AKŞAM | PAZAR | 28 HAZİRAN 2009, PAZAR
Tüm dünyayı sarsan ekonomik kriz, işbirliği, destek, yardım, iyilik ve fedakarlık duygularını ortaya çıkardı. Son dönemde Türkiye'de büyük ilgi gören Faili Meçhul Kıyak Hareketi'ne benzer 'iyilik yap iyilik bul' temalı birçok oluşum dünyaya hızla yayılıyor.

Şarkısında 'Dünyayı güzellik kurtaracak, bir insanı sevmekle başlayacak her şey' diyen Zülfü Livaneli haklı çıktı. Ekonominin dibe vurduğu, işsizliğin, depresyonun, mutsuzluğun ve umutsuzluğun ise doruğa çıktığı şu günlerde tüm dünyanın kurtarılmaya ihtiyacı var. Ve görünen o ki, içinde bulunduğumuz bu karanlık dönemde imdadımıza koşacak yegane ilaç da, tıpkı şarkıda söylendiği gibi, iyilik ve güzellik. Zira insanların hiç karşılık beklemeksizin birbirine destek verdiği, iyilik, fedakarlık, paylaşım ve yardım odaklı oluşumlar son dönemde büyük bir hızla artıyor.
Massachusetts Üniversitesi'nde ekonomi profesörü olan ve fedakarlık üzerine araştırmalar yürüten, 'Erdemli Duygular ve Maddi Çıkarlar' kitabının da yazarı Herbert Gintis, son dönemde tüm dünyayı etkisi altına alan büyük ekonomik krizin insanların bakış açısını değiştirdiğini söylüyor. Gintis, hem ekonomik hem psikolojik sıkıntıları zengin-fakir, Doğu-Batı, Müslüman-Hıristiyan demeden herkesin yaşamasıyla dünyada empatinin arttığına, böylece modern toplumda bencillik duygusunun yerini 'başkalarının iyiliğini düşünme' eğilimine bırakmaya başladığına dikkat çekiyor. 'Son dönemde 'ahlaklı olmak, iyi ve doğru olanı yapmak' gibi davranışlar insanları bariz bir şekilde motive ediyor' diyor Gintis ve bunun altında evrimle gelen hayatta kalma içgüdüsünün yattığını sözlerine ekliyor: 'İlk çağlarda açlık ve kuraklık gibi durumlar baş gösterdiğinde küçük gruplar halinde yaşayan insanlar hayatta kalmak için paylaşma ve birbirine yardım etmeye girişiyorlardı. Sıkıntı anında aynı yardım ve paylaşımı bugün doğada toplu halde yaşayan hayvan türlerinde de görmek mümkün. Şu anda yaşanan küresel ekonomik kriz insanlarda aynı duyguların ortaya çıkmasında etkili oldu.' Zira Gintis'e göre böyle dönemlerde işbirliği yaparak bir destek ortamı yaratmak ve güven duygusu oluşturmak insanları maddi kazançlardan çok daha fazla tatmin ediyor. Kısacası kriz zamanı iyilik görmek kadar iyilik yapmak da bizi mutlu ediyor.
'Paranın ne önemi var, mühim olan insanlık' diyerek iyilik virüsünü yaymak için çalışan oluşumlardan bazı örneklere bir göz atın. Belki siz de bu umutsuz günlerde başkalarının mutlu ederek mutluluğu yakalayabilirsiniz ama daha da önemlisi dünyayı daha güzel bir yer yapabilirsiniz!
İNTERNETTE İYİLİKLE PUAN KAZANDIRAN oyun: Akoha
Kanadalı Austin Hill ve Yeni Zelandalı Alex Eberts'in birlikte yarattıkları online bir oyun olan Akoha'da oyun hem internette hem de gerçek hayatta oynanıyor. Zira Akoha oyuncuları kendilerine verilen ve gerçek sosyal hayatta insanları mutlu etmek üzerine kurulmuş görevleri yerine getiriyorlar. Birine kitap hediye etmekten devlet okullarına bağış yapmaya kadar birçok farklı görev, özel numaralı bir kart eşliğinde dağıtılıyor. Oyuncular bu görevleri yerine getirdiklerinde internet sitesinden bu 'mutlu etme' hareketleriyle ilgili güzel anılarını resimlerle, videolarla paylaşıyor ve 'Karma' puanları kazanıyorlar. Ayrıca görev tamamlandığında o 'iyiliği' yaptığınız kişiye görev kartınızı veriyorsunuz, o da özel numarayı girmek suretiyle oyuna dahil olup önce kendi yorumlarını yazıyor. Ardından o da bir görev üstlenmek için kolları sıvıyor. Sadece birkaç ay içinde 37 ülkede 3000 iyilik görevinin gerçekleştirilmesine vesile olan Akoha'dan elde edilen gelirle Nepal'de bir okul yapılmakta olduğunu da ekleyelim.
Facebook'ta iyilik yap iyilik bul salgını
Facebook'ta 'Karşılıksız İyilik Hareketleri' (Random Act Of Kindness) veya 'iyilik yap iyilik bul' inancına dayalı 'Good Karma' tarzı birçok grup, başkaları için iyilikler yapma ve insanları mutlu etme felsefesini en popüler sanal sosyalleşme ortamına da taşıdı. Ancak bunlar arasında en büyük oluşumlardan biri olan The Karma Experiment Group, 1 milyona yakın üyesiyle dikkat çekiyor. Çöpleri toplamak, teknik bilgileri başkalarının hizmetine sunmak, başkalarının bahçelerine çiçek ekmek, sonradan gelenlere kapıyı tutmak ve hizmet verenlere gülümsemek gibi kibar, iyi ve hoş hareketleri hayata geçirerek iyiliğin dönüp dolaşıp size gelmesini sağlayabileceğinizi savunan grup, şu ana kadar başkalarını gülümsetecek 331 bin karşılıksız iyilik gerçekleştirdi.
TÜRKİYE'NİN BİRİCİK Faili meçhul kıyak hareketi
Ocak ayında hayata geçen Faili Meçhul Kıyak Hareketi (FMK) iyilik virüsünü internet aracılığıyla Türkiye'ye yaymayı başardı. Şimdiyse blog'lardan, facebook'tan ve kulaktan kulağa yayılarak sokaklara kadar ulaşmış durumda. Fikir Atölyesi'nin kurucusu Tunç Kılınç'ın hayat verdiği FMK hakkında google'da oluşturulan 30 binden fazla sayfa da hareketin büyük bir hızla popülerlik kazandığını kanıtlıyor. Kılınç'ın amacını 'Ufak şeylerle insanları mutlu ederek mutlu olmak... Hem de anonim biri olarak!' sözleriyle tanımladığı FMK hareketi, kimliğinizi belli etmeden bir sürü iyilik yapmak için fikirler sunuyor. Köprü gişesinde arkadaki arabanın parasını vermek, yaz sıcağında belediye otobüsünde buz gibi bir kasa kola unutmak, birinin posta kutusundaki elektrik/su faturasını alıp ödemek, okuduğun kitabı kafede masada bırakmak, yardıma muhtaç çocukların kapısına bir kutu oyuncak bırakmak bunlardan sadece birkaçı. Tabii çaktırmadan yaptığınız bu kıyakların yanına bir de 'şimdi sıra sende' diyen Faili Meçhul Kıyak kartı bırakmak gerekiyor. Zira iyilik zinciri böyle kuruluyor...
En zenginlerin 'İyiler Kulübü'
İyilik yapma salgını dünyanın en zengin ve en güçlülerine de sıçradı. Zira aralarında Bill Gates, George Soros, Warren Buffett, Oprah Winfrey, David Rockefeller ve Ted Turner gibi multi-milyarderlerin bulunduğu çok ama çok zengin bir grup isim, geçen ay ilk kez New York'ta, yeni kurdukları 'İyiler Kulübü'nün çatısı altında toplandı. İyiler Kulübü'nün kuruluşunun altında yatan sebep de elbette ekonomik krizde tüm dünyaya maddi destek sağlamak. Yani dünyanın sayılı para babaları, sahip oldukları dev servetlerini bu karamsar döneminde özellikle sağlık ve çevre konularında dünyanın dört bir yanına ciddi bağışlar yaparak tüm insanlarla paylaşmaya girişiyorlar. 'Tarihte dünyanın bu denli zengin isimlerini başkalarına yardım amacıyla buluşturan büyük çaplı ilk oluşum' diye tanımlanan İyiler Kulübü amacından şaşmazsa dünyada gerçekten çok büyük değişimler yaratabilir.
MİNE AKVERDİ