AKÅžAM

UzlaÅŸma ÅŸart Aksi halde din de tehlikeye girer

Çok karmaşık bir siyasal ve dinsel yapılanmanın olduÄŸu Ä°ran'da  farklı ve güçlü kurumlar var. Bunların başında da kuÅŸkusuz elinde birçok önemli yetkiyi toplayan dini lider Ayetullah Ali Hamaney geliyor. CumhurbaÅŸkanını görevden almak, Meclis'i feshetmek, Anayasayı Koruma Konseyi üyelerini atamak ve görevden almak, kuvvet komutanları, Devrim Muhafızları Komutanı, Radyo-Televizyon Kurumu BaÅŸkanı, Yüksek Yargı Kurulu BaÅŸkanı dahil birçok önemli kiÅŸiyi atayan Hamaney, ülkenin neredeyse tek deÄŸilse de en önemli yöneticisi ve yetkisini Ä°ran'daki sisteme göre dinden aldığı için ona karşı gelmek de pek kolay deÄŸil.

RAFSANCANÄ° GÜÇLÜ
Hamaney'den sonra güç sahibi olan ikinci kurum, HaÅŸimi Rafsancani'nin baÅŸkanlığını yaptığı Sistemin Çıkarlarını TeÅŸhis Konseyi (SÇTK). CumhurbaÅŸkanı, hükümet ve Meclis'in aldığı tüm kararların onay mercii olan bu Konsey, Muhammed Hatemi döneminde ona yakın Ä°çiÅŸleri Bakanı ile Tahran Belediye BaÅŸkanı'nı görevden alarak hapse attırdı ve reformcu basın-yayın organlarını yasakladı.
Dini lider Hamaney ile bu Konsey karşısında çok fazla yetkisi kalmayan cumhurbaÅŸkanı, hükümeti kurmak ve ülkenin sorunları ile meÅŸgul olmakla yetiniyor. Ahmedinecad kiÅŸiliÄŸinden de kaynaklanan bazı nedenlerden dolayı dini lidere çok yakın olarak durmakta ve rakipleri ile mücadelesinde ondan güç almaktadır. Rafsancani ise SÇTK'nın bir üst kurulu olan Uzmanlar Kurulu'nu da kullanarak düÅŸmanlarına karşı mücadelesini sürdürmektedir. Ahmedinecad'ın güç aldığı baÅŸka bir kurum da bir zamanlar genç bir subay olarak görev aldığı Devrim Muhafızları. Sayıları neredeyse 3 milyonu bulan bu muhafızlar devrime karşı olan herkese karşı çok duyarlı ve tetikte bekliyor. Ona bu görevinde ordu yardımcı oluyor.
12 kiÅŸilik Anayasayı Koruma Konseyi (AKK) ise sistem içinde baÅŸka önemli bir kurum. Seçim sonuçlarını onaylayan son mercidir.

KILIÇLAR ÇEKÄ°LDÄ°
Devrimden bu yana çok önemli görevler üstlenen ve iki dönem cumhurbaÅŸkanı olan Rafsancani, 2005 seçimlerinde rakibi ve Hamaney'in desteklediÄŸi Ahmedinecad'a yenilmiÅŸ, Parlamento'ya bile seçilememiÅŸti. Politik arenadan kaybolacağı sırasında Hamaney, 1989'da Humeyni'nin ölümünden sonra kendisinin dini lider olarak seçilmesinde büyük rol oynayan Rafsancani'yi 2007'de önce Anayasayı Koruma Konseyi sonra da Uzmanlar Kurulu üyeliÄŸine atadı. Bunu fırsat bilen Rafsancani sistem içinde kendisi için en büyük tehlike olarak gördüÄŸü Ahmedinecad'dan kurtulma yollarını  aramaya baÅŸladı. Bir zamanların muhafazakarlık sembolü olan Rafsancani  1997'de seçilmesini engellemek için özel çaba harcadığı reformcu Hatemi ile birlikte ortak düÅŸman Ahmedinecad'a karşı birlikte hareket etmeye baÅŸladı.
Devrim'in gerçek savunucuları olan Devrim Muhafızları ve ordu Ahmedinecad'a destek vermesine raÄŸmen ÅŸimdilik seyirci kalmayı yeÄŸlemektedir.
Farklı konum ve zamanlarda herkese mavi boncuk dağıtmayı çok iyi beceren Dini Lider Hamanei ve çevresindeki mollalar taraflararası uzlaÅŸmayı saÄŸlamanın planlarını yapıyor. Bu mollalar devrim ateÅŸinin 30 yıl gibi kısa bir süre içinde sönmesini istemeyecek ve ülkenin kargaÅŸaya sürüklenmesine izin vermeyecektir.

BARIŞ HEMEN ŞİMDİ
Tahran'dan gelen haberlere bakılırsa herkes uzlaÅŸmanın yollarını arıyor. Seçimde yarışan dört adayın temsilcileri ile bir araya gelen Dini Lider Hamaney herkese itidal çaÄŸrısı yaptıktan sonra krizin mutlaka en kısa zamanda aşılması gerektiÄŸi  tavsiyesinde bulundu.
Beklenen ÅŸey, önce Ahmedinecad ile Rafsancani'nin barıştırılmasıdır. Sonra da muhafazakarlar ile reformcuları ortak bir zeminde buluÅŸturmak.
OlaÄŸanüstü süreç yaÅŸanmazsa her iki hedefin 10 gün içinde gerçekleÅŸebileceÄŸi söylenmektedir.
Aksi takdirde yalnız ülke deÄŸil din de tehlikeye girer!

Mollalar, krizi 10 günde aÅŸma peÅŸinde
YetkÄ°lerÄ°n büyük bölümü din adamları yani farklı rütbelerde ve sayıları binleri bulan mollaların kontrolünde. Mollalar kendi aralarındaki dinsel, siyasal ve maddi çıkar iliÅŸkileri ile sistemin bir bütün olarak devam etmesini istemektedir. Çünkü mollalara göre sistemde oluÅŸabilecek herhangi bir boÅŸluk ya da aksama durumunda herkes zarar görecek ve sistemin kendisi çökecek. Böyle bir çöküÅŸü hiç kimse göze almayacağına göre sorunların 10 gün içinde çözülmesi gerekmektedir. Bu çözümün de temelde üç önemli aktörü olacak. Fillerin güreÅŸine benzer ÅŸekilde hiçbir filin rakibini alt edemeyeceÄŸini anlayan bu kiÅŸiler sırasiyla Dini Lider Hamaney, eski CumhurbaÅŸkanı Rafsancani ve ÅŸimdiki BaÅŸkan Ahmedinecad.
 

Yarın: Nasıl bir uzlaşma?

• DiÄŸer Yazılar

  • Er ya da geç taraflar ortak paydada buluÅŸur | 19-06-2009
  • UzlaÅŸma ÅŸart Aksi halde din de tehlikeye girer | 18-06-2009
  • YeÅŸil Devrim'in geleceÄŸi | 17-06-2009