Çizgi roman sınıf atladı

Çizgi romanları gösterişli resimler eşliğinde anlatılan yüzeysel kahramanlık hikayelerinden ibaret sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Son dönemde çizgi roman formatında yayınlanan dünya klasikleri, biyografiler, izlenimler ve edebi grafik romanlar, çizgi romanın itibarlı bir edebiyat dalı haline geldiğini gösteriyor.

cizgi
Temmuz başında NTV Yayınları'ndan çıkan Shakespeare'in ünlü eseri Macbeth herkesin ezberini bozdu. Çünkü bu büyük edebiyat klasiği bu kez bir çizgi roman olarak karşımızdaydı. Ama şaşkınlık kısa sürmüş olacak ki, Macbeth çizgi romanının 10 bin adetlik ilk baskısı bir haftada tükendi; ikinci baskıyı yaptı!
Macbeth, NTV Yayınları'nın dünyaca ünlü edebiyat klasiklerini modern çizgilerle birleştiren Çizgi Roman Dünya Klasikleri serisinin ilk kitabı. Devamı da geliyor: Kafka'nın 'Dava'sı, Victor Hugo'nun 'Sefiller'i, Tolstoy'un 'Savaş ve Barış'ı, Dostoyevski'nin 'Suç ve Ceza'sı, Charles Dickens'in 'Büyük Umutlar'ı... Bunlara ek olarak 'Frankenstein', 'Dorian Gray'in Portresi', 'Drakula', 'Madame Bovary', 'Dr. Jekyll ve Mr. Hyde' gibi edebiyatın en seçkin örnekler de bu seri içerisinde dünyaca ünlü çizerlerin çizimleriyle hayat bulacak. Eser uyarlamasını John McDonald'ın, müthiş çizimlerini ise Jon Haward'ın yaptığı Macbeth'i Türkçeye çeviren usta isim Sevin Okyay, çizgi romanın eserin orijinal metnine uygun olduğunu, çok az bölümün çıkarıldığını söylüyor. Kısacası Macbeth özünden bir şey kaybetmeden heybetli bir çizgi roman olarak okuyucuyla buluşuyor.
NTV Yayınları'nın bu sürpriz girişimi aslında tüm dünyada son yıllarda öne çıkan bir trendin yansıması. Zira şimdilerde çizgi roman dünyası kendi içerisinde oluşturduğu farklı türleriyle eskisinden çok farklı, daha seçkin, daha edebi ve göz alıcı bir kimlik kazanıyor.
Edebiyat klasiklerinin çizgi roman şeklinde yayınlanmaya başlanması bu değişimde başı çekiyor. Nitekim geçen yıl Japon çizerlerin yayınladığı ve Japon çizgi romanı olan Manga tarzında resimlenen Manga Shakespeare serisi de Hamlet'ten, Romeo ve Juliette'e, Bir Yaz Gecesi Rüyası'ndan Othello'ya tüm Shakesperae eserlerini bu formatta okuyucuyla buluşturmuştu. Bu yıl İngiltere'deki Self Made Hero adlı yayınevi de aynı iş için kolları sıvadı ve Batı edebiyatının en ünlü örneklerini çizgi roman olarak art arda piyasaya çıkarmaya başladı.

GANDHİ DE CHE DE ŞİMDİ ÇİZGİ ROMANDA
Ancak çizgi romanların müthiş atağı sadece edebiyat klasikleriyle sınırlı kalmıyor. Geçen yıllarda İranlı yazar Marjane Satrapi'nin İran devriminde yaşadıklarını anlattığı ve tüm dünyayı büyüleyen otobiyografik çizgi romanı Persepolis müthiş başarı kazanınca çizgi romanda yepyeni bir türün de önünü açtı: Biyografi ve otobiyografi. Bu başlık altında çıkan ve Amerikalı çizer Alison Bechdel'in bir cenaze evinde büyüyüşü ve lezbiyenliğe adım atışını anlattığı otobiyografik çizgi roman Fun Home da iki yıl önce en çok satanlar arasında yerini aldı. Bir ABD-Japon ortaklığı olan Emotional Content Yayınevi ise geçen sene başladığı manga tarzı biyografilerle çizgi romanda biyografi furyasını başlattı. Emotional Content'in biyografi serisinde Rahibe Teresa'dan Nelson Mandela'ya, Anne Frank'ten Dalai Lama'ya, Ghandi'den John Lennon ve Che Guevara'ya adı tarihe yazılmış ve dünyaya yön vermiş birçok önemli ismin hayat hikayelerini çizgi roman olarak yayınlıyor. Bu yıl yayınlanan ve Spain Rodriguez'in çizimleriyle hayat bulan bir başka Che Guevara biyografisi ise çizgi romanın bu alanda da ne denli iddialı olduğunu kanıtlıyor. Zira eleştirmenlere bakılırsa Che'nin çizgi roman formatında anlatılan hayat hikayesi Stephen Soderberg'in 'Che' filminden çok daha başarılı.
Çizgi roman çatısı altında giderek yükselen bir başka tür de 'izlenim'. Zira şimdilerde fotoğraf çekmenin mümkün olmadığı veya tehlikeli olduğu coğrafyalarda araştırmalar yapıp bunları izlenim kitapları haline getirenler de bu noktada kitabını çizgi roman olarak yayınlamayı tercih ediyor. Amerikalı gazeteci ve çizer Joe Sacco'nun Filistin ve Bosna izlenimlerini çizgi roman şeklinde aktardığı iki kitabı 'Palestine, Safe Area Gorazde' ve 'The Fixer' bunun örnekleri. Sacco'nun bu çalışmalarıyla Amerikan Kitap Ödülü'nü aldığını da ekleyelim. Kanadalı çizer Guy Delisle'in Çin, Kuzey Kore ve Burma üzerine kişisel izlenimlerini çizerek anlattığı üç yeni çalışma da izlenim türü çizgi romanların devamının geleceğine işaret ediyor.
Tüm bunların yanında çizgi roman dünyasının son yıllarda kendi edebi şaheserlerini yaratmakta olduğunu ve edebiyat dünyasında da göz doldurduğunu unutmamak gerekiyor. Öyle ki artık bu edebi çizgi romanlar farklı bir isimle anılıyor: Grafik roman!

KENDİ BAŞYAPITLARINI DA YARATIYOR
Çizgi romanın Dostoyevskisi olarak tanınan Alan Moore'un başyapıtı sayılan 'Watchmen' adlı çizgi romanın 2005 yılında Time dergisi tarafından '1923'ten bu yana yazılmış en iyi 100 İngilizce roman' arasında gösterilmesi bunun kanıtı. Bir başka önemli çizgi romancı Neil Gaiman'ın 'Sandman' serisi de En İyi Kısa Öykü dalında Dünya Fantezi Ödülü'nü kazanan ilk ve tek çizgi roman olarak otoritelerce bir edebi eser olarak tanınmıştı. New York Times En Çok Satanlar Listesi'nde yer aldığını da ekleyelim. Bu önemli örneklerin estirdiği saygınlık rüzgarıyla şimdilerde 'grafik roman' tarzı, derinlikli ve edebi çizgi romanlarda da bir patlama yaşanmakta. Yayınevleri de bu patlamaya ilgisiz kalmıyor, çizgi romancılara kapılarını açıyor. Piyasaya çıkar çıkmaz 500 bin satan Raymond Briggs imzalı 'Ethel and Ernest'i yayınlayan Jonathan Cape Yayınevi'nin sahibi Dan Franklin'in şu sözleri de durumu özetliyor: 'Ben bir edebiyat yayıncısıyım. Edebi kriterlere uymayan bir şeyi asla yayınlamam.'