28 HAZİRAN 2009 PAZAR

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

Almanya'da perakende batmakta!

Yazımıza başlamadan önce kısa bir bilgi vermekte fayda var. 'Kaufhaus' olarak bilinen Alman tipi alışveriş merkezleri ile, 'mall' olarak adlandırılan Amerikan tipi alışveriş merkezlerinin özellikleri çok ayrı. Almanya'nın 'Kaufhaus'larında buzdolabından her türlü gıda maddesine kadar her şey tek bir mağaza anlayışı içinde müşteriye sunulur. 'Mall' tipi alışveriş merkezlerinde ise, Türkiye'de olduğu gibi, bir mağazalar dizisi vardır. Burada tek tek bağımsız mağazalar kendi mallarını müşteriye sunarlar.
1954 yılında 12 yaşında, babam Münich'te doktora yaparken gittiğim bu kentte, Stachus denen kent meydanında, Kaufhof mağazasına girer ve çıldırırdım. Hele üst kattaki oyuncak bölümünde elektrikli trenleri saatlerce seyreder ve hayal görürdüm. Ancak bugün devir değişmiş bulunuyor.
Almanya'da çok iyi tanınan Kaufhaus'lar son beş yılda derin bir kriz dönemine girdiler. Kaufhof, Karstadt, Woolworth ve Hertie krizi çok önceden yaşamaya başlamışlardı. Özellikle, Arcandor şirketinin sahibi olduğu Karstadt ve İngilizlerin sahibi olduğu Hertie kapanmak üzere. Metro'nun sahibi olduğu Kaufhoff ise 2010 yılında Almanya ve Belçika'da bulunan 141 alışveriş noktasından sekizini kapatacak. Karstadt uzun yıllardır krizle boğuşuyor. Çeşitli reorganizasyon denemeleri başarılı olamadı, çalışanların aylıklarının bir bölümünden feragat etmeleri dahi sonuç vermedi. Yeni bir ortak bulunamadı. Kaufhof ve Karstadt zincirlerini birleştirerek ortaya çıkacak yaklaşık 230 mağazalık yeni zincir fikri de, sağlıklı bir yapı için pek çok şube kapatılacağı ve çok sayıda çalışan işsiz kalacağı için, sendikanın muhalefeti ile karşılaştı. Karstadt grubu dört yıl önce, o zaman mevcut 175 mağazasından 75 tanesini elden çıkarmış ve bu gruptan Hertie zinciri yeniden doğmuştu. 1993 yılında Karstadt'a geçen Hertie mağazaları, İngiliz gayrimenkul kuruluşu Dawnay Day tarafından satın alınmıştı. Grubun yeni sahibi bu alışverişten doğan banka borçlarını ödeyebilmek için Hertie mağazalarından çok yüksek kiralar almaya başladı. Kira bedelleri mağaza cirolarının % 25'ine erişiyordu. Bu yüksek kiralara dayanamayan Hertie mağazalarından 19 tanesi 2007 yılında kapanmak zorunda kaldı. Dawnay Day de 2008 yılında iflasını ilan etti. Yüksek kira ödemelerinin üstesinden gelemeyen Hertie grubu da Mayıs 2009'da iflas masasına başvurdu. Yaklaşık 2 bin 600 çalışan işlerini kaybetme tehlikesiyle karşılaşmış durumda. Hertie grubunu kurtarmak için gösterilen bütün gayretler İngiliz şirketinin kiraları indirmeme inadı karşısında başarısızlıkla sonuçlandı. Şirketin amacı, Hertie grubunun mağazaları boşaltmasından sonra, bu binaları satışa çıkarmaktı. Hesaplayamadıkları bir faktör, şehir merkezinde bulunan bu mağazaların kapanması ve çevredeki iş ortamının hayatiyetini kaybetmesi sonucu emlak fiyatlarının düşmesiydi. 2005 yılında 285 milyon euro değer biçilen Hertie binaları önce 185 milyona düşmüştü. Şimdi ise mağazaların boşalmasıyla 35 milyon euroluk yeni bir değer kaybına uğradılar.
ABD ve İngiltere'de bulunan zincirle adından başka bir ilişkisi olmayan, 320 şubeli Woolworth alışveriş merkezi zinciri de kapanma tehlikesiyle karşı karşıya. ABD kaynaklı yatırım şirketi Cerberius yönetimi 11 bin işyerini koruma amacıyla toplantı üzerine toplantı yapmakta.
Mayıs ayı ortalarından beri, bu sektörü en fazla ilgilendiren konu, Arcandor şirketinin sahibi olduğu Karstadt grubunun durumu. Arcandor grubu 53 bin çalışanıyla Alman çalışma yaşamında, otomotiv sektöründe krize giren Opel kadar, belki de daha önemli bir yer tutmakta. Yaşam kavgası veren turizm ve ticaret holdingi devletten 650 milyon euro tutarında bir kefalet talep etmekte. Bu yardım talebinin kabul edilmesi Almanya'da zincirleme bir yardım isteği doğmasına sebep olacağı için hükümet tarafından reddedilmekte. Sebep olarak da grubun, 115 milyar euroluk devlet yardımı paketinden pay alabilmesi için, 1 Temmuz 2008'den önce krize girmiş olması koşulu gösterilmekte.
Karstadt zinciri, Quelle posta ile satış mağazası ve Thomas Cook seyahat acentesinin oluşturduğu Arcandor grubu, 2004 yılından beri kriz içerisinde. Kaufhof grubuna sahip Metro şirketi bir süre Karstadt alışveriş merkezlerini devralarak, toplam 247 şubeli yeni bir zinciri kurmak isteğindeydi. Birleşme mevcut Karstadt mağazalarının üçte birinin kapanması ve 20 bine yakın çalışanın işlerini kaybetmesiyle sonuçlanacaktı. Birleşmenin olumlu yanı ise Arcandor grubunun, devlet yardımı olmadan, özel teşebbüs tarafından kurtarılmasıydı.
1970'lerde Alman alışveriş merkezleri % 13,5 pazar payına sahipken bugün bu pay ancak % 3 dolaylarında. İki büyük zincirin birleşmesi halinde de pazar payının % 2'ye düşeceği tahmin edilmekte. İngiltere, Fransa ve İspanya'da olduğu gibi Almanya'da da müşteri uzman mağazalara girmeyi tercih etmekte.
Sonuç olarak, bugün tasarlanan bu birleşme gerçekleşmediğinden Kaufhof grubuna sahip olan Arcandor iflas masasına başvurma zorunluluğunda kaldı. Ancak görüşmeler devam etmekte ve ağustos ayı başına kadar yeni bir çözüm aranmakta.

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.