AKÅžAM | PAZAR | 21 HAZÄ°RAN 2009, PAZAR

Endüstriyel devrimden bilimkurguya

Bilimkurgu türünün alt kollarından biri olan 'steampunk', endüstriyel devrim ve simgesi buharlı makinelerden beslenerek, fantezi kültürüne de nüfuz eden popüler bir akım. 90'lı yıllarda ivme kazanan akım, ÅŸimdilerde özellikle tasarım konularında çıkıyor karşımıza...

Kaynağı, fikir babaları Jules Verne ve H.G. Wells gibi yazarların gelecek ütopyalarını yazdığı 1800'lü yıllara kadar uzanan 'steampunk' kavramı, 1980'li yıllardan beri popüler kültürün bir parçası. 19. yüzyılda gerçekleÅŸen sanayi devriminin o mekanik, buharlı ve depresif tonlardaki havası da olduÄŸu gibi hissediliyor bu akım üzerinde.
Ayrıca Viktoryan tarzı kıyafetler, deri ve metal aksesuarların kullanıldığı elbiseler, erkekler için fötr ÅŸapkalar ve metal gözlükler de akımın 'imaj' kısmını oluÅŸturuyor...
Gelecek ütopyalarını, teknoloji ve bilimkurgu ile harmanlayan Jules Verne ve H.G. Wells'in o derin hayal gücü ve geniÅŸ vizyonu, bilimkurgu türünün baÅŸlangıcına referans olarak gösterilirken aynı zamanda bilimkurgunun bir alt türü olan 'steampunk'ın da temelini oluÅŸturuyor. Ne var ki 'steampunk' esas çıkışını 1980'lerin sonunda yapıyor. 1984'te yayınladığı ilk kitabı 'Neuromancer' ile büyük bir hayran kitlesi edinen William Gibson ve bir baÅŸka bilimkurgu yazarı Bruce Sterling'in birlikte yazdıkları ve 1990'da yayınlanan 'The Difference Engine'se, 'steampunk'ın manifestosu olarak kabul görüyor. Zira böylelikle 'steampunk' akımı, 'cyberpunk'tan ayrı bir yere konulmuÅŸ oluyor.

Fantastik ve spekülatif kurgunun bir alt türü olan 'steampunk' hikayelerin temelinde Sanayi Devrimi etkisi mutlaka hissediliyor.
'Steampunk' hikayeler ya o yüzyılda ya da alternatif bir gelecek kurgusunda ve ütopik bir ortamda geçiyor. Hikayelerin demirbaÅŸları ise hikayenin ağırlığına göre hayal gücünü zorlama kapasitesi de deÄŸiÅŸen buharlı makineler oluyor.
Son dönemde özellikle tasarım konusunda sıkça karşımıza çıkmaya baÅŸlayan akım, çizgi romanlardan animasyon filmlerine, yüksek bütçeli sinema yapımlarından güncel sanat sergilerine kadar sıklıkla konu oldu. 1958 yapımı Çek filmi 'The Fabulous World of Jules Verne' (Jules Verne'in Harika Dünyası) akımın sinemaya ilk yansımalarından biri olarak görülüyor. Animasyon filmleri arasında da 1986 yapımı 'Castle In The Sky' ve 2001 yapımı 'Metropolis' 'steampunk'ın örnekleri arasında. Marc Caro ve Jean-Pierre Jeunet yapımı 1994 çıkışlı 'The City of Lost Children' (Kayıp Çocuklar Åžehri) ise türün en popüler iÅŸlerinden. 2007 yapımı 'The Golden Compass' da (Altın Pusula) 'steampunk' akımını takip eden yapımlardan biri olarak kabul görüyor. 'Howl's Moving Castle' (Howl'un Yürüyen Åžatosu), Van Helsing ve 'Steamboy' (Buhar Çocuk) da örnekler arasında...

TASARIMA DA BULAÅžTI
'Steampunk' akımı son dönemde karşımıza tasarım objeleri ve modern sanat projeleri ile çıkmaya baÅŸladı. Öncelikle yukarıda da bahsini ettiÄŸimiz filmlerden esinlenilen karakterler, koleksiyon objesi niteliÄŸi yaşıyor. 'Steampunk' sanatçıları olarak bilinen Chris Conte, Quantin Ziplas, Terry Sofian, Vladimir Gvozdev, Keith Thompson ve Stephane Halleux gibi isimlerin tasarımları, popüler internet blog'larından forumlara büyük ilgi görüyor.

Bundan 100 yıl kadar önce Londra ve New York'u birbirine baÄŸlaması hayal edilen denizaltı tüneli fikri, geçen sene Brooklyn Köprüsü'nün 125. yılında bir 'steampunk' tasarımı olarak hayat buluyor ve ortaya 'Steampunk Telectroscopes' adıyla bir proje çıkıyor. Amerika'nın ünlü sanat festivali 'Burning Man' de geçen sene bir 'steampunk' projesine tanık oluyor. Kinetic Steam Works isimli bir sanat tarsım ekibi, festival alanın ortasına 'steampunk' akımını temsil eden kocaman bir aÄŸaç ev dikiyor!
Ayrıca akımın teknolojiyi baÄŸrına basan özelliÄŸinin etkisiyle; bilgisayarlar, enstrümanlar, saatler, stereo kulaklıklar, iPod kılıfları, jeneratör ve amfiler de olabildiÄŸine metal ve olabildiÄŸine steampunkvari tasarımlarıyla çıkıyor karşımıza.

SELÄ°N ÖZAVCI

• • PaylaÅŸ |  Google    Live    Facebook    Twitter    Digg|      

• DiÄŸer Haberler