Dumandan çıkmak isteyenlere bir çift sözümüz var

Türkiye, tam dumansız hava sahasını uygulayan 13. ülke olarak yarından itibaren çok büyük bir adım atıyor. İçilen sigaranın içenin dışında kimseyi rahatsız etmediği kapalı mekanlara 'merhaba' demek için bir gün var...

sigara
Kamuya açık alanlarda tütün ve mamullerini içme yasağının başlamasıyla birlikte sigarayı bırakmaya çalışanların da çabaları artıyor... Belki bazıları 19 Temmuz tarihini bile duymak istemiyor 'Rahat bırakın, sigaramı içmek istiyorum' diyor. Ancak bazıları için de yasaklarla başlayan mecburi azaltma, bırakmak için de bir motivasyon aracı olabilir.

Amerikan Hastanesi'nden İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Bülent Yardımcı, 'Ülkemize 1.660'lü yıllarda İngiliz ve Venedikli tacirler tarafından getirilen, ilginç bir şekilde 'akciğer hastalıklarına iyi geldiği' söylenerek pazarlanan ve kullanımı hızla yaygınlaşan bu alışkanlık, bugün toplum sağlığını tehdit eden en büyük tehlikelerden birisi haline gelmiştir' diyor.

YÜZDE 63: BIRAKIRIM
Türkiye'de yapılan bir araştırmaya göre sigara içenlerin yüzde 63'ü sigarayı bırakmak istiyor.
Peki, bu kadar istemelerine rağmen bırakan kişi sayısının az olmasının ve Türkiye'nin hala sigara tüketiminde dünyada 7. sırada yer almasının nedeni ne olabilir?
Yine aynı araştırmaya göre, sigarayı bırakmaya çalışanların yüzde 50'si hiçbir şey yapmadan, herhangi bir yardım almadan kendi kendilerine bırakmak istiyorlar. Geriye kalanların bir yardım alarak bırakmaya çalıştıkları düşünülmesin. Bu kişilerin yüzde 11'i çekirdek çitleyerek sigara içme alışkanlığından kurtulmaya çalıştığını, yüzde 15'i sakız çiğneyerek yüzde 9'u daha fazla su, çay, kahve içerek, yüzde 9'u daha fazla atıştırma, meyve gibi şeyler tüketerek bırakmaya çalıştıklarını belirtiyor. Yalnızca yüzde 13'ü bir sigarayı bırakma ürününden destek aldıklarını belirtiyorlar.
Artık Türkiye'nin de bu tehlikeyi azaltmak için büyük yaptırımlar uyguladığını belirten Dr. Yardımcı sigarayı bırakmak için size yardımcı olabilecek yöntemleri şöyle anlatıyor: 'Sigarayı bırakma konusunda sigara ile savaşım dernekleri, toplumsal kuruluşlar, devlete ve özel sektöre bağlı sağlık kuruluşlarından yardım alınabilir.
En sık uygulanan tedaviler nikotin yerine koyma tedavileri (Nikotin bant ve sakızları), ilaçlar, akupunktur, hipnoz, destek grupları, bireysel danışmanlık ve davranış terapileridir. Sağlık kesiminde nikotin yerine koyma tedavileri veya ilaçlarla beraber bireysel destek tedavileri daha çok uygulanmaktadır. Sigarayı bırakmayı istemek tedavinin en önemli kısmıdır. Gerçek anlamda isteği olmayanlarda tekrar başlama oranı çok yüksektir.'

BAŞLANGIÇTA SIKINTI YAŞANACAK
Dr.Yardımcı sigara içmeyenleri korumayı amaçlayan yasağı yararlı olup olmamasını ise şöyle değerlendiriyor: 'Bu sayede pasif içicilik azalacaktır. Sigara içenler için de büyük yararları olacaktır. Bu yasak nedeniyle sigara içilecek yerler azalacağından günlük kullanılan sigara miktarı azalacaktır. Gençler için sigara içilmeyen sosyal ortamlar sigaraya özenmeyi ve kullanımı azaltacaktır. Her uygulamada olduğu gibi başlangıçta bir süre sıkıntı yaşanacağı muhakkaktır. Fakat zaman içerisinde toplum sağlığı açısından yararlı etkileri görülecektir.'

NİKOTİNDEN DESTEK ALIYORLAR
Uzmanlara göre nikotin bağımlılığıyla mücadele etmek için ondan bir süre daha yararlanılıyor... Uzmanlar bu durumu, 'Sigara kullananlar, sigara içmeyince kızgınlık, endişe, konsantrasyon bozukluğu, huzursuzluk, kabızlık, gibi belirtiler göstermeye başlar. Bu belirtiler, sigaradaki nikotinin alınmamasından kaynaklanır ve sigarayı bırakmaya çalışan kişilerin tekrar başlamasına neden olan şey genellikle bu belirtilerdir. Bu nedenle sigarayı hiç bir yardım alamadan bırakabilenlerin oranı yalnızca yüzde 3-yüzde 5 arasındadır' şeklinde anlatıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün de sigarayı bırakmak için önerdiği nikotin replasman tedavisi ise son dönemde merak edilen yöntemlerden birisi. Uzmanlar bu yöntemi, 'Tedavinin mantığı sigarayı bıraktıktan sonra ortaya çıkan nikotin yoksunluk belirtilerinin ortadan kaldırılması, kişinin sigarayı bıraktıktan sonraki dönemi rahat geçirilmesinin sağlanmasıdır. Sigara bırakma olasılığını 2-2.5 kat arttırır. Nikotin replasman tedavisi ürünlerini yeterli dozda ve sürede kullanmak da önemlidir' sözleriyle anlatıyor.

SİGARASIZ HAYATA BİR ADIM ATIN
Amerİkan Hastanesi Sigara Bırakma Kliniği'nden Dr. Elif Altuğ Kolsuk'a göre, ülkemizde sigaranın yoğun kullanımında sosyal, psikolojik, farmakolojik ve genetik yatkınlıklar rol oynuyor. Dr. Kolsuk, 'Özellikle ergenlik çağında sigaranın reklamlarla da özendirilmesi gençlerin sigara kullanımında çok etkilidir. Sigara içiminin sürdürülmesi ise nikotinin farmakolojik etkileri ve psikososyal faktörlerle ilişkilidir' diye konuşuyor. Dr. Kolsuk, sigarayı bırakma kliniklerinde nikotin bağımlılık testini uyguladıklarını ve çıkan sonuca göre kişilere bir yol haritası çizdiklerini belirtiyor.

NİKOTİN BAĞIMLILIK TESTİ
Soru 1: Sabah uyandıktan sonraki ilk sigaranızı ne zaman içersiniz?
a. Uyandıktan sonraki ilk 5 dakika içinde (3 puan)
b. 6-30 dk. içinde    (2 puan)
c. 31-60 dk. içinde    (1 puan)
d. Bir veya daha fazla saat sonra   (0 puan)

Soru 2: Sigara içme yasağı olan yerlerde bu kurala uymakta zorlanıyor musunuz?
a.Hayır      (1 puan)
b.Evet      (0 puan)

Soru 3: Günün hangi saatinde içtiğiniz sigaradan vazgeçemiyorsunuz?
a.Sabah içtiğim ilk sigaradan   ( 1 puan)
b. Diğer herhangi biri    (0 puan)

Soru 4: Gün içerisinde kaç adet sigara içiyorsunuz?
a.31 adet ve daha fazla    (3 puan)
b.21-30 adet      (2 puan)
c.11-20 adet     (1 puan)
d.10 adet veya daha az    ( 0 puan)

Soru 5: Sabahın ilk saatlerinde günün diğer saatlerine göre daha sık mı sigara içersiniz?
a.Evet      (1 puan)
b.Hayır      ( 0 puan)

Soru 6: Yatakta yatacak kadar hasta olsanız bile sigara içer misiniz?
a.evet      (1 puan)
b.hayır      (0 puan)

Toplam skor
0-2 : Çok az bağımlılık
3-4: Az bağımlılık
5: orta düzeyde bağımlılık
6-7: yüksek bağımlılık
8-10:Çok yüksek bağımlılık

Bırakma aşamasında genel önerilerimiz:
l Karamsar olmayın
l Sigaraya sizi yönelten nedenleri saptayıp yerine uygulanabilecek davranışlar tasarlayın, çay yerine su içmek; oturarak değil de yürüyerek sohbet etmek; meyve veya çiğ sebze atıştırmak gibi.
l Bu kararınızı eşiniz, yakınlarınız ve iş arkadaşlarınızla paylaşın ve size destek olmalarını isteyin.
l Sigara bırakma günü belirleyin ve kararınızın devamlılığı ile uğraş verin.
l İlk denemeniz başarısız olabilir. Ancak güveninizi koruyun. Her deneme sizi sonuca biraz daha yaklaştıracaktır.
l İhtiyacınız olduğu anda doktorunuzdan yardım alın.

Sigarayı bıraktıktan sonra kazanımlarınız
l 20.dakikada nabız, kan basıncı, vücut ısısı normale döner.
l 24. saatte kanda karbonmonoksit gazı hızla azalır.
l 2 hafta-3 ay sonra efor kapasiteniz artar, öksürük azalır, koku ve tat duyularınız gelişir, bağışıklık sistemi güçlenir, diş ve parmaklardaki sarı lekeler kaybolur.
l 1. yılda kalp krizi geçirme riski yüzde 50 azalır.
l 5. yılda ağız, gırtlak, yemek borusu, mesane kanser riski yüzde 50 azalır.
l 10. yılda felç olma riskiniz hiç sigara içmemiş olan kişiyle eş orana geriler.
l 15. yılda koroner damar hastalığı ve kalp krizi riski hiç içmeyeninkiyle aynı olur.

Ayrıca sosyal anlamda topluma ve evinize olumlu bir davranış şekli sunacak, ekonomik olarak da hem hastalık masraflarınız azalacak hem de sigara harcamanızı daha olumlu yönde kullanabileceksiniz. Sonuç olarak sigara bırakıldıktan sonra bir daha kesinlikle yeniden başlanılmamalıdır. Sigara kullanımı konusunda her zaman yanıtınız hayır olmalı, bunu sadece kendiniz için değil, çevreniz için de yerine getirmeli ve içenlere de hayır demeyi görev bilmelisiniz.