21 MAYIS 2009 PERŞEMBE

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

ABD dibe geldi mi?

Ülkemizde komik tartışmalar var: Bazıları Merkez Bankası faizleri beş puan daha indirmeliydi diye söyleniyor, bazıları IMF ile anlaşma yapamayalım, neden yapacağız diyor. Ekonomi yorumcularının kafası karışık, çünkü birçoğu siyaset ile ekonomiyi çorba etmekteler. Birçoğumuz da global dünyaya 130 milyar dolar ihracat ve 200 milyar dolar ithalat ile entegre olmuş ekonomimizin, her yıl kabaca yüzde 5-7 puan GSYİH oranı olarak tasarruf açığı var iken, büyümeyi sağlayacak yatırımları kendi kendine yapabileceğini var sayıyor.
Biz bu yaklaşımlara veda edip global gerçeklere dönelim. ABD toparlanmadan Avrupa ve dünya geneli toparlanamaz. Avrupa toparlanmadan da biz toparlanamayız. Bu nedenle önce ABD 'deki gelişmeleri izlememiz gerek. Sonra da Avrupa'yı. Bu hafta ABD gelişmeleri açısından önemli bir hafta. ABD'de perakende satışlarda bir duraklama borsaları salladı. Ama diğer taraftan da önemli tahmin kurumları tahminlerini bu hafta sonu açıklayacaklar.
Örneğin Robert J.Gordon işsizlik ödemesi taleplerindeki azalmaya bakarak ABD'nin dibi mayıs sonu veya haziran başındaki haftalarda göreceğini söylüyor. Onun analizini önümüzdeki günlerde detaylı aktaracağız. 14 Mayıs'ta Wall Street Journal 52 iktisatçıya tahmin yaptırdı ve sonuçları açıkladı. Bu iktisatçılar ekonominin 2009 ikinci çeyreğinde sadece yüzde 1.4 oranında (mevsimlik düzeltme dahil) daralacağını söylediler (ilk çeyrek daralması yüzde 6.1 olmuştu). 2009 üçüncü çeyreğinden itibaren de küçük boyutta büyüme bekliyorlar ve 2010 ilk yarısında ise ABD'nin yüzde 2 civarında büyüyeceğini tahmin ediyorlar.
Daha detaylı büyüme tahminleri ABD Merkez Bankası tarafından 2009 ikinci çeyreği büyüme ve istihdamı için 15 Mayıs Cuma günü akşam üzeri saat 5 civarında açıklanacak. Bunu biz ertesi gün aktaracağız. Ancak aşağıda iyimser tahminleri destekleyen birkaç analiz daha var. Philadelphia Merkez Bankası'nın kısa vadeli 'Business Conditions Index' diye bir modeli var. Bu model 5.9.2009 tarihi itibarıyla hızla yükselen bir eğimle düzelme sergiliyor. Bu modelde eksi değerler reel anlamda kötü değerler. İndeks sıfır değerine geldiği zaman ise, normale dönülmüş olacak. Aruoba-Diebold-Scotti tarafından hazırlanan bu endeksin üç üreticisinden biri olan, ünlü Aruoba soyadlı, filozof akademisyen bir karı ve kocanın iktisatçı oğulları, Boğaziçi Üniversitesi'nden mezun olmuş bir öğrencimdi.
Bu indeks grafikten görülebileceği gibi ocak ayından beri toparlanıyor ve yükseliyor.
New York FED tarafından derlenen aşağıdaki diğer endeks ise kısa vadeli kamu kağıtları ile uzun vadeli kamu kağıtları arasındaki faiz farkına yani verim eğrisinin eğimine bakarak, resesyonun olma veya devam etme olasılığını hesaplıyor. Bu göstergenin 1960 yılından beri ABD verilerinde hiç yanılmadığı bir gerçek. Bu analiz on iki ay önceden resesyon olasılığını hesaplıyor, şu anda ABD'de resesyonun devam olasılığını sıfıra çok yakın olarak sergiliyor.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.