AKŞAM GAZETESİ | Dr. Murat Kınıkoğlu | 2009-06-08

Baba adı: Banka

Dünyada 1 milyondan fazla sperm bankası çocuğu var. Türkiye'de de bu yolla anne olan kadınların sayısı artıyor. Din eksenli tartışmalar bir yana sperm alarak hamile kalmak, çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından risk taşıyor

Ülkemizde bankadan alınan spermle çocuk sahibi olan ilk ünlü, tiyatro oyuncusu Leyla Bilginel'dir. Geçenlerde çocuğunun ikinci doğum gününü kutladı. Ne diyelim, Allah analı büyütsün... Son günlerde bir başka sanatçı, Münir Özkul'un kızı Güner Özkul gündemde. 'Cevaz var mı yok mu? Günah mı, değil mi?' şeklindeki din eksenli tartışmalar bitecek gibi değil. Zekeriya Beyaz Hoca daha önce 'Sperm bankasından çocuk peydahlamak sapkınlıktır' demekle kalmamış 'Göreceksiniz bu çocuk ileride kendisine de topluma da zarar verecek' kehanetinde bulunma ayıbını işlemişti. Bu sene başka bir ilahiyatçıdan daha yumuşak bir yorum geldi. Prof. Beyza Bilgin 'Bu böbrek nakli gibi bir şey. Allah buna izin vermek istemeseydi, bu yolu kapalı tutardı' diyerek banka spermi ile çocuk sahibi olmanın bir sakıncası olmadığı yolunda görüş bildirdi.

EVRİMSEL BAKIŞ

TÜM canlılar kendi soylarını sürdürmek, genlerini bir sonraki nesle aktarmak üzere programlanmışlardır. Bu yüzden hayvanlar aleminin bazı türlerinde yavrunun babayı, babanın kendi yavrusunu tanıması çok önemlidir. Liderliği ele geçiren erkek aslanın ilk işi rakibinin erkek yavrularını öldürmek olur. Amacı, sonraki kuşaklara kendi genlerinin geçmesini garantiye almaktır. Şempanzeler tek eşli sayılmasalar da yavrunun babasını bilirler. Bu yüzden, yavrusunu diğer erkeklerin saldırısından korumak isteyen dişiler doğumdan sonra gruptan ayrı yaşarlar.
BABANIN MEVCUDİYETİ
Seks düşkünü Bonobo şempanzelerinde durum farklıdır. O kadar sık partner değiştirirler ki yavrunun babasını bilmek mümkün değildir. Erkekler kendisinden olma ihtimali olan bir yavruya saldırıp soylarının devamını tehlikeye atmayacağı için anne doğumdan sonra topluluktan ayrılmak zorunda kalmaz. Hayvanlarda bazı türler için babanın mevcudiyeti şart iken bazı türlerde önemsizdir.  İnsan soyuna gelince, 'homo sapiens' için babalık çok önemliydi, 9 ay hamile kalan, 3 yıl emziren annenin bir babanın yiyecek ve koruma desteği olmadan hayatta kalması imkansızdı. Bu yüzden insan soyu belki milyonlarca yıl önce aile düzenine geçti. Baba, hayatını tehlikeye atarak korumaya aldığı çocuğun kendi soyu olduğundan emin olmak istedi. Şimdi şu soruya cevap verelim: Günümüzde, çocuklarımızı vahşi hayvanlardan ve düşman kabilelerden koruyacak bir babaya ihtiyaç duyuyor muyuz? Afganistan'da yaşasaydık belki... Cumhuriyet Türkiye'sinde böyle bir şeye ihtiyaç olmadığına göre 'evrimsel' açıdan sperm alarak hamile kalmakta bir mahzur olmadığını söyleyebiliriz.

Genetik yolla geçen hastalıklar

GELELİM işin tıbbi yönüne; bankadan sperm alarak hamile kalmanın çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından bazı riskleri olduğu açıktır. Bankaların donörlere sağlık testleri yapmalarına rağmen genetik yolla geçen tüm hastalıkları tespit etmeleri mümkün değildir. İngiltere'de aynı sperm bağışçısından alınan spermlerle doğan, kardeş olduğundan habersiz 5 çocukta lösemi görüldü. Bu arada sakat veya hasta bir çocuğa sahip olma riskinin normal evliliklerde de olduğunu söylemek zorundayız. Geçmiş yıllarda eşler birbirinin ailesi, sağlık özgeçmişleri hakkında iyi kötü bir araştırma yapardı. Günümüz gençleri bırakın evlendikleri insanın ailesini araştırmayı bazen anne-babaya haber vermeye bile gerek görmüyorlar.
BİRAZ HOŞGÖRÜ
Banka spermiyle hamile kalmayı desteklediğim sanılmasın. Bir çocuğun, ruhsal gelişimi açısından,  aile ortamında büyümesi kadar sağlıklı bir şey olamaz. Buna karşın bu imkana sahip olmayan kadınların sperm alarak çocuk sahibi olmasını anlayışla karşılamak gerekir. Şu anda dünyada 1 milyondan fazla sperm bankası çocuğu var. Türkiye'de de bu yolla hamile kalanların sayısı gittikçe artacak. İlahiyatçıların bu anneleri ve çocukları dışlamak yerine onlara hoşgörüyle yaklaşmaları daha uygun olmaz mı?