AKŞAM GAZETESİ | Deniz Gökçe | 2009-06-30

Cüretli tezler var!

Önce Keynes'in biyografisini yazan Skidelsky ülkemize geldi ve klasik iktisattan türetilmiş tüm yeni öğretileri ve matematik iktisadı, konuşmasında 'gömdü', biz de size bu tezleri aktardık.
Skidelsky'den  cesaret alan tüm 'hayret kuşları' da 'Marx zaten ölmemişti, Keynes de ayaklandı!' türü ağızdan dolma söylemlere girdiler.
Skidelsky'yi dinlemek ve bu saygın ve üretken kişinin tezlerini gündeme getirmek ayrı bir şey,  ömründe Marx ve Keynes'i okumamış olan kişilerin 'ağızdan dolma yargıları ve ezberleri' ayrı şey.
Kimse dikkat etmiyor. En devletçi ülkelere ve en yaygın  refah devleti olgusu geleneğe sahip Avrupa'da, son günlerde yapılan seçimleri, tüm kriz olgularına rağmen, ortanın sağındaki muhafazakar partiler kazanıyor. Sol hemen hemen her yerde Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası sürekli güç kaybetmiş durumda. Tabii ki birçok ülke kriz ortamında devlet harcamalarını ve kamu borçlarını ve farklı şekillerde olsa da, devlet kapitalizmini artırıyor. Ama bundan devletin artık her şeyin hakimi olacağı ve sosyalist planlamanın, kapitalist piyasa yaklaşımını ortadan kaldıracağı sonucunu çıkarmak abartılı bir şey.
Kriz biter, devletçilik kalmaz, devlet geri çekilir, piyasa gene dünyaya hakim olur!
Time dergisinin analizine göre üç temel nedenle devlet ve devletçilik gücünü ve kontrolünü artıramayacak, yani piyasa  devletin hakimiyetine girmeyecek.
Birinci neden globalleşme.
Özellikle Asya'da gerçekleşen globalleşme mahalli üretim ve arz mekanizmaları ile uluslararası piyasaları o kadar inanılmaz boyutta evlendirdi ve bunun sonucu olarak o kadar çok milyar insan istihdam buldu ve gelir artışı sağladı ve hayatlarında o kadar inanılmaz boyutta değişiklik ve refah artışı oldu ki, artık tersine dönüş, devlet planlamasına dayanan ekonomik yaklaşıma geri dönmek pek mümkün değil.
İkinci neden ise din temelli radikallik.
 Sekuler milliyetçilik o kadar kötü sonuçlar verdi ki, insanlar dine ve özellikle radikal İslam yaklaşımına dönmeye başladılar. Radikal İslam sonunda uluslararası terörizm haline geldi. Devletler ise bu radikal ve din temelli terör karşısında uzun zamandır çaresiz kalmaktalar. Bu da devleti önemli boyutta zayıflatan bir olgu.
Üçüncü neden ise teknoloji ile ilişkili! 
Teknolojide gerçekleşen yenilikler de dünyayı tamamen değiştirdi. Globalleşme ve piyasa bu teknolojik gelişmeden besleniyor. Eğer internet teknolojisi ve kullanımı artan ve hızlanan bilgisayarların gücü olmasa globalleşme bu kadar yayılamaz ve kabul göremezdi. Teknolojik gelişme devam ediyor ve daha da hızlanacak.
Özetle, bugün yaşanan ve bazıları tarafından büyük bir yanılgı ile, büyük depresyona benzetilen resesyon bile, insanları  piyasa sisteminden uzaklaştıramıyor ve uzaklaştıramayacak ve de devlet planlaması geri gelmeyecek.
Bu hafta ise Nobelli ve Chicago ekolünden ünlü Lucas ve Prescott İstanbul'da olacaklar! Onların  Skidelsky'nin, klasik iktisat temelli modellemeler hakkındaki tezleri konusunda ne düşündüklerini de size aktaracağız!