AKŞAM GAZETESİ | Serdar Turgut | 2009-07-18

'Umutsuz ev kadınları'ndan sonra TARP kadınları

İlk önce TARP'ın ne anlama geldiğini açıklayayım da sonra konuyu açarım. TARP; İngilizce'de 'Troubled Asset Relief Program'ın kısaltılmışı oluyor. Yani sorunlu varlıkları kurtarma veya rahatlatma programı.
Daha çok 'Hedge fund' yöneticilerini ve bankacıları alakadar eden bir program. Yani onların kontrolüne emanet edilen varlıklar sorunlu hale düştüğü zaman devlet kurumlarından kurtarma amacıyla alınan paraları kurtarmak için oluşturulmuş bir kavram.
Bunun kadınları neden alakadar ettiğine gelince; kocaları ekonominin büyüme döneminde büyük ve kolay para kazanan ev kadınları kolay harcama ve lüks yaşamaya alışmışlardı. Abartılı ve göz kamaştırıcı bir yaşam stilleri vardı. Utanmadan bol para harcayabiliyorlardı çünkü ortam müsaitti.
Ama sonra kriz vurdu. Özellikle kocalarının çalıştığı sektörlere büyük darbeler indi. Çoğunun işi zor duruma düştü. Bir bölümü varlıklarının büyük kısmını kaybettiler ve fakir hale geldiler.
TARP kadınları kavramı, tamamen fakirleşen ailelerin kadınlarını anlatmak için oluşturulmadı. Bu terim daha çok zor duruma düştüğü halde varlıkları hükümet programları tarafından koruma altına alınan adamların karılarını anlatıyor. Yani bu aileler iflas etmediler, tam fakirleşmediler ama başkalarının paralarını batırdılar ve kendi ellerinde kalan paraları gönül rahatlığıyla harcayamaz hale geldiler. Çünkü üstlerinde 'utanmaları' gerektiği yolunda bir mahalle baskısı var.
İşte 'Umutsuz ev kadınları'ndan sonra TARP kadınlarını yaratan sosyal ortam bundan ibaret.

KADINLARIN İŞİ ÇOK ZOR
Şimdi bu ev kadınları eski yaşam stillerini, alışveriş adetlerini ve sosyalleşme alışkanlıklarını tamamen bırakıp fazla göze çarpmadan ve bir düzeyin altına düşmeden var olmak için yeni hayat tarzları oluşturma zorundalar.
Eskisinden çok daha az düzeyde var ama olan bile onları rahat yaşatabilir. O paralar TARP pogramları sayesinde ellerinde kaldığından ve fonlardaki başka insanların paraları ortadan yok okurken TARP kadınları ve kocaları kendi müşterileri gibi mahvolmadılar. (Fon yöneticisi Bernie Madoff düpedüz büyük bir dolandırıcıydı. Zaten 150 yıl hapse mahkum oldu. Onun eski müşterileri beş parasız kaldığından New York'un Bodrum'u gibi olan Hampton yazlığı şimdi boş duran malikaneler ile doldu ve neredeyse bir hayalet kasabasını andırdı.)
TARP kadınları toplum öünde utanacak hale düşmeden ve yaşamlarını bir düzeyin altına düşürmeden ailelerinin yaşamlarını koordine etmek gibi çok zor bir işle karşı karşıya kaldılar.
Bu kadınların çoğunun kocaları şu anda müthiş servet kaybetmekten dolayı depresyonda. Önemli bir bölümünün sağlık sorunları da başlamış durumda. Dolayısıyla kadınlar ailelerinin başını toplum içinde dik tutma mücadelesi verirken kocalarından da fazla yardım almıyorlar. Ayrıca bir de kocalarıyla da uğraşmak zorundalar.

GÖRÜLÜRSEK KORKUSU
Bu ailelerin çoğu eskiden haftanın üç-dört gecesi dışarıda pahalı restoranlarda yerdi ama artık bu onlar için tamamen düşünülemeyecek bir hayal oldu.
Bunu yapmak için hala daha paraları olabilir ama pahalı restoranların dışında paparazziler pusu kurmuş durumda. Bu tür ailelerin fotoğrafı çekildiğine ertesi gün neredeyse tüm gazeteler, 'Müşterilerini batıranlar başkalarının parasıyla keyif çatıyorlar' başlıklı haberlerle çıkıyor.
Eğer parti vereceklerse daha çok ev partilerini tercih etmeye başladılar. Misafirlerine de çok gösterişli olan pahalı kıyafetleri teşhir eden şekilde gelmemelerini, apartmana girerken fazla abartılı görünmemelerini söylüyorlar.
Hele Manhattan sokaklarında pahalı lüks dükkanların paketlerini elde sallayarak dolaşmak bu dönemde en fazla yapılmaması gereken davranışların başında yer alıyor.
Eski tüketim alışkanlıkları da kolay ölmediğinden üstünde dükkanın adının yazmadığı paket talepleri de artmış.
Örneğin; kriz öncesinde Manhattan'daki Prada dükkanında ayda sadece bir müşteri satın aldıklarının üstünde Prada yazısı olmayan paketle verilmesini talep ediyormuş. Son günlerde bu sayı günde iki müşteriye çıkmış.
Bu görünmeme mücadelesine rağmen paparazziler batışı büyük olay olan Lehman Brothers kuruluşunun CEO'su Dick Fuld'un karısı Kathleen Fuld'un sokakta taşıdığı kahverengi alelade paketin içinde Hermes'ten satın aldığı ürünlerin olduğunu tespit etmişler.

SOKAK GERİLLASI GİBİ
Anlayacağınız Manhattan sokaklarında gazeteciler ile TARP kadınları arasında bir tür gerilla savaşı yaşanıyor. TARP kadınları limuzin kiralayamıyorlar, Özel jetle uçak ise artık tamamen yasak. Çünkü birçok gazete özel uçakların bulunduğu havalimanlarında 24 saat foto muhabiri bekletmeye başlamışlar. Bir TARP ailesi özel uçak için havalimanına gelse hapı tam anlamıyla yutturacaklar.
Kapitalizmin dünya trendlerini belirleyen merkez şehrinde bu tür ilginç olaylar oluyor. Bu tür tavır değişimlerinden yeni dönemin belirleyici özellikleri de doğacak ve ekonomi tekrar büyümeye başladığında belki zenginler tekrar ortaya çıkacak. Ama hiçbir şey aynen eskisi gibi olmayacak. Yeni bir zengin davranış biçimi ve yeni bir hayat stili doğacak.

MADOFF'UN KARISI
Fonunun içini boşaltarak yüzyılın en büyük soygununu yapan ve yüzlerce insanın hayatını mahveden Bernie Madoff, 150 yıl hapis cezası aldı. Karısı Ruth ise kocasının davası sonuçlanmadan önce yetkililer ile anlaşma yapmıştı. 2 buçuk milyon dolar kendisinde kalacak, bunun dışında bütün servetini ve mallarını yetkililere devredecekti.
Ruth hakkında dava açılmadı ve en sonunda pasaportu da geri verildi. Ama o utanç içinde yaşayacağı Manhattan'dan kaçmak yerine 90'ıncı sokakta bir apartman katında tek odalı bir ev aldı. Artık orada oturacakmış. Kocası dışarıdayken çift şehrin en gözde Penthouse'ında oturuyorlardı.
Tanıyanlar artık görünce kafalarını çevirmeye başladığından kadın cesur bir adım atıyor. Ama o bölgede de zengin insanları tanıyan insanlar oturduğundan ve kocası çok sayıda zengin insanın hayatını mahvettiğinden bu apartman katında bile komşuları kadını orada istemediklerini söylemeye başlamışlar.