80.000, Almanya'da ise 18.000 adet satış rakamına erişti.
ABD Başkanı Obama ve Almanya Başbakanı Merkel ise yaptıkları görüşmede GM ve OPEL'in sağlıklı bir yapıya kavuşması için işbirliği yapmaya karar verdiklerini açıkladılar. ABD'de GM ve Chrysler aralık ayında 17,4 milyar dolar devlet yardımı alırken daha 22 milyar dolara ihtiyaçları olduğunu açıkladılar. OPEL ise çoğunlukla kefalet olarak 3,3 milyar Euro talep etmekte.
Son haftalarda OPEL'in çoğunluk hisselerini satın almak için isteklilerin olduğu konuşulmaya başlandı. Önce Arap sermayesinin yatırım yapmak istediği söylendiyse de, kısa sürede bu haber Abu Dhabi yetkilileri tarafından yalanlandı. Son günlerde üzerinde durulan FIAT'ın çoğunluk hisseleri ile ilgilendiği.
GM hisselerini bedelsiz olarak devretmeye hazır. Öne sürülen tek koşul OPEL'in sermayesine 500 milyon dolarlık bir katkıda bulunulması. Gerekli 3,3 milyar Euro karşılığı kefaletin ise Alman hükümeti tarafından üstlenilmesi öngörülüyor. FIAT ve OPEL modellerinin rekabet ettiği pazarın aynı olması dolayısıyla IG Metall Sendikası ve Alman Sosyal Demokrat Partisi (SPD), bu durumda OPEL tesislerinden bir bölümünün kapatılacağı ve çok sayıda çalışanın işlerinden olacağını öne sürerek, FIAT'ın çoğunluk hisselerine sahip olmasına itiraz etmekte.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.