Graffitiyi içeri taşıdılar

Osmanlı döneminde, Galata bankerlerinin konuşlandığı sokakta yer alan ve 10 yıldır boş duran Banker Han, sokak sanatçılarını ağırlıyor. 1.332 metrekarelik alanda graffiti ve post graffiti örnekleri duvarları, pencereleri süslüyor. Serginin adı 'Morphosis'. Yani dönüşüm...

grafitti
Galata'daki komando merdivenlerini tırmanıp sağa döndüğünüzde karşınıza Banker Sokak çıkıyor. Biraz yürüyüp solda graffiti örnekleriyle karşılaşıyorsunuz. İşte orası Banker Han. Kapının girişinde Bayhan ve Deniz Seki'nin posterleri yer alıyor. Sokak sanatçılarından Osman, Andy Warhol'un 'Herkes bir gün 15 dakikalığına ünlü olacak' sözüne atıfta bulunarak magazinel iki insanın arasında geçen atışmaları ve birbirlerini eleştirdikleri aynı noktalara geri dönmelerini konu alarak bu döngüsel hikayeyi yaratmış.
Han'dan içeri girdiğiniz anda bir farklılık göze çarpıyor. Söyleyecek sözü olan tüm sokak sanatçıları, graffiti ve post graffiti örnekleriyle her bir katı, duvarları, camları boyamışlar. 45 sokak sanatçısı, sponsorları Akçalı ve Sabotaz sayesinde altı katlı, 1.332 metrekarelik alanda 350 sprey boya ve 30 kilo kadar plastik boya harcamışlar eserlerini üretmek için.
Street Art İstanbul tarafından gerçekleştirilen 'Morphosis' sergisi, bugüne kadar sokakta karşılaştığınız graffiti ve stencil örneklerini bir arada görebileceğiniz ve sanatçılarla tanışma imkanı bulabileceğiniz eğlenceli bir sergi. Söyleyecek sözü olan, üretimlerini belki de ilk kez sokak dışında bir mekanda sergileme imkanı bulan sanatçıların katıldığı düşünülecek olursa hayli ilginç bir yapısı var serginin. Her bir sanatçının farklı bir mesleği var. Ancak ortak noktada buluştukları ve savundukları en önemli şey sokakların yaşayan bir organizma olması ve onu mümkün olduğu kadar değerlendirilen yerler haline getirmek... Bunu savunurken de tarihi yapılara saygılı olduklarını vurguluyorlar her fırsatta. Mimari yapıların korunmaması, insanların yaşadıkları yere özen göstermemesi ve temiz tutmamasını asla kabul etmiyorlar. Bu nedenle de yaptıkları işlerle dikkat çekmenin yollarını aradıklarını söylüyorlar.

'Street Art İstanbul'un kurucularından olan Pertev Emre, serginin de proje koordinatörü... Sokak platformunu kullanan, onun doğal imkanlarından yararlanan sokak sanatçıları olarak yaptıklarını şöyle özetliyor: 'Post graffiti, video performansı, yerleştirme, poster ve etiketleme gibi türevleri barındıran bir yapısı var sokak sanatının. 80 sonrası pop-art döneminde graffitinin babası sayılan ressam Jean Michel Basquiat ve İngiliz kolaj sanatçısı Richard Hamilton'un yaptıkları işe 'trend sanat' denilmesinden rahatsızlık duydukları için ortaya çıkarttıkları bir isim bu. Post graffitide sadece boya ya da takma isim kullanarak ilerlemiyorsunuz. Güncel olaylara tepki veriyor olmalısınız. Her iki tür de tepkiden doğan ve insanlara bu yolla tepkisini sunma yoluna giden sanatçıdır.'

GRAFFİTİ MAĞARA RESİMLERİNDEN DOĞDU
Sergi için mekan araştıran, sanatçıları bir araya toplayan ve sponsorları ayarlayan Pertev Emre, Pet 5 ekibi olarak sergide yer aldıklarını söylüyor.
Uzun süre reklam sanat yönetmeni olarak büyük ajanslarda çalışan ve bir süre sonra işten ayrılıp tamamen sokak sanatına yönelen Pertev Emre, 'İnsanların görsel anlamda isteklerini geliştiremediklerini görüp, düşüncelerinin de çok gelişmediği bir yapı içerisinde olmaları beni bu alana itti. Reklam sektöründe vasat altında işlerin yapıldığı bir duruma maruz kaldık. O ortam beni rahatsız etti. Bir dönem Rio'ya gittim. Graffiti örneklerini gördüm. Tasarımcı olarak tipografiyi takip ediyordum. Ama graffitinin, mural'ın (duvar resmi) kısacası sokak sanatının bu kadar geliştiğini tahmin etmiyordum. İstanbul'a döndüğümde biraz bu konuda çalışma kararı aldım. Amacım bu alandaki iyi işleri izleyiciyle paylaşmak' diyerek sokak sanatına ilgi duymasının nedenlerini sıralıyor.
Sergide sokak sanatçısı ve graffiti yazarı olarak iki ayrı kavram öne çıkıyor. Graffiti yazarına tipografi ile ilgilenen, takma ismini kabul ettirme psikolojisinde olan bir sokak sanatçısı dendiğini ve graffitinin aslında mağara resimlerine kadar gittiğini, insanın kil kullanarak çizmiş olduğu sahnelerin duvara uygulanmaya başlanmasıyla graffitinin doğuşunu işaret ettiğini söylüyor Pertev Emre.
Sergi kapsamında, Bilgi Üniversitesi Santral Kampusu'nda Eyüp Belediyesi'yle birlikte düzenlenen street art ve graffiti atölye çalışması da yer alıyor. Graffitinin tarihini, sanatçıları, tekniklerini ve hip hop kültürünü anlatıyorlar.
Sanatçılar, zeminden kaynaklanan sıkıntılara ve bazı duvarların sıvalarının dökülmesine tanık olmuşlar. Ama bunu önemsemiyorlar. Çünkü bu tür kayboluşların sokak sanatının doğasında olduğuna inanıyorlar. Sergi mekanı olarak eski bir yapının seçilmesini ise dokunun değerlendirilmesi açısından önemli buluyorlar. Sanatçılar arasında sırf bu alanda yani eski doku üzerinde çalışan kişiler bile var. Yapının imkanları dahilinde görsel anlamda bir şeyler üretmekten keyif alıyorlar.

ALTERNATİF MEKAN SERGİLERİ
İleride daha büyük projeler yapmayı düşünen Street Art İstanbul ekibi, kullanılmayan, insanların fazla ilgi göstermediği ama kullanılmaya başlandığında farklı bir ortam yaratabilecekleri yerlerin peşindeler. Kapatılmış cezaevleri, eski fabrikalar ve kullanılmayan köprüler gibi...
Onların önceliği girdikleri yerleri değiştirmek üzerine kurgulu... Galeri gibi içinde kurulmuş düzenin olduğu yerlerde olmayı sevmiyorlar.
Graffiti örneklerine her zaman sokakta rastlarken belli bir mekanda işlerini sergilemenin nasıl bir duygu olduğunu sorduğumuzda ise Pertev Emre 'Graffiti yazıcıları hızlı hareket eder ve kendi isimlerini yazıp ilerlerler. Bu da daha fazla adrenaline neden olur. O, sanki bu işin sporcusudur. İsmini ne kadar çok yere yazarlarsa o kadar iyidir. Hızlı olurlar, heyecan duyarlar, yükseğe ulaşmak isterler. Ama bir sokak sanatçısı için ilgilendiği iş önemli. Dolayısıyla daha fazla zamana ihtiyaç duyabilirler' diyor.
Mekan, 13 Temmuz'a kadar her gün 18:30'a kadar ziyaretçilere açık olacak. Daha fazla bilgi için www.streetartistanbul.com adresine tıklayabilirsiniz.