AKŞAM GAZETESİ | CUMARTESI | 04 TEMMUZ 2009, CUMARTESİ

Bir süpermarket zinciri olarak YOGA

Disko yogası, kahkaha yogası, evcil hayvanlar için yoga... Batı dünyası yogayı Hindistan'dan ithal etti, yüzlerce çeşidini icat edip fenomen haline getirdi. 'Yoga olimpiyatlara dahil edilsin' kampanyasının da yürütüldüğü şu günlerde 5 bin yıllık felsefe, 100 milyar dolarlık bir endüstri olarak her zamankinden popüler.

Yoga, yüzlerce farklı çeşidiyle günümüzün en popüler fitness trendi; aynı zamanda giysi ve aksesuarlarıyla bir moda rüzgarı, beraberinde getirdiği uygulamalarıyla bir yaşam tarzı... Yoga öyle büyük ki, şimdi her köşede bir yoga merkezi, her yerde yoga ile zayıflama yöntemleri, hatta okullarda ve işyerlerinde bile yoga sınıfları var; dolayısıyla yoga öğretmenliği de hem saygınlık ve şöhret hem de bol para kazandıran ciddi bir kariyer. Gucci'nin 850 dolara satışa sunduğu çok havalı yoga matlarını, manken Christy Turlington'ın Puma için tasarladığı özel yoga ayakkabılarını, Adidas'ın trendy yoga koleksiyonunu, pop şarkıcısı eski Spice Girl Geri Halliwell gibi ünlülerin çıkardığı yoga DVD'lerini ve elbette Madonna, Sting, Jennifer Aniston gibi yıldızların her fırsatta yoga tutkularını ve taş gibi karın kaslarını afişe etmesini unutmamak lazım. Sadece Amerikalıların derslerine, kitaplarına, videolarına, CD'lerine, DVD'lerine, matlarına, giysilerine ve diğer aksesuarlarına yılda 5.8 milyar dolar harcadığı yoga şimdilerde Batı dünyasının en büyük fenomeni.

Ama sizce de bu işte bir yanlışlık yok mu? Yoga bundan 5 bin yıl önce Hindistan'da, Budist felsefenin bir uygulaması olarak ortaya çıkmış fiziksel ve spritüel bir meditasyon sistemi. Temelinde huzur, egodan arınma, kendini anlama ve evrenle bütünleşme gibi kavramlar var. Oysa, görünüşe bakılırsa şu anda yaşanmakta olan yoga çılgınlığı Hindu geleneğinden gelen 5 bin yıllık spritüel uygulamadan tamamen farklı. Zira Batı dünyası onu dini ve felsefi bağlamından koparıp, günlük koşuşturma telaşını hafifletecek, yaşamın getirdiği gerilimleri azaltacak bir çeşit psikolojik tedavi yöntemine, daha da fenası bir spor, hatta zayıflama yöntemine indirgedi. Ve bir süpermarket zihniyetiyle dünyaya hızla yayılan yoga trendinde spritüel 'saçmalıklara' yer yok; zaten kimsenin aldırdığı da yok! Amerikan tarzı yeni nesil yoga, müthiş icatlar ve pazarlama taktikleriyle öylesine popüler ki, şimdilerde kökenlerinin yattığı Hindistan'da bile trend düşkünü genç kızlar Madonna yoga yapıyor diye yogaya başlıyor!

HİNDU ÖĞRETİSİNDEN FITNESS TRENDİNE
ABD ve İngiltere başta olmak üzere Batı ülkelerinde yoga artık sadece bir fitness trendi. Yogaya başlayanların yüzde 60'ı zayıflamak ve detoks amacı güdüyor. Bu yüzden yogayı diğer spor kollarıyla birleştirmek müşteri çekmek açısından yaygın bir yöntem. Aerobik ve yogayı birleştiren Spor Yoga; yoga ve pilates'i birleştiren Fitcamp Fusion ve Yogalates; Zayıflama Yogası, Power Yoga gibi başlıklarla açılan sınıflar mantar gibi bitiyor. Hamileler için yoga, bebek yogası gibi alternatifler de var. Elbette işi eğlenceli hale getirmeyi seven Amerikalılar bir pazarlama taktiği olarak yogaya dair başka dahiyane icatları da yapıyor: Disko Yoga, Hip Hop Yoga, Kahkaha Yogası derken bu çılgınlık içinde son olarak eklenen evcil hayvanlar için yoga bile var.

Son birkaç yıldır tıpkı jimnastik ya da buz pateni gibi estetik sporlar arasına da girdi yoga. Kimi ülkelerde ulusal yoga şampiyonaları düzenleniyor. Her ne kadar işin özünü iyi bilen yoga üstatları bu duruma 'Yoga kişinin egosunu azaltmayı hedefler. Oysa yarışma fikri, tamamen kişinin egosunu yükselten bir olaydır. Rekabetin yaratacağı stres ise yoganın temel fikri olan huzura tamamen karşıdır' sözleriyle itiraz etse de şampiyonalar daha büyük boyutlara taşınacak gibi görünüyor. Son olarak ortaya atılan yeni teklif de bunun göstergesi: 'Yoga olimpiyatlara dahil edilsin.' Bu olimpiyat hayalini ortaya atan kişi de süpermarket tarzı yoga anlayışının en büyük markalarından biri olan Bikram Yoga'nın kurucusu Bikram Choudry. Yogayı daha çok kas yapmak ve zayıflamak amaçlarıyla ve aerobik tarzında sınıflarına taşıyan Bikram, şu anda dünyada en hızlı büyüyen yoga sistemi. Şimdilerde Teksas'tan Tokyo'ya dünyanın dört bir köşesinde 1.600 yoga stüdyosu bulunan Bikram Choudry'nin 5 bin yıllık Hindu felsefesinden elde ettiği servetin miktarını da varın siz tahmin edin!

Yoganın en büyük gurularından biri olan BKS Iyengar 'Yoga için ihtiyacınız olan tek şey bir mat ve gölgelik bir yerdir' demişti. Oysa günümüzün Amerikan tarzı yoga çılgınlığının temelinde sadelik ve bilgelikten eser yok; para, fiziksel güzellik ve imaj kaygısı var. Carl Jung yogayı 'Doğu'nun spritüel eseri, insan beyninin yarattığı en büyük şeylerden biri' sözleriyle tanımlamıştı. Acaba ünlü psikanalist, pop yıldızı Geri Halliwell'in yoga DVD'sini görse ne derdi?

100 milyar dolarlık yoga endüstrisi
- Geçen yıl Amerikalılar yoga derslerine, kitap, CD, DVD'lerine, yoga giysi ve aksesuarlarına, yoga tatil ve etkinliklerine 5.8 milyar dolar harcadı. 
- Amerika'daki Yoga Journal dergisine göre yogaya olan ilgi son yıllarda yüzde 40 oranında arttı, 2005 yılında 16.5 milyon Amerikalı yoga dersleri aldı. 
- Wall Street Journal gazetesine göre ise, 2004 yılında yoga endüstrisinin hacmi 42 milyar dolardı. Şu anda ise yoganın 100 milyar dolara ulaşan dev bir endüstri haline geldiği tahmin ediliyor. 
- Yoga kurslarının birbiri ardına açılırken yoganın 'yan sanayi'si de oluşuyor. Ünlü markalar yoga giysi ve aksesuarları piyasa sürüyor; organik yiyecekler, arınma diyetleri, ekolojik hayata yönelik ürünler ve yoga tatilleri bu trendden payını alıyor. Gucci 850 dolarlık yoga matını satışa sunarken spor giyim markası Puma, Christy Turlington'ın tasarladığı yoga ayakkabıları ve giysilerini piyasaya çıkardı. Adidas, ise son beş yıldır moda tasarımcısı Stella McCartney ile birlikte hazırladığı yoga koleksiyonunda mattan, giysilere ve ayakkabılara kadar her türlü yoga aksesuarıyla piyasanın nabzını tutuyor. Louis Vuitton'un bile yoga koleksiyonu var!

Kuçu kuçu yogası: Doga
Yoga trendi büyüdükçe yüzeysel ama eğlenceli ve ilgi çekici füzyon yoga tarzları da birer birer ortaya çıkıyor. Suyun içinde yapılan Aqua Yoga, aerobikle yogayı birleştiren Spor Yoga, yoga ile pilatesi birleştiren Yogalates, sırf formda kalma ve kas yapmaya odaklı Power Yoga ve bedeni fazlasıyla zorlayarak kasları sıkılaştırmaya odaklanan Bikram Yoga bunların önde gelenleri. Ancak çok sıra dışı örnekler de mevcut. Kahkaha atarak vücudu gevşetip rahatlatmayı hedefleyen Kahkaha Yogası, dans müziği eşliğinde ve hızlı bir ritimle yapılan Disko Yoga ve Hip Hop Yoga, Hint film müzikleri eşliğinde yapılan Bollywood Yoga gibi uç örnekler hem form tutup hem de eğlenmeyi amaçlıyor. Yeni yoga trendi evcil hayvanları da unutmuyor: Köpek Yogası olan Doga, hayvan sever yoga tutkunlarını evcil hayvanlarıyla birlikte ağırlıyor.
 

MİNE AKVERDİ