İran'da kadife devrim uyarısı

İran'da halk yarın kritik cumhurbaşkanlığı seçimi için sandık başına gidecek. İran'da koltuğun aşırı muhafazakâr sahibi Mahmud Ahmedinejad’a karşı reformcu Mir Hüseyin Musavi ile Mehdi Kerrubi ve ılımlı muhafazakâr Muhsin Rızai’nin yarıştığı cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde gerilim dorukta. Musavi'nin gençleri arkasına alan 'Yeşil hareketinin' beklenmedik yükselişi göze çarparken, Devrim Muhafızları 'kadife devrim' uyarısı yaptı.

TAHRAN - İran'da yarın yapılacak kritik cumhurbaşkanı seçimi öncesinde 'kadife devrim' uyarısı yapıldı. İran Devrim Muhafızları tarafından yayımlanan bildiride, daha fazla özgürlük çağrısı yapılan kalabalık yürüyüşler ve sokak partileriyle girişilecek olası bir halk 'devrimi' yönündeki her türlü girişiminin bastıralacağı duyuruldu. Devrim Muhafızları'nın internet sitesinde yapılan açıklamada Cavani, Musavi'nin kampanyası ile, 1989'da dönemin Çekoslovakya'sında komünist hükümetin devrilmesine yol açak 'kadife devrim' ile paralellikler kurması dikkat çekti. Cavani, "Batı aşırlıkçı (reformcu) grupların renkli bir devrim tasarladıklarına dair çok sayıda işaret ver...Bunu bir seçimde ilk kez spesifik bir renk kullanarak yapıyorlar" dedi. Cavani, 'cumhurbaşkanı seçiminde olası bir kadife devrim başlatma yönünde herhangi bir girişimin en başından engelleneceğini' söyledi. Cavani ayrıca reformcuları Musavi'nin kaybetmesi halinde sokakları provoke etmek amacıyla oylarda hile iddialarını ortaya atmayı planlamakla da suçladı. Musavi cephesinden ise açıklamayla ilgili henüz bir yorum yapılmadı. İran'da seçim tarihinin en renkli ve coşkulu kampanyaları yaşanırken, İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad'ın en güçlü rakibi olarak gösterilen reformcu aday Mir Hüseyin Musavi'nin yükselişi dikkat çekiyor.

MUSAVİ TARAFTARLARI DEVLET TELEVİZYONUNA YÜRÜDÜ
Uyarının dün gece Tahran'da gerilimin tırmanmasının üzerine gelmesi dikkat çekiyor. Dün gece, binlerce Musavi taraftarı devlet televizyonuna doğru yürüyüşe geçti. Sebep, cumhurbaşkanı adaylarının televizyondaki Amerikan usulü seçim tartışması sırasında Ahmedinejad'a daha fazla süre ayrılmış olmasıydı. Uzmanlar, Devrim Muhafızları siyasi şefi Yadullah Cavani tarafından yapılan açıklamanın iki amacı olduğu görüşünde. Birincisi Musavi destekçilerine oy verme işleminin başlamasından hemen önce gözdağı vermek ve seçim sonrasında Musavi'nin 'yeşil hareketi' altında hiçbir siyasi oluşuma hoşgörü gösterilmeyeceği mesajını vermek. Bugün, seçim yasakları başladı ve yürüyüş, konuşma ya da mitinge izin yok. Ancak yine de Musavi'nin destekçileri sokakları son ana dek boş bırakmadı. Günün ilk ışıklarına kadar sokaklarda kalan çoğu genç Musavi taraftarı, araçların üzerinde dans etti, otomobillerin camlarından sarkarak Musavi'yi temsil eden yeşil renkte bayraklar salladı. İçişleri Bakanlığının açıklamasına göre, ülke genelinde seçim güvenliğini sağlamak için 200 bin polis görev yapacak. Yaklaşık 46,2 milyon kayıtlı seçmen, cuma günü saat 08.00-18.00 arasında 45.713 sandıkta oy kullanabilecek. İhtiyaç halinde oy verme süresi uzatılabilecek.
Yurt dışında yaşayan İranlılar ise, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 130 ülkede kurulacak sandıklarda oy kullanabilecek. Nihai seçim sonuçlarının, sandıkların kapanmasından 24 saat sonra açıklanması bekleniyor. Yüzde 50'nin üzerinde oy alan aday seçimi kazanmış sayılacak. Bu orana ulaşılamaması durumunda en çok oy alan iki aday, 19 Haziran'da yapılacak ikinci turda yarışacak. İkinci dönem cumhurbaşkanlığı için yarışan Mahmud Ahmedinejad, Devrim Muhafızları ve İran'ın yönetici kademesindeki din adamlarının desteğini arkasına almış durumda. Aşırı muhafazakar cephe, eski başbakanı Musavi'ye yönelik destekteki ani ve beklenmedik artış karşısında şaşkın.

İŞTE ADAYLAR...

Aşırı muhafazakar Mahmud Ahmedinejad ile reformcu rakibi Mir Hüseyin Musavi arasında geçmesi beklenen cumhurbaşkanlığı seçiminin dört adayının profilleri şöyle:

Mir Hüseyin Musavi
1981-1989 İran Başbakanı Mir Huseyin Musavi, Ahmedinejad'ın en güçlü rakibi. İran’daki değişim ve reform yanlılarının umudu haline gelen Musavi kendisini "1979 İslam Devrimi ilkelerine bağlı reformcu" olarak niteliyor ve İran'ın uluslararası arenadaki 'aşırılıkçı' imajını yıkmak istiyor. Musavi'nin şöhreti, sekiz yıllık İran-Irak savaşı döneminde ekonomiyi iyi yönetmiş olmasından da geliyor. Mimar ve ressam olan Musavi, sanatsal kişiliği ve entelektüel bakışının yanı sıra rahat tavırlarıyla dikkat çekiyor. 1989-2005 arasında cumhurbaşkanlığı danışmanlığı yapmış Musavi son 20 yılı İran siyasetinin perde arkasında geçirdi, İran'ın eski reformcu cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin desteğini arkasına alan 68 yaşındaki Musavi, daha fazla özgürlük çağrısı yapıyor ve özel televizyonların yasaklanmasını eleştiriyor. İran'ın tartışmalı nükleer programından geri adım atılmaması gerektiğini söyleyen Musavi, programın barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor. Farsça, İngilizce ve Arapça bilen Musavi, İran Sanat Akademisi'nin başkanı. Şehirli seçmenin, kadınların ve gençlerin desteğini alan Musavi, yeşil rengi muhafazakarların tekelinden kurtardı.

Muhsin Rızai
Eski İran Devrim Muhafızları Komutanı Rızai, seçimin dört adayı arasında Ahmedinejad'ın tek muhafazakar rakibi. 54 yaşındaki ılımlı muhafazakar Rızai, 2005 seçimlerinde de yarışmış, seçim gününün hemen öncesinde çekilmişti. İran liderini ülkeyi 'uçurumun' kıyısına sürüklemekle suçlayan Rızai, ülkenin kötü giden ekonomisinde reform vaat ediyor. Yoksulluk, işsizlik ve yüksek enflasyonla mücadele sözü veriyor. Nükleer meselede, İran liderini "maceraperest bir üslup" kullanmakla suçlayan Rızai kendisinin "ne pasifist ne de maceracı bir dil kullanacağını" ifade ediyor. 1979 İslam Devrimi öncesinde ABD destekli Şah'a karşı silahlı milislerin bir üyesi olarak edindiği askeri sicili ön plana çıkıyor. 27 yaşında Devrim Muhafızları Komutanlığı'na atanan Rızai, Irak'la sekiz yıllık kanlı savaş sırasında ordunun başında yer aldı. Diğer adaylara göre daha sessiz ve sakin bir seçim kampanyası sürdüren Rızai, 1994'te 85 kişinin öldüğü Yahudi merkezine yönelik saldırıyla ilgili olduğu iddiasıyla Arjantin tarafından istenen beş İranlı yetkiliden biri.

Mehdi Kerrubi
Seçimin Musavi dışındaki diğer reformcu adayı Kerrubi, İran meclisinde İslamcı radikallerin baskın olduğu 1989-1992 döneminde meclis başkanlığı yaptı. Seçimin en yaşlı adayı. 72 yaşında.2002'de reformcu bir siyasetçinin hapsedilmesini protesto için meclisi terk ederek övgü kazanan Kerrubi, 2005 seçimlerinde az farkla üçüncü sıradaydı. O vakit seçimlere para ile müdahale olduğunu savunan Kerrubi, Ahmedinejad'ın çok sayıda politikasını açıkça eleştiren tek reformcu aday ve İran liderinin Holocaust'u inkarını da eleştiren birkaç siyasi arasında bulunuyor. "Uluslararası ilişkilerde rahatlama politikası izleme" vaadinde bulunan Kerrubi, "İran'da orta yolu izleyeceğini", sertlik yanlılarını uzaklaştırmadan, sosyal ekonomik ve politik reformlar amaçladığını söylüyor.

Mahmud Ahmedinejad
2005'te 'halk adamı' imajı ve 'petrol gelirinin daha adil dağıtılması' vaadiyle iktidara gelen 53 yaşındaki aşırı muhafazakar eski Tahran belediye başkanı Mahmud Ahmedinejad, tartışmalı seçimleri ikinci turda kazanarak imam kökenli olmayan ilk Cumhurbaşkanı olmuştu. 'Halk adamı' imajı, üstünden çıkarmadığı gri ceketi, mütevazı tavırlarıyla özellikle kırsal kesimin sevgilisi haline gelen Ahmedinejad, nükleer program, ABD ve İsrail'e ilişkin sert söylemleriyle Batı'ya kafa tuttu. İkinci kez dört yıllık dönem için Cumhurbaşkanlığına talip olan Ahmedinejad, anketlerde önde gidiyor, fakat arada bir Musavi'nin gerisine düştüğü de oluyor. Nisan 2009'daki BM'deki konuşması İsrail ile ilgili yorumları nedeniyle en az 30 ülkeden delegenin salonu terk etmesine ve protestolara yol açarken, İran lideri ülkesine döndüğünde kahraman misali karşılandı. Ahmedinejad hükümeti, evlilik krizini çözmek için, Ulusal Gençlik Örgütü’nün 2008 kasımında hazırladığı bir planı ön plana çıkarmıştı. "Yarı bağımsız evlilikler" öngören plana göre, genç çiftlerin ayrı eve çıkmadan, ailelerinin yanında ayrı bir odada yaşayarak evlenmesine izin verilecekti. Kadın örgütlerinin "Erkeklere kolay seks imkanı tanınırken, kadınların toplumsal itibarları zedelenecek" diye tepki göstermesi üzerine plan rafa kaldırıldı. İslami yapının desteğini almış Ahmedinejad, milis teşkilatı Besic'in oylarını da şimdiden cebine koymuş durumda. Ahmedinejad uzmanlar tarafından seçimin favorisi olarak gösteriliyor. (DIŞ HABERLER)