AKŞAM 13 NİSAN 2009, PAZARTESİ
İslami kesimin neferlerinden Dilipak'a göre Türkiye'de laiklik olamaz, laikliÄŸi din haline getirmeye çalışan bir 'laikçi' kadro var.
Dilipak, Obama'nın Bush'un ılımlı İslam projesini çöpe atmasını da Gülen Cemaati'nden bağımsız yorumluyor: Gülen Cemaatini sadece ABD'den ibaret görmemek gerek. Vatikan'la da iliÅŸkisi var, Türkiye ile de
ABD BaÅŸkanı Obama'nın ziyaretinden sonra, ılımlı İslam kavramı gündemden düÅŸecek mi sizce?
İslam'ın ılımlısı, hard'ı, light'ı, Americano'su, Euro'su, Türk'ü olmaz. Tüm bunlar insan için geçerlidir, dinler için deÄŸil. Allah'ın dininin serti ılımlısı yoktur. Kim dine bir ÅŸey ekler ya da ondan bir ÅŸey çıkarırsa din aradan çekilir.
Ilımlı İslam, İslam'ın doğasına değil de yorumlanış şekline bir atıf değil mi?
O tür bir din üretmeye yönelik bir ÅŸey. Americano İslam tanımı içerisinde Batı'nın kabul edebileceÄŸi bir İslam yaratılmaya çalışılıyor.
Yani Batı önce etiketleyip, sonra da altını mı dolduruyor?
Evet, Kuran'da ya da peygamberin hayatında onu örnekleyen davranışları öne çıkarıp belli formları geri plana atıyorlar. Bu da din algılarını deÄŸiÅŸtiriyor.
Türkiye'ye bakıp neyi ön plana çıkarıyorlar?
Türkiye'de kozmopolit bir algıdan söz edemeyeceÄŸim. Cumhuriyet özgün bir kimlik üretemedi. Topluma dayattığı özgün bir format vardı. O da boÅŸta kaldı, karşılığını bulamadı. Bakın, uygarlıklar baskıyla kurulmaz. Siz ne olmadığınızdan yola çıkarsanız bu saÄŸlıklı bir toplumu ifade etmez.
Cumhuriyet böyle mi yaptı?
Yalnızca cumhuriyet deÄŸil, tüm baskı toplumlarında bu böyledir. Dinin geliÅŸebilmesi için kültürlerin özgür olması gerekir. Türklerin İslam algısını özgürce geliÅŸtirebilmeleri için kendi geleneklerini özgürce yaÅŸama ÅŸansları olmalı.
ABD İslam'ı tanımlayarak kültürü özgür bırakmamış mı oluyor?
Evet, artık herkes birbirine karıştı. Herkes Mc Donald's yiyor, Coca Cola içiyor, kendi mutfak kültürünü asit kazanında eritiyor.
KüreselleÅŸme olmasa ABD tüm İslam dünyasına uyacak bir reçete gösteremez miydi?
KüreselleÅŸme teknolojik ulaşım ya da siyasal çerçeve içerisinde etkileÅŸimi hızlandırdı. Baskın bir kimlik üretmeye çalışıyor. 'Deterjan üretiyorum, din algısını da yeniden üretebilirim' gibi bir deformasyon içinde. Bir nevi kimliksizleÅŸtirme. Karşıdan gelen adamın Hıristiyan mı, Müslüman mı, Türk mü, Arap mı olduÄŸu belli deÄŸil. Herkes uniseks.
Bu benzerlik insanları birbirine yaklaştırmaz mı?
Hayır, yakınlaÅŸtırmıyor, sürüleÅŸtiriyor. Daha kolay yönetilebilen, cinsiyetsizleÅŸtirilmiÅŸ, kimliksiz bireyler... Ben karşımdakinin deÄŸerler sistemini bilmek isterim. Hindu inek eti yemez, vejetaryen et yemez. Oysa Hindu inek yiyor, Müslüman ÅŸarap içiyor. Bunlardan nefret ediyorum!
Yeni ABD yönetimi tam da sizin eleÅŸtirdiÄŸiniz bakışa alternatif bir ÅŸey söylüyor: Herkes kendi gibi olsun, İslam'la yeniden iyi iliÅŸki kuracağız.
Onlara düÅŸmedi ki! Allah'ın dini. Ben din algısının ÅŸeriatın özü korunmak kaydıyla kültürel anlamda zenginleÅŸtirilebileceÄŸini düÅŸünüyorum.
Onlar da zaten 'Biz size saygı gösteriyoruz' diyor. Benim merak ettiÄŸim sizin bunu ne kadar samimi bulduÄŸunuz...
Samimiyet metresi yok elimde. DoÄŸru söylüyorsa ona sahip çıkarım. Ortak paydamız adalet. Benim Adanalı olmam her zaman Adanalıları savunacağım anlamına gelmez. Amerikalıları da savunabilirim. Biz sözleri dinleriz, eylemlere bakarız. Sözleri dinledik, eylemlere bakacağız.
Obama'nın ılımlı İslam'a atıf yapmaması laiklerin zaferi, muhafazakar kesimin bastırılması mıdır?
Yok, dinin üzerine kim dışarıdan müdahaleye kalkarsa dindarlar hemen gardlarını alırlar ve ortak bir tavır geliÅŸtirirler. Bu ılımlı İslam tartışması da tam bir fiyaskoyla sonuçlandı.
Åžunu mu diyorsunuz: ABD'nin ılımlı İslam'ı tedavülden kaldırması muhafazakar kesimin farklı kanatlarını birbirine yakınlaÅŸtırdı?
Öyle bir tepki var. Dış tehdit algılaması toplulukları bir araya getirir. EÄŸer Amerika İslam'a müdahale edecekse bu oradan gelecek İslam önerilerine karşı doÄŸru da olsa kuÅŸku ile bakmalarına sebep olur.
Madalyonun diÄŸer yüzünde tam tersi bir durum var sanki. Kendini laik olarak tanımlayan kesim Obama'nın mesajlarını müjde olarak algıladı.
O da onların sorunu, çünkü korkularıyla hareket ediyorlar. 'Karşı taraf ne kadar zarar görürse ben o kadar karlıyım' diye bir mantık geliÅŸtiriyorlar. Laikçilerin İslam'a bakışı Amerikalılardan daha vahim. Türkiye'deki laikçiler çok felaket bir ÅŸey.
Ilımlı İslam denince akla ilk olarak Gülen Cemaati geliyor. Åžimdi ılımlı İslam gündemden düÅŸtüÄŸüne göre cemaat zayıflayacak, diyebilir miyiz?
Hayır, diyemeyiz. Gülen cemaatini sadece ABD'den ibaret görmemek gerek. Birçok unsurun bileÅŸkesinden ortaya çıkmış bir hareket bu. Vatikan'la iliÅŸkisi, Türkiye ile iliÅŸkisi var.
Ilımlı İslam'la Fethullah Gülen'i baÄŸdaÅŸtırmaya karşı mı çıkıyorsunuz?
Evet, öyle. Zaten ben bu tanım yanlış, diyorum.
n Siz öyle deseniz de ABD bu tanımları getirdi. Elimizde ünlü Rand Raporu var örneÄŸin. Gülen'in ılımlı İslam'ın yüzü olması, maddi olarak desteklenmesi vs. Yeni yönetimle bunlar kesilecek mi diye merak ediyorum.
Amerika'nın daha önceki yaklaşımları geri tepti. Åžimdi İslam'a bakışını mecburen yeniden gözden geçiriyor. Ama Gülen Hareketi'nin kaynağı ve gücü salt Amerika deÄŸil, dediÄŸim gibi. İslam uygarlığı su ile temsil edilir. Suyun da üç hali vardır. Katı da gaz da sıvı da olabiliriz. Yanına geldiÄŸi maddeye göre deÄŸiÅŸir.
Fraklı Meclis BaÅŸkanı ÅŸeyhülislamdır
Rand Raporu'nda laik kesimin milliyetçi ya da solcu çizgiye kaymasının engellenmesi tavsiye ediliyordu. Acaba Obama yönetimi laik kesimin ulusalcı çizgiye kaymasını engellemek için onların üzerine odaklanmayı seçmiÅŸ olabilir mi Türkiye'de?
Bir kere laiklik Hıristiyanlıkla ilgili bir ÅŸey, biz sekülerizm diyelim. ABD her kesime oynuyor. Yumurtaları tek sepete koymaz.
Türkiye'de kendini dindar olarak tanımlayan çevreler ABD'nin artık kendilerini desteklemediÄŸini mi düÅŸünüyor?
Bizim öyle bir sorunumuz yok ki! Allah'ın rızasından baÅŸka beni ilgilendiren bir ÅŸey yok. Sonuçta ABD ile iliÅŸkilerimiz konjonktörel. Platonik aÅŸk filan yok.
n Ilımlı İslam'dan bahsediyorsak ılımlı laiklik ya da ılımlı sekürlerlikten de bahsedebilir miyiz?
İnsanların kurguladıkları her ÅŸey sertleÅŸtirilip yumuÅŸatılabilir. Laiklik insan yapımı ve referansını Hıristiyanlıktan alıyor. Kilise ile devlet iliÅŸkisini düzenler. İslam ve laiklik zaten bir arada var olamaz. LaikliÄŸin var olabilmesi için egemen bir dini otorite gerek.
'Laik Türkiye' kalıbı bir ütopya mı yani?
Yok, olamaz böyle bir ÅŸey. Seküler olabilir ama. Türkiye'de laikliÄŸi din haline getirmeye çalışan bir laikçi kadro var. Åžu an frak giymiÅŸ meclis baÅŸkanı ÅŸeyhülislamdır.
DediÄŸiniz gibi laiklik olmasa bile laikleÅŸtirme çabası var ama.
Evet, o İslam'ı ve Müslümanları baskı altına almak için kullanılan bir ÅŸey.
Sistem son dönemde bu çabalarda bir yumuÅŸama sinyali veriyor mu?
Evet, iktidar ve dünyadan esen özgürlükçü havalar nedeniyle böyle bir sinyal var.
Peki bu sistemin izin verdiÄŸi en yumuÅŸak yorum ne olabilir?
Hiç beni ilgilendirmiyor. Allah kadiri mutlaktır.
Sistem zaten sizi tatmin etmeyeceÄŸi için mi?
Benim tatmin olmak gibi bir sorunum yok. Allah beni imtihan ediyor. Ben onun rızasını gözetirim.
Müslüman garsona içki servisi yaptıramazsınız
Dinsiz olmak bir hak mıdır?
Bir insan din seçip seçmeme hakkına sahiptir ama ben onu meÅŸru görmüyorum.
O zaman o da sizi meÅŸru görmeyebilir.
Görmesin. Åžeytana tapanın haklarını da koruyalım diyorum ama ÅŸeytana tapanı meÅŸru görmüyorum. Ona tahammül ediyorum.
Böyle bakınca belediye tesislerinde içki talebi de meÅŸru deÄŸil midir?
Ben kendim içki ikram etmem. EÄŸer Müslüman bir belediye çalışanı ise içki servisi görevi veremezsiniz.
O zaman bu ülkede neredeyse kimseye içki servisi yaptıramazsınız?
Ben isteyen domuz eti yesin diyorum ama bana kasabım diye domuz kasaplığı yaptıramazlar. Madem bana içki servisi yaptıracaksın sen içme!
Yani iki tarafı aynı anda memnun etmek imkansız!
Ne yapalım? Niye hep Müslümanlar bedel ödüyor? Ben içki içmiyorum.
Bazıları da içiyor.
Onlar da kendileri için ayrı bir bölüm oluÅŸtursunlar.
Hıristiyanların kendilerini aşağılamalarını da kabul edemiyorum
Danimarka'daki karikatür krizi bahsettiÄŸiniz İslam uygarlığına
göre nasıl açıklanır?
Bize bir tehdit geldiÄŸinde, açıkça bir saygısızlık gördüÄŸümüzde sertleÅŸebiliriz. AteÅŸ de oluruz, su da. Söndürürüz de, yakarız da.
Peki empati kuramaz
mıyız?
Kurmaz olur muyuz...
Hz. İsa ile ilgili yapılmış yüzlerce karikatür var. Hz. Muhammed ile ilgili olanlardan çok daha ağır. Demek ki onlar aynı ÅŸeyi kendilerine de yapıyorlar deyip karşı tarafla
neden empati kurmuyoruz o zaman?
Çünkü biz diÄŸer peygamberlere yapılan haksızlığı da reddediyoruz. İnsanların kutsallarına tecavüz edilmeme esasını getiriyoruz. Ben onların kendilerini aÅŸağılamalarını
da kabul etmiyorum.