AKŞAM | PAZAR | 28 HAZİRAN 2009, PAZAR
Tüm dünyayı sarsan ekonomik kriz, iÅŸbirliÄŸi, destek, yardım, iyilik ve fedakarlık duygularını ortaya çıkardı. Son dönemde Türkiye'de büyük ilgi gören Faili Meçhul Kıyak Hareketi'ne benzer 'iyilik yap iyilik bul' temalı birçok oluÅŸum dünyaya hızla yayılıyor.

Åžarkısında 'Dünyayı güzellik kurtaracak, bir insanı sevmekle baÅŸlayacak her ÅŸey' diyen Zülfü Livaneli haklı çıktı. Ekonominin dibe vurduÄŸu, iÅŸsizliÄŸin, depresyonun, mutsuzluÄŸun ve umutsuzluÄŸun ise doruÄŸa çıktığı ÅŸu günlerde tüm dünyanın kurtarılmaya ihtiyacı var. Ve görünen o ki, içinde bulunduÄŸumuz bu karanlık dönemde imdadımıza koÅŸacak yegane ilaç da, tıpkı ÅŸarkıda söylendiÄŸi gibi, iyilik ve güzellik. Zira insanların hiç karşılık beklemeksizin birbirine destek verdiÄŸi, iyilik, fedakarlık, paylaşım ve yardım odaklı oluÅŸumlar son dönemde büyük bir hızla artıyor.
Massachusetts Üniversitesi'nde ekonomi profesörü olan ve fedakarlık üzerine araÅŸtırmalar yürüten, 'Erdemli Duygular ve Maddi Çıkarlar' kitabının da yazarı Herbert Gintis, son dönemde tüm dünyayı etkisi altına alan büyük ekonomik krizin insanların bakış açısını deÄŸiÅŸtirdiÄŸini söylüyor. Gintis, hem ekonomik hem psikolojik sıkıntıları zengin-fakir, DoÄŸu-Batı, Müslüman-Hıristiyan demeden herkesin yaÅŸamasıyla dünyada empatinin arttığına, böylece modern toplumda bencillik duygusunun yerini 'baÅŸkalarının iyiliÄŸini düÅŸünme' eÄŸilimine bırakmaya baÅŸladığına dikkat çekiyor. 'Son dönemde 'ahlaklı olmak, iyi ve doÄŸru olanı yapmak' gibi davranışlar insanları bariz bir ÅŸekilde motive ediyor' diyor Gintis ve bunun altında evrimle gelen hayatta kalma içgüdüsünün yattığını sözlerine ekliyor: 'İlk çaÄŸlarda açlık ve kuraklık gibi durumlar baÅŸ gösterdiÄŸinde küçük gruplar halinde yaÅŸayan insanlar hayatta kalmak için paylaÅŸma ve birbirine yardım etmeye giriÅŸiyorlardı. Sıkıntı anında aynı yardım ve paylaşımı bugün doÄŸada toplu halde yaÅŸayan hayvan türlerinde de görmek mümkün. Åžu anda yaÅŸanan küresel ekonomik kriz insanlarda aynı duyguların ortaya çıkmasında etkili oldu.' Zira Gintis'e göre böyle dönemlerde iÅŸbirliÄŸi yaparak bir destek ortamı yaratmak ve güven duygusu oluÅŸturmak insanları maddi kazançlardan çok daha fazla tatmin ediyor. Kısacası kriz zamanı iyilik görmek kadar iyilik yapmak da bizi mutlu ediyor.
'Paranın ne önemi var, mühim olan insanlık' diyerek iyilik virüsünü yaymak için çalışan oluÅŸumlardan bazı örneklere bir göz atın. Belki siz de bu umutsuz günlerde baÅŸkalarının mutlu ederek mutluluÄŸu yakalayabilirsiniz ama daha da önemlisi dünyayı daha güzel bir yer yapabilirsiniz!
İNTERNETTE İYİLİKLE PUAN KAZANDIRAN oyun: Akoha
Kanadalı Austin Hill ve Yeni Zelandalı Alex Eberts'in birlikte yarattıkları online bir oyun olan Akoha'da oyun hem internette hem de gerçek hayatta oynanıyor. Zira Akoha oyuncuları kendilerine verilen ve gerçek sosyal hayatta insanları mutlu etmek üzerine kurulmuÅŸ görevleri yerine getiriyorlar. Birine kitap hediye etmekten devlet okullarına bağış yapmaya kadar birçok farklı görev, özel numaralı bir kart eÅŸliÄŸinde dağıtılıyor. Oyuncular bu görevleri yerine getirdiklerinde internet sitesinden bu 'mutlu etme' hareketleriyle ilgili güzel anılarını resimlerle, videolarla paylaşıyor ve 'Karma' puanları kazanıyorlar. Ayrıca görev tamamlandığında o 'iyiliÄŸi' yaptığınız kiÅŸiye görev kartınızı veriyorsunuz, o da özel numarayı girmek suretiyle oyuna dahil olup önce kendi yorumlarını yazıyor. Ardından o da bir görev üstlenmek için kolları sıvıyor. Sadece birkaç ay içinde 37 ülkede 3000 iyilik görevinin gerçekleÅŸtirilmesine vesile olan Akoha'dan elde edilen gelirle Nepal'de bir okul yapılmakta olduÄŸunu da ekleyelim.
Facebook'ta iyilik yap iyilik bul salgını
Facebook'ta 'Karşılıksız İyilik Hareketleri' (Random Act Of Kindness) veya 'iyilik yap iyilik bul' inancına dayalı 'Good Karma' tarzı birçok grup, baÅŸkaları için iyilikler yapma ve insanları mutlu etme felsefesini en popüler sanal sosyalleÅŸme ortamına da taşıdı. Ancak bunlar arasında en büyük oluÅŸumlardan biri olan The Karma Experiment Group, 1 milyona yakın üyesiyle dikkat çekiyor. Çöpleri toplamak, teknik bilgileri baÅŸkalarının hizmetine sunmak, baÅŸkalarının bahçelerine çiçek ekmek, sonradan gelenlere kapıyı tutmak ve hizmet verenlere gülümsemek gibi kibar, iyi ve hoÅŸ hareketleri hayata geçirerek iyiliÄŸin dönüp dolaşıp size gelmesini saÄŸlayabileceÄŸinizi savunan grup, ÅŸu ana kadar baÅŸkalarını gülümsetecek 331 bin karşılıksız iyilik gerçekleÅŸtirdi.
TÜRKİYE'NİN BİRİCİK Faili meçhul kıyak hareketi
Ocak ayında hayata geçen Faili Meçhul Kıyak Hareketi (FMK) iyilik virüsünü internet aracılığıyla Türkiye'ye yaymayı baÅŸardı. Åžimdiyse blog'lardan, facebook'tan ve kulaktan kulaÄŸa yayılarak sokaklara kadar ulaÅŸmış durumda. Fikir Atölyesi'nin kurucusu Tunç Kılınç'ın hayat verdiÄŸi FMK hakkında google'da oluÅŸturulan 30 binden fazla sayfa da hareketin büyük bir hızla popülerlik kazandığını kanıtlıyor. Kılınç'ın amacını 'Ufak ÅŸeylerle insanları mutlu ederek mutlu olmak... Hem de anonim biri olarak!' sözleriyle tanımladığı FMK hareketi, kimliÄŸinizi belli etmeden bir sürü iyilik yapmak için fikirler sunuyor. Köprü giÅŸesinde arkadaki arabanın parasını vermek, yaz sıcağında belediye otobüsünde buz gibi bir kasa kola unutmak, birinin posta kutusundaki elektrik/su faturasını alıp ödemek, okuduÄŸun kitabı kafede masada bırakmak, yardıma muhtaç çocukların kapısına bir kutu oyuncak bırakmak bunlardan sadece birkaçı. Tabii çaktırmadan yaptığınız bu kıyakların yanına bir de 'ÅŸimdi sıra sende' diyen Faili Meçhul Kıyak kartı bırakmak gerekiyor. Zira iyilik zinciri böyle kuruluyor...
En zenginlerin 'İyiler Kulübü'
İyilik yapma salgını dünyanın en zengin ve en güçlülerine de sıçradı. Zira aralarında Bill Gates, George Soros, Warren Buffett, Oprah Winfrey, David Rockefeller ve Ted Turner gibi multi-milyarderlerin bulunduÄŸu çok ama çok zengin bir grup isim, geçen ay ilk kez New York'ta, yeni kurdukları 'İyiler Kulübü'nün çatısı altında toplandı. İyiler Kulübü'nün kuruluÅŸunun altında yatan sebep de elbette ekonomik krizde tüm dünyaya maddi destek saÄŸlamak. Yani dünyanın sayılı para babaları, sahip oldukları dev servetlerini bu karamsar döneminde özellikle saÄŸlık ve çevre konularında dünyanın dört bir yanına ciddi bağışlar yaparak tüm insanlarla paylaÅŸmaya giriÅŸiyorlar. 'Tarihte dünyanın bu denli zengin isimlerini baÅŸkalarına yardım amacıyla buluÅŸturan büyük çaplı ilk oluÅŸum' diye tanımlanan İyiler Kulübü amacından ÅŸaÅŸmazsa dünyada gerçekten çok büyük deÄŸiÅŸimler yaratabilir.
MİNE AKVERDİ