AKÅžAM

Er ya da geç taraflar ortak paydada buluşur

Mısır, Suudi Arabistan ve benzeri ülkelerdeki karanlık ve çaÄŸdışı yönetimlerin anti-demokratik yapılarına mutlak destek veren ABD ve müttefiÄŸi Batı aynı çifte standartı nükleer program konusunda da gösteriyor. Ä°srail'in elindeki yaklaşık 500 nükleer, kimyasal, biyolojik bombayı görmezden gelen Batı, Ä°ran'ın nükleer programını engelleme amacıyla her yola baÅŸvuruyor. 

Aynı Batı ÅŸimdi de seçim tartışmalarını bahane ederek Ä°ran'ın iç iÅŸlerine karışmaya hazırlanıyor. Birçok Batılı lider, Ä°ranlı liderlere demokrasi çaÄŸrısında bulunurken aslında yıllardır ekonomik ambargo uyguladıkları Ä°ran da yapının sarsılmasını ve bundan yararlanmayı amaçlıyor.
Ä°srail ise son kargaÅŸanın geliÅŸim süreci ve sonucunu  kollayarak bir zamanlar (Åžah dönemi) en önemli müttefiÄŸi ve ÅŸimdi en tehlikeli düÅŸmanı olan Ä°ran ile hesaplarının kaderini belirleyecek.

ŞİİLÄ°K DE ZARAR GÖRÜR
Ä°ÅŸte bu gerçeÄŸi fark eden Ä°ranlı yöneticiler, iç ve dış geliÅŸmeleri de gözeterek krizin bir an önce atlatılması için yoÄŸun çaba harcıyor.
Çünkü onlara göre bu krizin devam etmesi durumunda yalnızca ülke ve bu ülkeyi yönetenler olarak kendileri deÄŸil aynı zamanda yönetimin felesefesi ve itici gücü din ya da mezhep olarak Åžii'lik de zarar görecektir. Bu ise Ä°slam aleminde ilk ve tek Åžii Ä°slam Cumhuriyeti'nin sonu demek olacak. 30. yılını kutlayan Åžii Ä°slam Cumhuriyeti'nin sarsılması ya da sarsılma sürecine girerek yıkılma olasılığı ise takiyesi ile ünlü Ä°ranlı mollaların varlık nedenini de ortadan kaldıracaktır.
Ä°ÅŸte bundan dolayıdır ki krizin tüm tarafları iç ve dış provokasyonlara raÄŸmen ortak paydada buluÅŸmak için er ya da geç kendi aralarında anlaÅŸacaklardır. Üzerinde anlaÅŸma saÄŸlanması durumunda bu ortak paydanın iç ve dış politika baÄŸlamındaki unsurları ne olabilir?
Önce iç politikaya bakalım.
Ä°mam Humeyni devriminin 30. yılında devrim ateÅŸinin insanları heyecanlandırmadığını gören mollalar aslında çok farklı nedenlerden dolayı kendi heyecanlarını da kaybetmiÅŸe benziyor. Belki bundan dolayıdır ki sistemin tüm kurumlarında çok ciddi tartışmalar yaÅŸanıyor ve politik önderlerle dini liderler içinde farklı görüÅŸler giderek keskinleÅŸiyor.
Bir kesim daha da katılaÅŸarak ülke ve dinin korunabileceÄŸini düÅŸünürken karşı taraftakiler 'dünyanın giderek deÄŸiÅŸtiÄŸini ve bu deÄŸiÅŸime uyum saÄŸlayamayanların sonunun Saddam gibi olacağını' söyleyerek insanların beklentilerinin karşılanması gerektiÄŸini söylemektedir. Büyük ve iddialı söylemlerin zamanının geçtiÄŸine inanan bu çevrelere  göre bireysel özgürlükler ve yaÅŸam koÅŸullarının iyileÅŸtirilmesi bu beklentilerin başında geliyor...
YaÅŸam koÅŸullarının iyileÅŸtirilmesi gereÄŸine inanan, bu amaçla iktidar olmayı hedefleyen ve devlet ile dine sahip çıkmayı kendileri için temel görev kabul edenlerin özgürlük anlayışı ise farklı.

TÜRKÄ°YE'YÄ° Ä°ZLÄ°YORLAR
Oysa her dört adaya oy veren Ä°ranlı seçmenlerin büyük bölümü farklı anlayışta olsa da özgürlük istiyor. Birileri özgürlüÄŸü siyasal ve sosyal bir kavram olarak algılar ve bunun mücadelesini verirken, baÅŸkaları özgürlüÄŸü iÅŸ olanaklarının artırılmasında ve maddi-manevi anlamda huzurlu ve rahat yaÅŸamada bulmaktadır. Türkiye ise her iki kesimin yakından izlediÄŸi ülke.
Sokaktaki sade bir Ä°ranlı ''Türkiye'yi  Müslüman bir ülke, AK Parti'yi de Ä°slamcı bir parti' olarak bilmekte ve Kasr-ı Åžirin'den bu yana 370 yıldır dost geçindiÄŸi bu ülkeyi yakından ve etkilenerek izlemektedir. Çünkü Ä°ranlıların yarısı Türkçe bilmekte ve sürekli farklı yayınları ile Türk televizyonlarını izlemektedir.

Geri kalan yarısı da bölgedeki tüm insanlar gibi Türkiye'nin 'demokratik, laik, çaÄŸdaÅŸ, özgürlükçü ve ılımlı Müslüman' yapısı ile yaÅŸam biçimi ile yakından ilgilenmekte ve bu yaÅŸam biçimi ile Åžah dönemindeki kendi yaÅŸam biçimlerini karşılaÅŸtırarak hatırlamaktadır.
Ä°ranlılar genel olarak ''Müslüman bir ülke Ä°ran ile Müslüman Türkiye'' karşılaÅŸtırmasını yaparken aynı zamanda kendilerini yöneten mollalar ile Türkiye'yi yöneten 'Müslüman' ErdoÄŸan ve arkadaÅŸları arasındaki farkı da fark ederek kendi kendilerine hep 'Acaba hangisi daha iyi' diye sorup duruyorlar.
Özgürlük ile özgürlüÄŸe ve deÄŸiÅŸime olan özlemin Ä°ran halkının ortak hedefi ve özlemi olduÄŸunu fark eden dini ve politik taraflar kendi aralarında anlaÅŸmanın da gerekli olduÄŸunu anladılar. Mollalar ve siyasi elitler er ya da geç Ahmedinecad'ın temsil ettiÄŸi muhafazakarlar ile Musavi ve yandaÅŸlarının temsil ettiÄŸi reformcuları ortak bir zeminde buluÅŸturacaktır. Daha açık bir ifade ile Dini Lider Hamanei ile sistemin birçok anahtarını elinde bulunduran Rafsancani, Ahmedinecad'ın yeni hükümetinde Musavi yanlısı liberal ve reformcu bazı kiÅŸilere yer verilmesini saÄŸlamaya çabalıyor.

KRÄ°ZÄ° YENME FORMÜLÜ
Böylece halk desteÄŸine sahip bir Ahmedinecad'ın bundan böyle alacağı tüm kararlar ve uygulayacağı tüm programların herkes tarafından kabul görmesi daha kolay olacak.
Dini Lider Hamaney ve çevresindeki mollaların desteÄŸine de sahip olacak olan bu karar ve tutumlar, Rafsancani'nin başında bulunduÄŸu anayasal kurumlar tarafından da engellenmeyecek. Böylece kriz atlatılacak ve taraflar arasında yumÅŸama saÄŸlanarak zaman kazanılacak. Kazanılan bu zaman içinde de reformcular muhafazakarların çizgisine biraz yaklaÅŸacak ama muhafazakarlar da reformcuların istek ve beklentilerini karşılamaya çalışacak. Yani Hamaney'in 'Devrimden bu yana gördüÄŸüm en iyi cumhurbaÅŸkanı' dediÄŸi Ahmedinecad hükümeti sokaÄŸa dökülen milyonlarca Ä°ranlının özgürlük ve demokrasi isteklerini karşılayacak. Ä°nsanlar özgürlüÄŸün sınırlarını bilecek ve bunu din ve devlete karşı kullanmamaya özen gösterecek. Taviz verdiÄŸini düÅŸünen muhafazakar çevreler ise uygulamanın seçtikleri Ahmedinecad tarafından yapıldığını görerek  karşı çıkmayacak ve 'O ne yaparsa iyi yapar' diyerek yeni sürece destek verecek ya da en azından karşı koymayacak. Karşı koyanlar olursa da onları 'din adına'  Hamanei ikna edecek. Tüm bu yeni sürecin ölçü ve kriterini ise uygulamanın kendisi belirleyecek. Bu süreç saÄŸlıklı iÅŸlerse tüm taraflar ülkeyi, dini ve kendilerini kurtarmış olacak, sıra dış politika konularına gelecek. Bu konuların başında ise kuÅŸkusuz nükleer program geliyor.

Mollalar Batı'yı şaşırtabilir
Obama'nın Tahran'a yönelik olumlu mesajlarını fırsat bilen mollalar reformcuların da motivasyonu ile hem kendileri hem de Ä°ran için yeni roller peÅŸinde koÅŸabilecek. Afganistan, Irak ve genel olarak OrtadoÄŸu'da Ä°ran'ın yardım ile desteÄŸini arayan ve 1953 darbesini 'biz yaptık' itirafında bulunan Obama'dan gelebilecek yeni sinyallere göre tutum ve davranışlarını belirleyecek olan mollalar ve dolayısıyla Muhafazakar-Reformcu Ä°ttifak önümüzdeki dönemde dış politikada ve özelikle Batı ile iliÅŸkilerde beklenmedik adımlar atabilir.
Kontrollü bir nükleer programa yeÅŸil ışık yakacak bir Batı ise bu Ä°ttifak'ın iÅŸini kolaylaÅŸtıracak ve Tahran'ı ÅŸimdi içinde bulunduÄŸu denklemlerin dışına çıkararak yeni düzenlemeler yapabilir. Böyle bir yeÅŸil ışık ve dolayısıyla dış politikada olası deÄŸiÅŸiklikler mollaların iÅŸini içeride de kolaylaÅŸtıracak. Çünkü Ahmedinecad'a oy veren milyonlarca insan yeni dönemde kendi seçtikleri cumhurbaÅŸkanının sergileyeceÄŸi yeni politikaları da kolay kabullenebilecektir. Hele bu politika kendi maddi durumlarının iyileÅŸmesine ve yaÅŸam standartlarının yükselmesine katkı saÄŸlayacaksa...

BATI Ä°RAN'A YÖNELÄ°R
Çünkü Batı ile uzlaÅŸan bir Ä°ran bu yeni politikası ile kendisine karşı uygulanan ambargonun son bulmasını Batı ile her türlü ekonomik ve ticari iliÅŸkinin kurulmasını saÄŸlayacaktır.
Yine Batı ile uzlaÅŸan bir Ä°ran, Hizbullah, Hamas ve benzeri gruplara destek vermeyeceÄŸi için mali kaynaklarını daha çok iç projeler için kullanacaktır. Batı ise yeni dönemin deÄŸiÅŸimlerinden mutlu olduÄŸunu kanıtlamak için  30 yıldır uzak durduÄŸu Ä°ran'a çok farklı ve sıcak duygularla yaklaÅŸacak, kendi ekonomik çıkarlarını da gözeterek bu ülkedeki yatırımlara yönelecektir.
Geriye iki engel  kalıyor: Biri Batı'nın genel olarak samimiyeti, diÄŸeri ise 'Biz bu devrim ateÅŸini doÄŸalgazla yakmadık ki;  30 yıl sonra sönmesine izin verelim' diyen Ä°ranlılar.

Bakalım kim, nasıl ve ne kadar takiye yapıyor?

• DiÄŸer Yazılar

  • Er ya da geç taraflar ortak paydada buluÅŸur | 19-06-2009
  • UzlaÅŸma ÅŸart Aksi halde din de tehlikeye girer | 18-06-2009
  • YeÅŸil Devrim'in geleceÄŸi | 17-06-2009