06 HAZİRAN 2009 CUMARTESİ

Serdar Turgut serdarturgut@superonline.com

Medyada kimin kanı akacak?

Eski tür gazetecilik ölüyor ve yeninin nasıl olması gerektiği konusunda kesinlik yok... Hemen hemen tüm yayın yönetmenlerimiz farkındalar bu kaçınılmaz değişimin ama birçoğu hızla yaklaşan değişime, sadece içgüdülerine dayanarak, el yordamıyla tavır alıyorlar.
İçgüdüleri ve el yordamıyla alınan tavırlar insanı yanlış yapmaya iter. Tavrı en net olabilecek ve değişimin gereğini en iyi gördüğünü sandığınız gazetelerde bile bu yoğun günlerde bazı hatalar olması kaçınılmaz (ve nitekim oluyor da...)
Hatalar belki kaçınılmazdır ama bunları en aza indirmeli ve değişim yolumuza daha emin, net adımlarla çıkmalıyız. Batı medyasını iyi takip etmek ve yeni trendlleri anlamak gerekiyor.
Çok değişik bir 'Kültür kayması' (culture shift) yaşanıyor medyada.
Bu kültür kayması şu unsurlardan oluşuyor;

1- Bugün dünyada her okuyucunun üzerinde muazzam bir enformasyon fazlası yükü var. Rutin bir haber kanalına bakarken bile ekranda birçok farklı haberi aynı anda görüyorsunuz. Ekrana bakarken insanlar aynı anda cep telefonuyla mesajlaşıp bilgisayar ekranına da bakıyorlar. Muazzam bir bilgi bombardımanı ile karşı karşıyayız.

2- Şu anda internette 150 milyon web sitesi var. Sayı saat başına 10 bin yeni site hızıyla artıyor. 70 milyon blog da var. Her gün 210 milyon e-mail gönderiliyor internette. 2016 yılına gelindiğinde bugüne kadar yazılmış tüm kitapların içinde var olan bilginin tam 3 milyon misli bilgi internet ortamında olabilecek. Bilgi içinde boğulduğumuzu söylemek herhalde yanlış olmaz. (Bu arada bu bilgileri gazetecilik meslek okullarının Harvard'ı sayılabilecek Columbia Journalism Faculty'nin dergisi olan Columbia Jounalism Review'den aldım. Her yayın yönertmeni bu dergiyi düzenli ve dikkatle okumalıdır bence.

OLAĞANÜSTÜ BİR BİLGİ BOMBARDIMANI VAR
3- Özetini verdiğim bu rakamlardan bile anlaşılabiliyor ki; günümüzde insanların bilgilenmesi önünde katiyen engel yok. Ama çok ilginç bir başka gelişme daha var. Bu kadar fazla bilgiye ulaşma imkanı varken ve bilgi siz istemeseniz de size ulaşıyor olsa da insanlar yeterince bilgili olduklarını ve anladıklarını düşünmüyorlar. Associated Press ajansının yöneticileri Context adlı şirkete dünya ölçeğinde 'Haber tüketimi trendleri' üzerine hayli kapsamlı bir çalışma yaptırmışlar. Dünya ölçeğinde yapılan bu araştırmanın sonucuna göre olağanüstü bilgi bombardımanı olmasına rağmen haberi tüketenler (okuyucu veya seyirciler) yeterince anlayabildikleri kanısında değiller.

GELECEĞİN GAZETE İÇERİKLERİ
4- Önceki ilk üç tespit aslında bize gazeteciliğin geleceğinin ne olması gerektiği hakkında bazı ipuçları veriyor:
- Okuyucular ve izleyiciler kendilerine yağdırılan enformasyonun derlenip toparlanmasını ve anlamlandırılarak kendilerine sunulmasını istiyor. Sadece fazla enformasyonun olması yetmiyor onlara. O enformasyonun kendi hayatları açısından ne anlama geleceğinin de haberin kişiselleştirilerek anlatılmasına ihtiyaç büyük.
- Bu da kağıttan olsun olmasın her türlü medyada kaliteli içerik meselesinin günümüzde çok önemli olduğunu gösteriyor. Dünün haberlerini vermekten ibaret olan içerik artık istenmiyor. Çünkü o içerikten herkes sabah kalktığında zaten haberdar durumda. Siyasi ve ekonomik haberler birçok farklı medyada zaten yorumlandığından aynı yorumların gazetede de tekrarlanması istenmiyor. Artık okuyucu çok farklı bir içerik talep ediyor. Farklı haberler bekliyor. İstenilen dünün olup bitmiş haberinin tekrarı değil ama zamansız (Timeless) denilebilecek bir haber türü.
Bu gerçeği görmüş olduklarından Time ve Newsweek dergileri birbiri ardına görünüşlerini (Tasarım) radikal biçimde değiştirdiler (Redesign) ve o yeni içeriğe uygun tasarım çalışmasını da tamamladılar.
Artık her iki dergide de kültür analizleri, life style yazıları, sanat eleştirileri ve tavırlı iyi yazabilen yazarlar çok daha önem kazanacak. (Monocle dergisinin yayın yönetmeni Tyler Brule'nin deyimiyle 'Smart Journalism' yapılması gerekiyor artık.)
Habercilik de olacak tabii ama bu 'The Economist' dergisinin yaptığı gibi yapılacak. Diğer iki derginin aksine reklam gelirini son yıllarda düzenli artırabilen 'The Economist' dergisinin neyi doğru yapmakta olduğu araştırılınca, zengin enformasyonu çok iyi yazarlara toparlatıp anlamlandırmaktaki başarısına muhtemel bir neden olarak ulaşılıyor. O yazarlar bu işi ayrıca bir mizah üslubu da tuturabilerek yapıyorlar. Yani haber analizini de keyifle okunur hale getiriyorlar. Newsweek ve Time dergisi, Economist dergisinin habere bu yaklaşımını taklit etmek sürecinde şu aralar.

WALL STREET JOURNAL DEĞİŞİYOR
'Kağıttan medya öldü' denilen bir dönemde bu gelecek konusunda dünyadaki her insandan daha fazla düşünmüş olması gereken Rupert Murdoch, 5 milyar dolar gibi olağanüstü bir para ödeyerek satın aldığı 'Wall Street Journal' gazetesinde dergilerin yaptığına benzer aynı içerik değişikliğini yapmaya başladı bile.
O gazete artık dün olup bitmiş haberlerin verildiği bir gazete değil, iyi yazarlar tarafından yazılmış güzel yazılarla enformasyonu anlamlandırma, yazılara ağırlıklı yer verme yanında o gazete burjuvaziye 'İyi yaşam kültürü'nü verecek içeriğe de çok önem veriyor.
Dolayısıyla gelecek için hemen üzerinde çalışılması gereken bazı konular şimdilik şöyle ortaya çıkıyor

- Eski konular dışında içeriğe daha fazla önem verilecek. Bilgili, kaliteli insanlara yaşam kültürü verecek kaliteli yazılar, haberler sunulacak.

- Her yazı hangi konuda olursa olsun mutlaka yazdığı konuya kişisel bir deneyimi, boyutu da de katabilen iyi yazarlar tarafından yazılacak. (Buna pop-gonzo yazar da diyebilirsiniz.)

- Her yazıda mutlaka farklı bir bilgi veya yaklaşım farklılığı ve bunlar da olamıyorsa yazının hiç olmazsa okuyanı mutlaka eğlendirmesi, ilgisini tutması zorunluluğu istenilecek.
İçerik kalitesini, gazetelere bağlı internet siteleri de tutturmak zorunda kalacak. Birkaç gün önce Rupert Murdoch medyanın geleceği üzerine konuşurken aslında kaliteli içeriğin önemini vurguluyordu ama lafı yanlış yöne çekildi.
Bu anlattığım kaliteli içerik dönüşümünü sadece gazetelerde yapmak mümkündür. Diğer medya hızı ve değişik refleksleriyle, farklı duyarlılıkları nedeniyle kaliteli içeriğin peşinde koşabilecek halde değil. Bu nedenle özellikle bu dönemde hayatı anlamlandıran ve anlatan iyi yazılara ihtiyaç çok arttığından iyi yazarlara ve kaliteye olan ihtiyaç azalmayacak, bilakis artacak.

İÇ SAVAŞ BU ALANDA İŞTE
O nedenle ben basında kaliteli ile kalitesizlik arasında bir iç savaş yaşandığını, kan olacağını, yenilen tarafın da tasfiye olacağını düşünüyorum.
Dün olanları ve herkesin zaten bildiklerini yeniden yazmaya yazı diyenler, 'Şöyle yapılmalı, böyle yapılmalıydı' diyerek sadece siyasi fikirler veren yazarlar, yazısına bir şahsiyet katamayan yeteneksizler, okuyucusuna bir nebze mutluluk veremeyen beceriksizler ile savaşıyoruz biz. Ya bizim ya da onların kanı akacak ama savaş mutlaka sonuçlandırılacak.
Bizim elimizde sadece yazımız var. Onlarınsa medya siteleri, medya programları profesyonel dedikoducuları, yandaşları, çıkar ortaklıkları var. Onlar bir kalitesizlik çetesi. Merak etmeyin kaliteli yazının gücü yenecek onları.
Bu aralar bakmayın etrafta göründüklerine, kendilerine önem vermelerine filan, avamı yaygınlaştırma çetesi aslında büyük panik içinde.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.