AKŞAM GAZETESİ | Nagehan Alçı | 2009-07-18

İran krizinden karlı çıkan kim?

İran'da yaşananlar şimdilik bir ülkenin çok işine yaramış görünüyor. O ülke Rusya. Tahran'daki krizin dünyadaki güç tablosunu nasıl etkileyeceğini anlamak için İran'a bir de Rusya açısından bakmak şart. Zira Moskova şu anda kendi dışında gelişen olaylar nedeniyle ABD'ye karşı büyük bir avantaj elde etmiş durumda. Neden mi?

***
Çünkü İran'a karşı alacağı tavır ABD için büyük önem kazandı. Bu da pazarlık gücünü artırdığı anlamına geliyor.  Moskova'nın Tahran'a karşı izlediği yakın politikalar malum. Hatta İran lideri Ahmedinecad tartışmalı seçimlerin hemen ardından Moskova'ya gitti. Putin ve Medvedev, Ahmedinecad'ı hiçbir şey olmamışcasına tebrik etti. Rusya, İran'daki gelişmeleri 'İran'ın iç meselesi' olarak tanımlamakta ısrar ediyor.

***
Temmuz'un 7'sinde ABD Başkanı Obama Moskova'ya gidecek. Ve orada bir konuşma yapacak. Bu ziyarete büyük anlamlar yükleniyor Washington'da.  Obama'nın yapacağı konuşma Kahire'de Müslümanlar'a yönelik yaptığı konuşma kadar önemli olacak. Orada 'ötekileştirilen' İslam dünyası ile ilişkileri tamir etmeyi hedeflemişti. Moskova'da ise 'demokrasi konuşması' yapacak. Soğuk Savaş'tan beri karşı kamp olan Rusya ile yeni bir dönem açmak istediğini belirtecek. Ancak bunun çerçevesini 'Sizin için de daha çok demokrasi istiyoruz' olarak çizecek.

***
ABD'nin 'daha çok demokrasi' talebinin altında Rusya'nın İran'a arka çıkmaması ve BM Güvenlik Konseyi'nde önüne gelecek yaptırım anlaşmalarına imza atması talebi gizli. Zaten esas pazarlık da  bu konuda  yaşanacak.

RUSYA İLE YAPILACAK PAZARLIK
Rusya, Obama'nın İran'a karşı sertleşmesi talebi karşısında ABD'nin önüne bir şart koyacaktır. O şart, ABD'nin Ukrayna ve Gürcistan üzerindeki nüfuzunu kırması. Bu çok hayati bir şart. Washington eski SSCB bölgesinde güç sağlamak için bu iki ülke üzerindeki etkisinden faydalanıyor ve Ukrayna ile Gürcistan yönetimlerini destekliyor. İki ülkeyi NATO'ya katma çabaları bu yüzden. Öte yandan Rusya kendi bölgesindeki ABD etkisinden çok rahatsız. Bu nedenle İran'a karşı kendisinden talep edilenin karşılığında kendi coğrafyasındaki ABD etkisini kırmayı şart koşacaktır.

***
Peki bu şart karşısında ABD ne yapar? Büyük bir olasılıkla İran ve Rusya yakınlaşmasını ve İran'ın Batı sistemine meydan okuyarak rejimini kuvvetlendirmesini riske atmaz, Rusya'nın isteklerine yeşil ışık yakar. Zaten son dönemde Ukrayna ve Gürcistan'ın NATO üyeliği ile ilgili planlarda gecikmeler yaşanması bunun işareti gibi görünüyor.

***
Mevcut tablo karlı çıkan tarafın Rusya olacağını gösteriyor.