İlk 500 şirketin satışları Wal-Mart'ın yarısı kadar

Fortune Türkiye 500 sıralaması belli oldu. Tüpraş, bu yıl da zirvedeki yerini korudu. Türkiye'nin en büyük 500 şirketinin satış gelirleri toplamı 258 milyar dolar. Bu da Wal-Mart'ın yarısından biraz fazla, ABD'nin üçüncü büyüğü Chevron kadar bir rakam

Fortune dergisinin her yıl hazırladığı Türkiye 500 değerlendirmesine göre, geçen yıl net satışlarını yüzde 35.2 oranında artıran Tüpraş, 30 milyar 456 milyon 399 bin lira net satış geliriyle Türkiye'deki liderliğini korudu. Fortune 500 şirketlerinin net satış gelirleri 2008'de yüzde 16,3 oranında arttı. 2007'de listeye giren şirketlerin net satış gelirleri 337,2 milyar lira iken, geçen yıl listeye giren şirketlerin net satışları 392,3 milyar liraya ulaştı. 2007'de net satışlar bir önceki yıla göre yüzde 22 oranında artmıştı. Fortune 500 listesinde yer alan şirketlerin ihracatı da 2008'in son aylardaki düşüşe rağmen yüzde 18,7 artarak 94 milyar 681 milyon liraya yükseldi. Listede yer alan şirketlerin net satışlarının yüzde 76,87'sini iç satışlar oluştururken, ihracatın payı yüzde 23,13'lerde kaldı. İlk 50 şirket açısından satışların dağılımına bakıldığında ihracatın payı yüzde 20 olurken, ilk 10 şirketin satışları içerisinde ihracatın payı yüzde 11 olarak gerçekleşti.

62 ŞİRKET 1 MİLYARI AŞTI
Fortune 500 Türkiye listesine giren ilk 62 şirket bir milyar liranın üzerinde (2007'de 53 şirket) satış gelirine ulaşabildi. Türkiye'nin 500 büyük şirketinin net satışlarının toplamı Exxon Mobil (442,8 milyar dolar) veya Wal-Mart Stores'un (405,6 milyar dolar) yarısının bir miktar üzerinde bir büyüklüğe ancak ulaşabiliyor. Türkiye 500'ün toplam satışları ancak ABD 500'de 3. sırada yer alan Chevron'u (263,1 milyar dolar) yakalayabiliyor. Dolar bazında ise Türkiye 500'ün net satış geliri 258 milyar 68 milyon dolar. Bu da Exxon Mobil'in yüzde 58,3'üne denk geliyor.

Petrol zirvede

Fortune 500 net satış gelirlerinde sektörlerin aldığı pay incelendiğinde, yüzde 17,59'la en yüksek payı petrol ve türevleri üretim ve dağıtımı sektörü (7 şirket) aldı. Bu sektörü yüzde 9,52 payla enerji sektörü (14 şirket) takip etti.

Metalcilerin 33 firması listede

33 şirketle listeye en fazla şirket sokan metal döküm ve işleme sektörünün satış gelirlerindeki payı yüzde 7,36 olarak gerçekleşti. Listede 9 şirketle yer alan depolama, taşımacılık ve lojistik toplamdan yüzde 5,86, 29 şirketin yer aldığı taşıt araçları ve ekipmanları imalat ve bakım sektörü yüzde 4,79, 21 şirketin yer aldığı elektronik ve telekomünikasyon sektörü ise yüzde 4,77 pay aldı.

500'ün 358'i kar etti karlar % 35 geriledi

Fortune 500 Türkiye listesinde yer alan şirketlerden 358'i kar açıklarken 142'si ise zarar açıkladı. Kar açıklayan şirketlerin karları da bir önceki yıla
göre ciddi boyutlarda geriledi. Fortune 500 şirketlerinin toplam net karı 2008'de yüzde 35,5 oranında geriledi. 2007'de listeye giren şirketlerin toplam karı 20 milyar 67 milyon lira iken, geçen yıl bu rakam 12 milyar 927 milyon liraya düştü. 2008'de Fortune 500 listesine giren şirketlerin net satış karlılığı bir önceki yıla göre yüzde 45,5 civarında düştü. Fortune 500'deki ilk 10 şirketin net satış karlılığı ise bir önceki yıla göre yüzde 53,1 oranında azaldı.

İlk 500 şirkette çalışan 6.945 kişi işini kaybetti

2007'de Fortune 500 listesinde yer alan şirketlerde toplam 776 bin 869 kişi çalışırken, geçen yıl bu sayı 769 bin 924'e geriledi. 2008 yılında
6 bin 945 kişi işini kaybetti. Fortune 500'de yer alan şirketlerin illere göre dağılımına bakıldığında, İstanbul'un, 243 şirketle ağırlığını koyduğu görülüyor. 211,3 milyar lira net satış geliri bulunan İstanbul şirketleri, toplam satışlardan ise yüzde 53,9 oranında pay alıyor. 48 şirketle 2. sırada yer alan Ankara şirketlerinin (77,5 milyar lira net satış geliri) toplam satışlardan aldığı pay ise yüzde 19,8. 40 şirketle 3. sırada yer alan İzmir'in toplam satışlardan aldığı pay yüzde 4,5. 28 şirketle Bursa, listede en fazla şirketi bulunan 4. il durumunda.

Turkcell ve TT neden aşağıda

Fortune 500'de satış hacimleri esas alınıyor. Gönüllü katılımın esas olduğu çalışmada finansal kurumlar ve holding şirketleri kapsam dışı. Hesaplamadaki yöntem nedeniyle bazı şirketler sıralamada çok aşağıda görünebilir. Mesala Türkiye Petrolleri'nin karı cirosundan büyük ancak yöntem gereği şirketin yurtdışındaki satışları Türkiye'deki cirosuna eklenemiyor, ama karı eklenebiliyor. Listede net karı en yüksek 3 şirket Turkcell, Türk Telekom ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı oldu. Ancak sıralama Türkiye içindeki net satışlara göre yapıldığı için bu şirketler zirvede yer almadı.