AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-06-11

Roubini out, Gordon in!

NBER adlı, ABD ulusal ekonomik araştırma kurumu, ABD'de krizin Aralık 2007'de başladığını ilan etmişti. Ama NBER denen kurumun söylemediği, 2008 Temmuz ayı sonuna  kadar ABD'de biraz yavaşlama dışında bir düşüş yoktu. O güne kadar da hiçbir çeyrekte de negatif büyüme yaşanmamıştı. 
Ne zaman Lehman battı (batmasına da izin verildi), peş peşe bankalar ve mali kurumlar Eylül ve Ekim 2008'de tepetaklak oldu, sorunlar reel sektöre sıçradı, ciddi resesyon geldi. 2008 dördüncü çeyreği ve 2009 birinci çeyreğinde ABD çöktü. Kriz de kasım ayından itibaren tüm dünyaya şiddetle dağıldı.
Peki ne zaman krizden çıkılacaktı? Robert J.Gordon 1978 yılından beri NBER'ın yedi kişilik komitesinin üyesi idi. Kellesini uzattı ve 2009 Mayıs sonu-Haziran başında işsizlik ödemesi almak için müracaat edenlerin sayısının azaldığını görüp, 'Haziran ayı dip noktasını içerecek, trend bundan sonra yukarıya doğru dönecek!' diye ısrarla yazdı!
Dün, yani bu satırların yazıldığı gün, yani 9 Haziran 2009  günü, OECD adlı uluslararası kuruluş dünyadaki gelişmiş ve sanayileşmiş ülkelerin büyük bir çoğunluğunun resesyondan çıkışın eşiğine geldiklerini açıkladı. OECD dip noktaya gelindiğinin nisan ayından itibaren hissedilmeye başlandığını ve dünya toplam GSYİH üretiminin dörtte üçü yapan gelişmiş ülkelerin krizden çıkmaya başladıklarını ilan etti.
OECD tarafından hesaplanan karma yani 'composite' indeks 21 ay peş peşe düştükten sonra, ikinci aydır yükseldi ve nisan ayında 0.5 artış sergiledi. 
Geçmiş veriler araştırıldığında bu indeksin tersine dönüş zamanını altı ay evvelden sinyallediği görülüyor. OECD açıklamasına göre ABD, Euro bölgesi çoğunluğu, İngiltere, Japonya,Kanada, Fransa, İtalya ve Meksika düşüş yerine toparlanma fazına girdiler.  
Global toparlanma sinyalleri, ABD'de emek piyasasında, mayıs ayında, yani tam 16 ay sonra düzelme sinyalleri geldiği ay, gerçekleşiyor.
Conference Board adlı kurum ABD istihdamı trendleri hakkındaki göstergelerinin  Temmuz 2007 yılından bu yana ilk defa Nisan 2009 tarihinde 89.9 değerine yükselerek güçlendiğini açıkladı.
OECD verilerine göre mikroskop altındaki 30 gelişmiş OECD ülkesinden 22 tanesi çok pozitif veriler sergilemekte. Benzer olumlu şeyler ABD dışında Japonya ve Almanya'da da gözlemlenmekte.
Ancak OECD tespitlerine göre genelde iyi durumda oldukları farz edilen Çin dibi bulmuş ve iyileşmeye başlamış görünüyor ama Hindistan, Brezilya ve Rusya ise düşünülenden daha kötü durumda.
Sanayi ürünü ihracatına olan bağımlılığı nedeni ile en çok darbe yiyen ülkelerden Almanya'da, Berlin'deki Ekonomi Bakanlığı tarafından yayınlanan sanayi üretimi verilerine göre mart ayı sanayi ürünleri talebi artış verileri yüzde 3.3 artıştan, yüzde 3.7 artışa revize edildi. Bu trend devam ettiği takdirde Almanya da ABD gibi 2009 sonunda pozitif büyüme sergileyen bir dördüncü çeyrek yaşayabilir.
Bu gerçekleşirse Türkiye için de çok büyük olumlu haber anlamına gelir!   
Galiba felaket habercisi 'Roubini' yanılacak ve iyimser 'Gordon' kazanacak gibi duruyor!