08 HAZİRAN 2009 PAZARTESİ
AKŞAM
Beni öldürmek isteyen babamı işe aldım
Dönüp dolaşıp kadınlar üzerinden şekillenen bir şiddet var bu topraklarda. Kendini namus olarak, berdel olarak, kan karşılığı kız olarak farklı farklı göstermeye çalışıyor ama sonuç hep aynı: Dayak yiyen, terk edilen, öldürülen kadınlar...
Diyarbakır'da töre davalarına bakan avukat Zeynep Şükran Canoruç, bölgedeki kan davalarını çözmek ve arabuluculuk yapmak için Barış Komitesi oluşturan Kasaplar Odası Başkanı Sait Şanlı ve tüm bunların öznesi, evinde şiddet görmüş bir gençle konuştuk. Gördük ki geleneğin ve ataerkilliğin arkasına saklanarak yüceltilen şiddet, ona karşı savaş açmadan yok olmayacak...
BARIŞ KOMİTESİ KURUCUSU SAİT ŞANLI Mardİn katlİamI devletİn sucu
Kan davalarını çözen, kız kaçırmaları engelleyen Barış Komitesi kurucusu Şanlı: Mardin'de yaşananlar devletin suçu. Okumamış, cahil insanların eline silahı verirsen olacağı budur!
Sait Şanlı bölgede kan davalarını önlemeye, küsleri barıştırmaya adamış hayatını. Kimin bir sorunu olsa ona geliyor. O da taraflarla konuşuyor. Arayı yumuşatmaya, töreye engel olmaya çalışıyor. Mardin'de yaşananlarla ilgili 'Bunu çözmek de benim işim' diyen Şanlı ile Diyarbakır'daki evinde görüştük. Şanlı'nın hikayesini gazeteci Bayram Yaşlı 'Yeter Kan Akmasın' adlı kitabında yazdı. Şanlı dertliydi. 'Bu ülke bunlara layık değil' diyerek eğitimin öneminden bahsediyordu. Töre adı altında yaşanan vahşetin rahatsızlığı gözlerinden okunuyordu. Ve koruculuk sistemine kızıyordu. 'Mardin'de yaşananlar devletin suçu. Okumamış, cahil insanların eline silahı verirsen olacağı budur' diye konuşuyordu.
Şanlı ile sohbet ederken bölgede sorunları çözmek için insanları törenin değişebilir bir kavram olduğuna ikna etmenin şart olduğunu anladım. Zaten o da yıllardır bunun savaşını veriyor köylerde, kentlerde. Bu uğurda bir de barış komitesi kurmuş.
Komitenin içinde kanaat önderleri ve aşiret reisleri var. 2008 Temmuz'unda oluşturulan komite kan davası, namus meselesi gibi konularda ortak bir karar alıyor ve taraflara bu kararı açıklıyor. Aşiretin karar verenleri bu komitenin üyesi oldukları için taraflar genelde ikna oluyor.
Şanlı ve arkadaşları şimdiye kadar 455 kan davası, 107 husumet ve 98 kız kaçırmayı önlemişler. Şimdi hedef Bilge Köyü mağdurları. Bir süre sonra onlarla da görüşüp kan davasını önlemeye çalışacaklar. 'Biz de anamızı babamızı kaybettik. Sizin sahibiniz Allah'tır' diyecekler.
Komitenin ortak aldığı önemli kararlar var:
1) Kayıtsız şartsız berdel kalkacak
2) Kız veya erkek çocuklarımızın görüşleri alınmadan evlendirilmeyecek
3) Köylerden başlamak üzere imam, muhtar, öğretmen ve kanaat önderlerinden oluşan barış komiteleri kurulacak
4) Köye husumet girdiği zaman bu köyden sorumlu olan barış kişileri yemin ederek barış yapacaklar
5) Köyden başlamak üzere bütün çocuklar sünnet edilecek
6) Resmi nikahı olmayanların resmi nikahları yapılacak
TÖRE DAVALARI AVUKATI CANORUÇ Berdel yapıp evleniyorlar
bozulunca kadın cocuklarını göremiyor ZEYNEP Şükran Canoruç,
Diyarbakır'da töre davalarına bakan bir avukat. Şiddet gören kadınlar üzerine çalışıyor. Canoruç ile Diyarbakır'ın merkezindeki ofisinde bir araya geliyoruz. Canı sıkkın. Mardin'de yaşananlardan sonra yatıp kalkıp töreden bahsetmeyi doğru bulmadığını söylüyor. 'Töre diyerek işi aklamaya çalışıyorlar. Şimdi bunu tartışmanın zamanı mı? Oradaki çocukların yaraları nasıl sarılır, bu trajediyle nasıl başa çıkılır, ona bakmak lazım' diyor.
Canoruç'un anlattığına göre Diyarbakır'da berdel hala görülen biradet. Kız karşılığı kız verme anlamına gelen berdel adetinde iki aile karar veriyor. Kızlar karşılıklı gelin gidiyor. Kızların evlenebilmeleri için 12-13 yaşına gelmeleri bekleniyor. Çiftlerden biri sorun yaşar, ayrılırsa adete göre diğer çift de ayrılmak zorunda.
Canoruç bu şekilde mağdur olmuş kadınlardan bahsediyor: 'Bir müvekkilim vardı. Berdel karşılığı evlenmiş. Üç çocuğu var. Berdelle evlenen diğer çiftin erkeği başka birini bulunca onlar ayrılmış. Mecburen müvekkilimin kocası da onu bırakmış. Aile çocuklarını elinden almış. Bana geldi. Ancak dava da açamadık. Çünkü hala kocasını seviyordu ve barışma hayalleri kuruyordu. 1,5 sene çocuklarını göstermediler. Sonra kocası başka biriyle imam nikahı yaptı. Böyle hikayeler çok buralarda.'
MAĞDUR C.K. (19) ANLATIYOR Babam 5 kardeşimi, beni,
annemi yolda kurşuna dizecekti
Diyarbakırlı bir aileyiz. 6 kardeşiz. Ben ailenin en büyüğüyüm. İlkokuldayken Batı'ya göçtük. Önce İzmir, sonra İstanbul. Babam İstanbul'da bir restoranda garsonluk yapmaya başladı. Annem de el işleri yapıp satıyordu. Bir süre sonra babam eve pek uğramaz oldu. Meğer restoranda bir kadınla tanışmış. Bize para bırakmıyordu. Ben mecburen okulu bırakıp iş aradım. Eve geldiği zamanlar annemi dövmeye başladı. Bizi de dövüyordu. Bir gün salondaki camı yumruğuyla aşağı indirdi. Cam kırıkları ayağımı parçaladı. Bunu gören babam kaçıp gitti. Aradan birkaç ay geçtikten
sonra boşanmak istediğini söyledi. Annem kabul etmiyordu. Bunun üzerine ölüm tehditleri başladı. Bir gece 'Sizi öldürmeye geliyorum' dedi. Komşuya saklandık. Silahla kapıya dayandı, canımızı zor kurtardık. Bu arada benim dayım ve halam evli. Berdel karşılığı. Babam bizi ölümle tehdit ederken dayım babamı arayıp 'Ben de kardeşini öldürürüm' dedi. Babam hiç oralı olmadı.
BABAMA İŞ VERDİM
Canımızı korumak için Diyarbakır'a kaçtık. Bir süre sonra babam gelip bizi buldu. Af diledi. Tekrar İstanbul'a götürmek istediğini söyledi. Meğer yolda hepimizi öldürecekmiş. Elinden zor kurtulduk. 2003'te temelli Diyarbakır'a göç ettik. 5-6 yıldır babamı görmüyoruz. Evin en büyüğü ben olduğum için evi ben geçindiriyorum. İki yıl önce İstanbul'a gittim. Bir restoranda garsonluk yapmaya başladım. Beni şef garson yaptılar. Bir gün biri iş istemeye geldi. Baktım babam. 'Alın işe' dedim. 6 ay birbirimizle hiç konuşmadık ama ben onun üstüydüm. Sonra ben Diyarbakır'a döndüm. Şimdi tekrar liseye başladım. Gece çalışıp gündüz okuyorum.
BİTTİ
YAZARLAR
EN ÇOK OKUNANLAR
