AKÅžAM 21 MAYIS 2009, PERÅžEMBE
Bayındırlık ve İskan Bakanı Mustafa Demir, ayağının tozuyla ilk icraatını 'kentleÅŸme' üzerine yaptı. KentleÅŸme Åžurası toplayan bakan, çevre uyumlu binalara teÅŸvik uygulaması getirileceÄŸini, yerel yönetimlere ilave görevler verileceÄŸini söyledi
Kabinenin çiçeÄŸi burnunda bakanlarından Bayındırlık ve İskan Bakanı, Samsun Milletvekili Mustafa Demir, 'kentleÅŸme sorununa' el atarak, iddialı hedefler koydu. 'Planlı kentler' dönemine geçilmesini isteyen Demir, ülke genelinde 'kentleÅŸme stratejisi' belirleneceÄŸini ve yerel yönetimlerin ortak planlamalara katkı saÄŸlayacağını söyledi.
Bu çerçevede yerel yönetimlere ek görevler yüklenebileceÄŸini vurgulayan Demir, 'Sürdürülebilir kent dönemine geçmeliyiz. Afet tehlike ve analizleri yapılan, trafikten, yol planlamasına, enerji verimliliÄŸinden çevreye uyuma, tarihi kent merkezlerinin korunmasından yoÄŸun göç alan illere istihdam olanağı saÄŸlamaya kadar tüm planların yapıldığı bir süreci baÅŸlatacağız' dedi. Demir, bu çerçevede 'Kentsel GeliÅŸme Stratejisi ve Eylem Planı' için düÄŸmeye bastığını ilk kez AKÅžAM'a açıkladı.
Bakan olduktan sonra 'KentleÅŸme Åžurası' yapan Demir, ÅŸuradan çıkan kararları strateji belgesine dönüÅŸtürerek, ülke çapında planlı kent dönemine geçmeyi planlıyor. 'Avrupa seviyesinde kentler' hayali kuran Demir çarpıcı açıklamalar yaptı...
KentleÅŸme Åžurası ilk kez gerçekleÅŸti. Amacınız nedir?
Türkiye'de nüfusun üçte ikisi kentlerde yaşıyor. Kırsal nüfus, yüzde 30-33 civarında. Bunun, yıllar içinde yüzde 15'e ineceÄŸini tahmin ediyoruz. Bu nedenle kent planlaması süreci daha da önem kazanacak. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra özellikle bizde sanayileÅŸmenin baÅŸlamasıyla bir kentleÅŸme sürecine girilmiÅŸ. Ancak plan yapma noktasında geri kalmışız. Çünkü planlama mimarlarının, mühendislerinin yetiÅŸtirilmesi, kentleÅŸmenin hızına cevap verebilecek konuma gelmemiÅŸ. Bu nedenle özellikle büyük kentlerde, yani sanayileÅŸme merkezlerinde gecekondulaÅŸma ve çarpık kentleÅŸme baÅŸlamış. İstanbul baÅŸta olmak üzere Ankara, Bursa, İzmit, İzmir, son dönemde Mersin, Diyarbakır, Samsun gibi yerlerde hem kaçak yapılaÅŸma hem gecekondulaÅŸma hem de saÄŸlıksız, plansız yapılaÅŸma stokumuz ortaya çıkmış. Bu da sosyal, kültürel toplumsal, kent altyapıları noktalarında ciddi sorunlar yaratmış. Bunu kimi zaman içme suyu yetersizliklerinde, kimi zaman trafik sorununda, kimi zaman yetersiz yeÅŸil alanlarda, binalarda enerji kaybında yaşıyoruz. AB'ye aday ülkeler kentleÅŸmenin sorunlarını en fazla hisseden ülkelerden birisiyiz. Bu yüzden de ilk kez KentleÅŸme Åžurası'nı yaÅŸadık.
Ana hedef nedir?
Ana hedef, sürdürülebilir kentsel geliÅŸme politikasını kurumsallaÅŸtırmaktır. 4-7 Mayıs'ta üniversitelerden, sivil toplum örgütlerine kadar her kesimin katıldığı KentleÅŸme Åžurası'nı düzenledik. Burada sonuç bildirgesi yayımlandı. Åžura kararları kağıtta kalmayacak. Bildirgeden, Kentsel GeliÅŸme Strateji Belgesi ve Eylem Planı oluÅŸturacağız. Bunu Aralık ayına kadar yapacağız. Bu belge, daha sonra DPT'ye sunulacak. Yüksek Planlama Kurulu kararıyla Kentsel GeliÅŸme Strateji Belgesi ve Eylem Planı yayımlanarak, yürürlüÄŸe girecek.
Somut olarak ne olacak?
Strateji Belgesi ve Eylem Planı'ndaki kararların hayata geçmesi için yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulacak, yerel yönetimlere yapması gereken belirli ilave görevler verilecek. Merkezi hükümet, yerel yönetimler, ilgili kurumlar bu planlara uygun uygulamalar yapmak zorunda kalacak. Yani kent planlamaları, yeni kent geliÅŸim bölgeleri buna göre ÅŸekillenecek. Binaların enerji verimliliÄŸinden, çevreye uyumuna, sosyal-kültürel mekanların planlanmasından yapılaÅŸmaya kadar her ÅŸey buna tabi tutulacak.
Yaptırımı olacak mı?
ÖrneÄŸin binanın ısı ve enerji kaybından, yalıtımına, güneÅŸ enerjisinin kullanımına kadar belirli kriterler konabilir. Belgedeki kriterlere uyanlara teÅŸvikler çıkarılabilir.
İMAR TADİLATINDA ÖLÇÜ
İstanbul'da yalnızca 5 yılda 4 bin imar tadilatı olmuÅŸ. Bunlar kent dokusunu bozmuyor mu? Bunların önüne geçebilecek misiniz?
İmar tadilatı dünyanın her yerinde yapılır. Ancak onun ölçüsünü ÅŸöyle koymak lazım. Mevcut kent dokusunu bozucu, yoÄŸunluÄŸu ilave arttırıcı, yapılan altyapı tesislerini yetersiz kılıcı imar tadilatları eÄŸer yapılıyorsa bu tabii ki olumsuzluk oluÅŸturur. Biz, her kurumla iletiÅŸim içinde olacağız. Belki her kente ayrı ayrı sürdürülebilir kentsel geliÅŸme stratejileri hazırlatacağız. Yani genel politikanın yanı sıra, bunun alt açılımlarını da yapacağız. Böylece bir imar planı deÄŸiÅŸikliÄŸi önerisinde, bunun kentin teknik altyapısına iliÅŸkin etki analizinin zorunlu tutulması mümkün olabilir.
KENTLERE İSTİHDAM OLANAKLARI
Sonuç bildirgesinde alınan kararlardan somut örnekler verir misiniz?
Kentsel altyapı sistemleri uzun vadeli planlanacak, su ÅŸebeke kayıpları önlenecek, yaÄŸmur suyunun bir kaynak olarak kullanılması konusunda projeler üretilecek. Kentsel Ulaşım Stratejisi belirlenerek, yerel yönetimler için baÄŸlayıcı bir çerçeve oluÅŸturulacak. Dar ve orta gelirlilerin konut edinmesine yönelik stratejiler geliÅŸtirilecek. Yöresel özelliklere, sosyal ve kültürel yapıya duyarlı konutların üretimi desteklenerek, kaçak yapılaÅŸmayı caydırıcı önlemler alınacak. Afet ve tehlike risklerini dikkate alan planlamalar yapılacak. ÇaÄŸdaÅŸ bir afet yönetim sistemi oluÅŸturularak, yerleÅŸme tehlike ve riskleri tespit edilecek. Küresel iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi, tehlike haritaları ve mikro bölgeleme çalışmaları tamamlanacak. Enerji bütçesi hazırlanarak, yerel sera gazı envanteri oluÅŸturup, kent ekolojisi ve yerel iklime uyun planlama, tasarı ve mimari teÅŸvik edilebilir. GüneÅŸ enerjisi kullanımının yaygınlaÅŸtırılması için teÅŸvik sistemi getirilebilir. Tarihi kent merkezleri canlandırılmalı, kentlerde bireylerin sosyalleÅŸmesini saÄŸlayacak ortak etkinlik mekanları oluÅŸturulmalı, 'mahalle ve sokak olgusu' güçlü tutulmalı. YoÄŸun göç veren bölge ve ÅŸehirlerde istihdam olanakları artırılırken, kadınlara mesleki eÄŸitim ve kurslar verilerek, ekonomiye kazandırılması saÄŸlanmalı.
BaÅŸbakan sürprizleri sever bakan olduÄŸumu yolda öÄŸrendim
MUSTAFA Demir, 5 çocuÄŸuyla kabinede SaÄŸlık Bakanı Recep AkdaÄŸ'dan sonra en çok çocuÄŸu olan bakanlardan biri. 19 yıllık evliliÄŸinde baba olmanın yanı sıra, dede olmanın da mutluluÄŸunu yaÅŸamış. Ev hanımı eÅŸi İmuhhan Demir'le mutlu bir evliliÄŸi olan bakan, iÅŸ hayatı ile ev hayatı arasındaki dengeyi koruyabilmiÅŸ.
Karadeniz Teknik Üniversitesi mimarlık mezunu olan Bakan Demir, 'bakır, alüminyum, levha üretimi yapan' sanayici boyutuyla da iÅŸ hayatında baÅŸarılara imza atmış bir isim. Bu iÅŸlerini ÅŸimdi büyük oÄŸlu Abdurrahman Demir'e devreden Bakan Demir, tüm çocuklarının eÄŸitimine önem vermiÅŸ bir baba kimliÄŸiyle de dikkat çekiyor: 1981 doÄŸumlu Abdurrahman Demir, iktisat mezunu; 1983 doÄŸumlu Safa Demir bir lisede meslek öÄŸretmenliÄŸi yaparken, doktorasına da devam ediyor; ortanca kızı Ferda Demir, Ankara Üniversitesi Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ÖÄŸretmenliÄŸi bölümü son sınıf öÄŸrencisi; Safiye Eda, Hacettepe Üniversitesi Okul Öncesi öÄŸretmenliÄŸi bölümü 2. sınıf öÄŸrencisi. Ailenin en küçük çocuÄŸu Abdürrahim Mustafa ise lise 1'de okuyor.
Bakan olduÄŸunu Samsun'a giderken mola verdiÄŸi esnada TV seyredip çay içerken öÄŸrendiÄŸini doÄŸrulayan Bakan Demir, bu anı ÅŸöyle anlattı: 'BaÅŸbakan sürprizleri sever. Siyasi ömrüm boyunca kendisinin bu özelliÄŸini birçok kez canlı olarak yaÅŸadım. Bakan olduÄŸumu duyunca çok büyük bir sorumluluk yükünü tüm vücut hücrelerime kadar hissettim. Her dakika geçtikçe bu sorumluluÄŸa BaÅŸbakan tarafından layık görüldüÄŸüm için hem ülkem hem ailem, hem bölgem açısından da onur duydum. Her geçen gün, bu güvene layık olmak için üzerinde taşıdığım yük daha da artıyor.'
Bakan Demir, amatör olarak fotoÄŸraf çekmeyi sevdiÄŸini anlatıyor. Spora bir türlü zaman ayıramadığından yakınan bakan, yürümekten keyif aldığını söylemeyi de ihmal etmiyor.
Ebru TOKTAR ÇEKÄ°Ç / ANKARA