AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-05-21

Obama'dan kredi kartı yasası!

Ben Türk vatandaşlarının çoğunun kredi kartının ödeme aracı olduğunu anlamadığını, kredi kartını kredi zannettiklerini düşünen bir kimseyim. Ancak kredi kartı, kartı veren ile kartı alan ve kullanan arasında  hukuki bir mukaveledir. Bu nedenle de hem vatandaşın hem de finans kurumunun korunması gerek. Bu nedenle anlaşma ve kullanma şartları açık ve seçik olmalı.
Yeni ABD Başkanı Obama'nın ekonomi programında 'Kredi Kartı Hakları Sözleşmesi' olarak adlandırdığı yeni kredi kartı yasası, Amerikan Kongresi'nde 70 hayır oyuna karşılık 357 evet oyu ile kabul edilerek Senato'ya gönderildi. Yasanın kısa sürede Senato tarafından onaylanması için Obama devamlı baskı yapmakta ve mayıs ayı sonunda Başkan imzasına gelmesini istemekte. Bu programda yapılması istenen değişiklikler neydi?
Öncelikle, kredi kartlarına bir değerlendirme sistemi getirerek, tüketicinin kendisi için en yararlı kartı seçmesinin sağlanması hedefleniyor. Kart veren şirketlerin neredeyse okunamaz kadar küçük puntolarla yazılan koşullarını anlaşılır ve okunur şekilde yayınlanması isteniyor. Bu çok önemli bir değişiklik, çünkü kredi kartı kullananların nerede ise hiçbiri neyin altına imza attıklarını merak etmez veya okuyamaz, bilemez. Ama bilmeli!
İkinci hedef ise tüketicinin korunması için gerekli önlemlerin alınması. Bu önlemler de kısaca şöyle sıralanıyor:

l Koşulların tek taraflı olarak değiştirilmesinin önlenmesi,
l Faiz artışının yalnızca yeni borçlara uygulanması,
l Ücretler için faiz uygulanmasının kaldırılması,
l 'Genel temerrüt'ün kabul edilmemesi,
l Kart sahibinin ödemelerinde hakkaniyetli bir ödeme yönteminin kabulü,
Başkan Obama haftalık olağan konuşmasında, 'Amerikalılar 'imkanları oranında yaşama' sorumluğuna sahip olan ve borçlarını ödeyen bir ulustur. Fakat aynı zamanda, çok rastlanıldığı gibi, ani faiz artırımları, cezalar ve gizli ücretlerle soyulmama hakkına da sahiptirler' sözleriyle tüketici haklarını korumadaki hassasiyetini açıkça belirtti.
Araştırmalara göre en az 10 milyon kredi kartı sahibi pek kendi kusurları olmadan kart faizlerinin bir roket gibi yükseldiğine şahit olmuşlar. En büyük sekiz kredi kartı şirketinden beş tanesi nakit çekim ücretlerine yeni ücretler eklemiş durumdalar. Bir büyük şirket gecikme ücretini % 3 artırmış. Bu artış 5 bin dolarlık bir borçta 39 dolar yerine 150 dolarlık bir maliyet getirmekte.
Yasanın çıkarılması tüketicinin giderek sıkıntıya düştüğü bir dönemde, pek çok kredi kartı şirketinin kredi limitlerini düşürerek ve faizi artırarak kart kullanıcılarını daha çok sıkıştırmasını önleyecek bir tedbir. Merkez Bankası Federal Reserve son olarak tüketici kredi kartı borcu oranının % 6.5'a düştüğünü açıkladı. Sebep olarak da, bir taraftan alışveriş eğiliminin azalması, diğer taraftan da kart kullanma sonucu gerçekleşen kredilerin azalmış olması gösterildi.
Şimdi Kongre tarafından kabul edilen yasanın getirdiği en önemli değişiklikleri görelim.

l Faiz artışı ancak kart sahibi borcunu 30 gün gecikmeyle öderse veya ödeme anlaşmasına uymazsa mümkün olacak,
l Kredi kartı şirketleri faiz artırımlarını veya ücret ödemelerini en az 45 gün önceden müşterilerine bildirmek zorunda olacaklar,
l Tüm anlaşma metinleri, en azından 12 punto ile basılmış olacak,
l Kredi limitini geçen müşteriden ek ücret veya faiz, ancak müşteri yaptığı anlaşmada bu koşulu kabul etmişse alınabilecek,
l Kredi kartı borçları ödenirken önce yüksek faizli borçlar sonra düşük faizli borçlar mahsup edilecek,
l 21 yaşında küçük müşterilerin kredi limiti 500 dolar veya gelirlerinin % 20'si ile sınırlı olacak,
l 18 yaşından küçüklere kart verilmeyecek,
l Anlaşmalardaki tanımlar standart olacak, yanlış anlamaya sebep vermeyecek,
l Kredi kartı şirketleri ekstrelerini en az 21 gün önce müşterilerine gönderecekler. Bu süre halen 14 gün.
Senato'nun yasayı daha sert koşullarla donatacağı tahmin edilmekte. Bu arada halen % 36 oranında olan yıllık faiz oranının en fazla % 18'e inmesi  öngörülmekte. National Small Business Association (kısaca NSBA veya Ulusal KOBİ  Federasyonu) yasanın yalnızca bireysel tüketicilere verilen kartlar için geçerli olmamasını, aynı zamanda işyerlerinin harcamaları için verilen kartları da kapsamasını istemekte. Senato'da yapılacak değişiklikler içerisinde bu konunun da ele alınacağı umulmakta. Yasanın olumsuzluklara sebep olacağını ileri süren kredi kartı şirketleri, bu koşullarda, faiz oranlarının yükseleceğini ve kredi miktarının sınırlanacağını belirtmekte.
Yapılan araştırmalar, genelde müşterilerin kredi kartı alırken üç noktaya dikkat ettiklerini göstermekte: Yıllık ücret, ödüller ve temel faiz oranı. Fakat kredi kartını alan tüketici zaman içerisinde, gecikme ücreti, limit aşımı ücreti ve beklenmeyen faiz artırımı gibi karmaşık bir değerlendirme sistemi ile karşılaşmakta. Mali kurumların ödenmesinden ümit kestikleri kredi oranı bugün % 7, yıl sonuna kadar bu oranın % 10'a çıkması bekleniyor. 2008 yılı son çeyreği verilerine göre tüketici gelirlerinin % 13,9'u kredi kartı ödemelerine gidiyor.