04 TEMMUZ 2009 CUMARTESİ

Deniz Gökçe deniz.gokce@aksam.com.tr

A yaşasın, GM'i de kurtardılar!

2008/2009 ekonomik krizinde en fazla yara alan sektörlerden bir tanesi olan otomotiv sektöründe Chrysler ve Opel sonrasında üçüncü bir dev de kurtuluş yoluna girdi. 1908 yılından bu yana faaliyette olan, 34 ülkede üretim yapan, toplam 245 bin civarında çalışanı bulunan, 140 ülkeye satış yapan GM de kurtarıldı.

30 Nisan 2009 günü Chrysler'in ABD İflas Yasası'nın 11. Bölümü'ne göre iflas korumasına alınarak FIAT'a devir işlemlerine başlanmıştı. Daha o tarihte OPEL ve General Motors'un (GM) da aynı veya benzeri yöntemle kurtarılacağı belli olmuştu. 29 Mayıs günü Alman Hükümeti, GM ve Magna Grubu arasında yapılan anlaşma ile, benzer şekilde, OPEL iflas korumasına alındı.
Başkan Obama bir ay önce GM için iflas korumasına alınması kararının verileceği son tarih olarak 30 Mayıs gününü tespit etmişti. Aksi halde bu otomotiv devinin tasfiyesi yoluyla borçlarının ödenmesi yoluna gidilecek ve yüz binlerce çalışan işsiz kalacaktı. 1 Haziran Pazartesi günü bu konuda karara varıldı ve GM iflas korumasına alındı. ABD İflas Mahkemesi tespitlerine göre şirketin 82,29 milyar dolar varlığına karşılık 172,81 milyar dolar borcu vardı.
Bir zamanlar ABD otomotiv pazarına egemen olan, 100 yıllık yaşamının şahikasındayken, ABD pazarının % 50'sine sahip olan dev GM, resesyon ve ödeyemediği banka kredileri sonucu çökmüştü. Ayakta kalmak için, ABD hükümetinin verdiği 19,4 milyar dolar ve sonra da yeniden yapılanma için Başkan Obama'nın tahsis ettiği 30,1 milyar dolar yetmemişti. Pazartesi günü GM yönetimi ve hükümet yetkilileri, onlarca yıldır sürdürülen modası geçmiş, emeklilik ve işçi ücret anlaşmalarını, marka ve pazarlama yönetimi stratejilerini kökten silerek yeni bir başlangıcın yolunu açtılar.
Sonuç olarak daha küçük bir GM, karlılığını yeniden kazanarak, rakipleriyle yarışabilir duruma getirilecekti. Bundan böyle sekiz yerine dört marka ile pazara çıkılacaktı: Chevrolet, GMC, Buick ve Cadillac. Yapılan plana göre yeni General Motors 60 ila 90 gün arasında mahkeme korumasından çıkacaktı.
Plana göre; ABD hükümeti verdiği kredilerden 9 milyar dolar dışında kalan miktar karşılığında, yeni şirketin % 60'ına sahip olacak, Kanada hükümeti de 1,7 milyon dolar dışında olan alacakları karşılığı yeni şirketin % 12'sini alacak. Gene plan gereği ünlü Birleşik Otomobil İşçileri Sendikası'nın (UAW) sahip olacağı % 17,5 pay, 2,5 milyar dolar nakit ödeme ve yıllık temettü getirisi 585 milyon dolar olan 6,5 milyar tercihli hisse senedi karşılığında, emekli sandığına olan şirket borçlarına karşılık, GM 20 milyar dolar tutarında bir fonla çalışanlar sandığı (Voluntary Employee Benefits Association - VEBA) kuracak, bu fon emeklilik ve sağlık türü giderleri karşılayacak. GM'in borç senetlerine sahip olanlar ise, 27,2 milyar dolar alacakları karşılığında yeni şirketin % 10 hissesine sahip olacaklar, ayrıca ileride % 15 daha hisse alma hakları olacak. Alacaklılardan % 54'ü bu koşulları kabul etmiş durumda. Her ne kadar diğer alacaklıların tasfiye yolunu mahkemeden talep etme hakları varsa da, tasfiye halinde öncelik hükümet alacaklarında olacağı için, daha kazançlı çıkma ihtimallerinin olmadığı kabul edilmekte.
Şimdi bir KİT haline gelmiş olan şirket, ABD Hazine Bakanlığı yetkililerine göre GM 6-18 ay içerisinde yeniden özel bir şirket durumuna gelebilecek. Bu operasyon sonucunda şirket borçları 60 milyar dolardan 17 milyar dolara indirilecek. Şirketin bugün (ABD içinde) 54 bin olan çalışan sayısı üçte bir oranında azaltılacak ve 11 tesis kapatılarak çalışanları emekli edilecek veya tazminatları ödenerek işlerine son verilecek. Satış konusunda da, 2010 yılına kadar 4 bin 800 acenteden 1.600'ü tasfiye edilecek.
General Motors şirketi, 1962 yılında ABD otomotiv pazarında % 50'nin üzerinde pay sahibi iken, bu yıl ancak % 19,1 pazar payına sahip. GM yöneticileri önümüzdeki yıllarda % 18,5 oranında bir pazar payı öngörürken, uzmanlar % 14-17,5 arasında bir piyasa payı oranı tahmin ediyorlar. GM yetkilileri şirketin 2009 yılı son çeyreğinde daha güvenilir ve hareketli duruma geleceğine inanıyorlar.
Bu operasyonun ilginç olan diğer bir yanı da, operasyonun başında Yale Üniversitesi'nden çok yeni mezun olmuş, Brian Dreese adlı, 31 yaşında bir hukukçunun olması. Hillary Clinton'ın başkan adaylığı kampanyasında ekonomi politikası baş danışmanı olarak çalıştıktan sonra, Obama'nın Demokrat Parti adaylığını kazanması üzerine Obama ekibine dahil olan Brian Dreese seçimin bittiği akşam kendini otomotiv girdabının içinde buldu.
Önce Chrysler olayında tüm aykırı görüşleri bastırarak kendi çözüm yolunu, bu defa da General Motors için aynı yöntemleri kabul ettirdi ve Başkan Obama'nın seçilmesiyle izlenen yeni yolun öncülerinden biri olarak ABD otomotiv endüstrisinin düze çıkmasında öncülük yaptı. Dreese takip edilmesi gereken bir isim!

Yasal Uyarı: TurkMedya internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları TurkMedya Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz.
Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.